(TSVN) – Ngày 18/11, tại Hà Nội, Hiệp hội Nước mắm Việt Nam phối hợp với các đơn vị liên quan tổ chức Hội thảo “Khoa học công nghệ và truy xuất nguồn gốc – Giải pháp cho xuất khẩu nước mắm”, nhằm trao đổi, đề xuất giải pháp ứng dụng công nghệ, minh bạch nguồn nguyên liệu và tháo gỡ những rào cản kỹ thuật, tạo điều kiện mở rộng thị trường xuất khẩu cho sản phẩm nước mắm Việt Nam.
Hội thảo do Hiệp hội Nước mắm Việt Nam phối hợp với Hội Thủy sản Việt Nam, Hội Khoa học kỹ thuật an toàn thực phẩm Việt Nam, Trung tâm Hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa và Cục Pháp luật dân sự – kinh tế (Bộ Tư pháp) tổ chức. Tham dự có lãnh đạo các hiệp hội, hội chuyên ngành, chuyên gia, nhà khoa học, đại diện các viện nghiên cứu cùng doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh và xuất khẩu nước mắm.
Các đại biểu tham dự Hội thảo. Ảnh: Thùy Khánh
Phát biểu khai mạc, ông Lê Văn Giang, Chủ tịch Hiệp hội Nước mắm Việt Nam, nguyên Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) nhấn mạnh, nước mắm không chỉ là gia vị quen thuộc trong bữa ăn của người Việt mà còn là sản phẩm kết tinh giá trị văn hóa ẩm thực, kinh nghiệm sản xuất được trao truyền qua nhiều thế hệ. Với lịch sử hình thành và phát triển lâu đời, nước mắm Việt Nam có nhiều tiềm năng tiếp cận thị trường quốc tế. Tuy nhiên, hoạt động xuất khẩu hiện vẫn còn khiêm tốn, một phần do doanh nghiệp phải đáp ứng những yêu cầu ngày càng khắt khe về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và tính hợp pháp của nguyên liệu thủy sản.
Ông Lê Văn Giang, Chủ tịch Hiệp hội Nước mắm Việt Nam phát biểu. Ảnh: Thùy Khánh
Theo ông Giang, trong bối cảnh Việt Nam đang triển khai quyết liệt các giải pháp chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), đồng thời đẩy mạnh áp dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác điện tử (eCDT), yêu cầu đặt ra đối với các doanh nghiệp nước mắm không chỉ là thực hiện kê khai thông tin mà phải chứng minh được nguồn gốc nguyên liệu một cách minh bạch, liên tục.
Việc kiểm soát cần được thực hiện xuyên suốt từ tàu cá, quá trình khai thác, thu mua, vận chuyển, chế biến đến sản phẩm cuối cùng. Đây là điều kiện quan trọng để bảo đảm tính hợp pháp của nguyên liệu, đáp ứng yêu cầu của các thị trường nhập khẩu và nâng cao uy tín nước mắm Việt Nam trên thị trường quốc tế.
“Chúng tôi kỳ vọng, thông qua những trao đổi thẳng thắn và các tham luận chuyên sâu, hội thảo sẽ đề xuất được những giải pháp thiết thực, khả thi, góp phần tháo gỡ khó khăn, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo động lực mới cho ngành nước mắm Việt Nam phát triển bền vững”, Chủ tịch Hiệp hội Nước mắm Việt Nam bày tỏ.
Tại hội thảo, các đại biểu tập trung thảo luận ba nhóm vấn đề trọng tâm, gồm ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất nước mắm; thực tiễn triển khai truy xuất nguồn gốc phục vụ xuất khẩu và giải pháp công nghệ số trong quản lý nguồn nguyên liệu thủy sản.
Cụ thể, với chuyên đề “Nghiên cứu, ứng dụng khoa học công nghệ trong sản xuất nước mắm”, bà Lê Thị Nga, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Hàng tiêu dùng Masan chia sẻ về việc nghiên cứu, ứng dụng công nghệ đồng hành với phương pháp ủ chượp truyền thống. Theo đó, việc kết hợp kinh nghiệm sản xuất lâu đời với các giải pháp khoa học công nghệ có ý nghĩa trong kiểm soát quy trình, ổn định chất lượng và bảo đảm an toàn thực phẩm, qua đó nâng cao khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn của thị trường xuất khẩu.
Bà Lê Thị Nga, Phó Tổng Giám đốc Công ty Cổ phần Hàng tiêu dùng Masan trình bày tham luận. Ảnh: Thùy Khánh
Ở góc độ pháp lý và tổ chức thực hiện, bà Nguyễn Thị Trang Nhung, Phó Trưởng Ban Hợp tác quốc tế Hội Thủy sản Việt Nam, Ủy viên Ban Chấp hành Hiệp hội Nước mắm Việt Nam trình bày chuyên đề “Thực tiễn áp dụng truy xuất nguồn gốc nước mắm để xuất khẩu tại Việt Nam theo yêu cầu khung pháp lý quốc tế”.
Tham luận tập trung hệ thống hóa các quy định pháp lý quốc tế và những quy định mới của Việt Nam tại Thông tư số 81/2025/TT-BNNMT; làm rõ các điểm kiểm soát trong chuỗi khai thác, từ tàu cá trên biển đến cảng cá. Đồng thời, chỉ ra những lỗi thường gặp trong hồ sơ truy xuất nguồn gốc và đề xuất kiến nghị nhằm tháo gỡ vướng mắc cho doanh nghiệp trong quá trình thực hiện.
Bà Nguyễn Thị Trang Nhung, Phó Trưởng Ban Hợp tác quốc tế Hội Thủy sản Việt Nam trình bày tham luận. Ảnh: Thùy Khánh
Trong khi đó, chuyên đề “Công nghệ số truy xuất nguồn gốc thủy sản và ứng dụng trong nguyên liệu cá sản xuất nước mắm” do ông Trần Hồng Quang, Hội Thủy sản Việt Nam trình bày, tập trung giới thiệu mô hình quản lý dữ liệu xuyên suốt từ hoạt động khai thác trên biển đến thị trường tiêu thụ. Việc ứng dụng công nghệ số được kỳ vọng góp phần tăng tính minh bạch, khả năng kiểm chứng thông tin và hiệu quả quản lý nguồn nguyên liệu phục vụ sản xuất nước mắm.
Bên cạnh các tham luận, hội thảo dành thời gian tổ chức phiên thảo luận mở với sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý nhà nước, các hiệp hội và doanh nghiệp. Các bên cùng trao đổi về những khó khăn trong thực hiện quy định truy xuất nguồn gốc, kiểm soát nguyên liệu đầu vào, hoàn thiện hồ sơ phục vụ xuất khẩu cũng như khả năng ứng dụng công nghệ vào thực tiễn sản xuất.
Thông qua hội thảo, các ý kiến tập trung làm rõ yêu cầu phối hợp giữa cơ quan quản lý, đơn vị cung cấp nguyên liệu và doanh nghiệp chế biến nhằm hình thành chuỗi truy xuất nguồn gốc đồng bộ, minh bạch. Đây được xem là một trong những điều kiện quan trọng để nước mắm Việt Nam không chỉ đáp ứng yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm mà còn nâng cao tính hợp pháp, khả năng cạnh tranh và từng bước mở rộng thị trường xuất khẩu.
Thùy Khánh