Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiểm tra toàn diện công tác chống khai thác IUU tại 22 tỉnh, thành phố ven biển

Theo Quyết định số 1885/QĐ-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, trong thời gian kiểm tra, các địa phương phải báo cáo đầy đủ tình hình thực hiện nhiệm vụ chống khai thác IUU từ ngày 1/1/2026 đến thời điểm kiểm tra và kết quả xử lý các nhiệm vụ còn tồn đọng trong giai đoạn 2024 – 2025 đã báo cáo với Ủy ban châu Âu (EC) cùng các nội dung theo yêu cầu của Đoàn kiểm tra. Báo cáo phải được gửi về Bộ trước thời điểm đoàn làm việc ít nhất hai ngày làm việc. Đồng thời, Ban Chỉ đạo IUU các địa phương có trách nhiệm chuẩn bị hồ sơ, tài liệu, bố trí lực lượng chuyên môn và điều kiện làm việc để phục vụ hoạt động kiểm tra.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường giao Cục Thủy sản và Kiểm ngư làm đầu mối tham mưu xây dựng kế hoạch, chương trình, nội dung kiểm tra, tổng hợp kết quả và tham mưu kết luận của Đoàn kiểm tra.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường kiểm tra toàn bộ các khâu trong công tác chống khai thác IUU tại địa phương. Ảnh: Báo Lâm Đồng

Đợt kiểm tra được tập trung vào việc thực hiện các nhiệm vụ chống khai thác IUU và khắc phục các khuyến nghị của EC liên quan đến cảnh báo “thẻ vàng”. Việc kiểm tra sẽ kết hợp giữa rà soát hồ sơ với kiểm tra thực địa, đồng thời đối chiếu dữ liệu trên các hệ thống quản lý như VMS, eCDT, VNFishbase, hệ thống xử phạt vi phạm hành chính và các cơ sở dữ liệu liên quan. Bộ yêu cầu toàn bộ quá trình kiểm tra phải bảo đảm khách quan, minh bạch, đúng quy định pháp luật, không làm ảnh hưởng đến hoạt động bình thường của địa phương cũng như các tổ chức, cá nhân. Kết quả đánh giá phải được lượng hóa cụ thể và gắn với trách nhiệm của người đứng đầu đơn vị được kiểm tra.

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, nội dung kiểm tra bao quát toàn bộ các khâu trong công tác chống khai thác IUU tại địa phương. Trong đó, trọng tâm là công tác quản lý đội tàu cá, bao gồm đăng ký, đăng kiểm, cấp giấy phép khai thác; việc đánh dấu tàu cá; quản lý tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, tàu “3 không” và cập nhật dữ liệu trên hệ thống VNFishbase. Hoạt động giám sát tàu cá qua hệ thống VMS cũng sẽ được kiểm tra từ việc lắp đặt, vận hành thiết bị đến công tác theo dõi, phát hiện, xử lý tàu mất kết nối hoặc vượt ranh giới khai thác và hồ sơ xử lý các vi phạm liên quan.

Đối với hoạt động tại cảng cá, Đoàn kiểm tra sẽ đánh giá việc kiểm soát tàu cá xuất, nhập cảng; sự phối hợp giữa cảng cá với lực lượng biên phòng; tình trạng tàu không cập cảng theo quy định; việc triển khai hệ thống truy xuất điện tử eCDT; đồng thời kiểm tra tỷ lệ sản lượng thủy sản được giám sát qua cảng, việc ghi và nộp nhật ký khai thác, báo cáo khai thác cũng như đối chiếu số liệu thực tế với báo cáo của địa phương. Công tác cấp giấy xác nhận, chứng nhận nguồn gốc nguyên liệu thủy sản khai thác (SC, CC), tính đầy đủ, hợp pháp của hồ sơ và việc ứng dụng hệ thống truy xuất điện tử cũng nằm trong nội dung kiểm tra.

Về vấn đề truy xuất nguồn gốc tại doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu thủy sản, Đoàn kiểm tra sẽ rà soát hồ sơ chứng minh nguồn gốc nguyên liệu đầu vào; đối chiếu hồ sơ với thực tế sản xuất; truy xuất ngược nguyên liệu đến tàu cá và cảng cá; kiểm tra việc thực hiện quy định đối với nguyên liệu nhập khẩu theo Hiệp định PSMA; đánh giá hệ thống quản lý truy xuất nội bộ và các biện pháp kiểm soát nhằm phòng ngừa vi phạm. Đồng thời, đoàn kiểm tra sẽ tập trung phát hiện các dấu hiệu hợp thức hóa hồ sơ truy xuất, không chứng minh được nguồn gốc hợp pháp hoặc có sự sai lệch giữa hồ sơ và thực tế sản xuất.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu việc kiểm tra phải tiến hành theo đúng quy định của pháp luật, kết hợp kiểm tra hồ sơ với kiểm tra thực tế tại cảng cá và doanh nghiệp, đối chiếu dữ liệu trên các hệ thống quản lý điện tử. Quy trình kiểm tra được xây dựng theo hướng tương tự cách thức làm việc của EC, bảo đảm khoa học, chặt chẽ, thực chất; việc lấy mẫu phải đủ lớn, đủ đại diện và có tiêu chí cụ thể. Kết quả kiểm tra không dừng ở việc tổng hợp báo cáo mà phải xác định rõ số địa phương, đơn vị cần phê bình, kiểm điểm; số vụ việc cần chuyển cơ quan có thẩm quyền xem xét và làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu, cá nhân phụ trách đối với từng nội dung được kiểm tra.

Phạm Thu