Ngành tôm nước lợ chuyển trọng tâm sang hiệu quả thực chất, mục tiêu xuất khẩu đạt 4,7 tỷ USD trong năm 2027

Chưa có đánh giá về bài viết

(TSVN) – Tại Hội nghị tổng kết ngành tôm nước lợ tổ chức tại Cà Mau chiều 21/11 trong khuôn khổ Festival Tôm Cà Mau lần thứ II, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, địa phương cùng các doanh nghiệp đã thẳng thắn nhìn nhận những điểm nghẽn cố hữu và thống nhất chuyển trọng tâm từ sản lượng sang hiệu quả thực chất, hướng tới mục tiêu xuất khẩu 4,6 đến 4,7 tỷ USD trong năm 2027.

Xuất khẩu xoay trục về khu vực Châu Á – Thái Bình Dương

Tổng kết về ngành tôm nước lợ năm 2026 từ 22 tỉnh, thành phố, hiện tổng diện tích thả nuôi đạt 759.566 ha, tăng nhẹ 0,6% so với năm 2025, đạt 101,3% kế hoạch đề ra. Cơ cấu diện tích có sự phân hóa rõ rệt giữa hai đối tượng chủ lực khi diện tích nuôi tôm sú mở rộng lên 637.411 ha (tăng 1,5% và vượt 2,0% kế hoạch), còn diện tích tôm thẻ chân trắng điều chỉnh giảm 4,0% xuống 122.155 ha (đạt 97,7% kế hoạch).

 Toàn cảnh hội nghị

Theo ông Trần Đình Luân, Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), về sản lượng, tổng thu hoạch tôm nước lợ cả năm ước đạt 1.472.206 tấn, tăng 4,8% so với năm 2025 và hoàn thành 105,2% kế hoạch năm. Trong đó, tôm sú bứt phá mạnh mẽ với sản lượng đạt 450.000 tấn (tăng 13,8% và đạt 112,5% kế hoạch), trở thành động lực tăng trưởng sản lượng chính. Tôm thẻ chân trắng duy trì quy mô cung ứng lớn nhất với sản lượng 1.022.206 tấn, tăng 1,2% so với năm trước và vượt nhẹ kế hoạch ở mức 102,2%.

Xét theo không phát triển trong ngành, Đồng bằng sông Cửu Long tiếp tục giữ vai trò đầu tàu khi chiếm 93,6% diện tích thả nuôi cả nước với 711.152 ha và đóng góp 87,8% tổng sản lượng với 1.292.639 tấn. Riêng mặt hàng tôm sú tại vùng này đạt 432.845 tấn (chiếm 96,2% sản lượng tôm sú toàn quốc), trong khi tôm thẻ chân trắng đạt 859.794 tấn (tương đương 84,1%).

Các tỉnh miền Trung tuy diện tích chiếm tỷ trọng nhỏ khoảng 3,1% nhưng vẫn tạo dấu ấn riêng nhờ mức độ thâm canh và ứng dụng công nghệ cao, đóng góp khoảng 7,1% sản lượng.

Việc nguồn nguyên liệu dồi dào từ vùng nuôi đã hỗ trợ hoạt động chế biến và xuất khẩu duy trì nhịp tăng trưởng ấn tượng. Trong 10 tháng đầu năm 2026, kim ngạch xuất khẩu tôm của Việt Nam đạt khoảng 4,22 tỷ USD, tăng 9% so với cùng kỳ. Dù kim ngạch xuất khẩu sang Hoa Kỳ giảm 19,5% và EU giảm nhẹ 3,9% do rào cản thương mại và cạnh tranh gay gắt, doanh nghiệp đã kịp thời xoay trục sang các thị trường trọng điểm tại châu Á – Thái Bình Dương.

Trong đó, với nhu cầu tăng cao tại Trung Quốc và Hồng Kông, khu vực này đã đạt được con số tăng trưởng ấn tượng 30,1% (đạt 1.421,8 triệu USD), cùng với đó Australia cũng tăng 16,5% và Nhật Bản tăng 7,6%. Việc thị trường Châu Á – Thái Bình Dương tăng trưởng tốt đã góp phần giữ vững nhịp xuất khẩu chung, không còn quá phụ thuộc vào thị trường Mỹ và Châu Âu.

Đặt mục tiêu ngành tôm nước lợ là ngành kinh tế trọng điểm của tỉnh Cà Mau, ông Hồ Thanh Thủy, Phó Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau cho biết, Cà Mau có lợi thế ba mặt giáp biển và dẫn đầu cả nước về diện tích lẫn sản lượng tôm. Sau khi hợp nhất với Bạc Liêu, địa phương mở rộng không gian phát triển để hình thành trung tâm công nghiệp tôm hiện đại, gắn kết các mô hình sinh thái như tôm rừng, tôm lúa với nuôi ứng dụng công nghệ cao, chế biến và xuất khẩu. Năm 2027, Cà Mau đặt mục tiêu tiếp tục mở rộng diện tích nuôi an toàn, bền vững, nâng cao giá trị gia tăng và đưa kim ngạch xuất khẩu tôm của tỉnh vượt mốc 2 tỷ USD.

 Ông Hồ Thanh Thủy, Phó Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau phát biểu tại Hội nghị

Bên cạnh những thành tựu đạt được, tại Hội nghị tổng kết ngành tôm nước lợ, các đại biểu, nhà khoa học, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp đều thống nhất rằng, việc tăng trưởng về lượng hiện tại của ngành tôm chưa đồng nghĩa với hiệu quả kinh tế thực chất và sức cạnh tranh cao. Hơn nữa, chi phí đầu vào từ thức ăn, điện năng, nhiên liệu đến vật tư xử lý môi trường vẫn neo ở mức cao, khiến giá thành sản xuất tôm nguyên liệu của Việt Nam chịu nhiều áp lực so với các nước xuất khẩu lớn như Ecuador, Ấn Độ hay Indonesia.

Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư Trần Đình Luân nhận định, hiện chuỗi giá trị ngành tôm đã hình thành đầy đủ các khâu từ giống, thức ăn, vật tư đến nuôi thương phẩm, chế biến và xuất khẩu, nhưng sự liên kết vẫn chưa chặt chẽ. Khi giá tôm nhích lên, doanh nghiệp thiếu nguyên liệu, còn khi giá xuống, người nuôi dễ thua lỗ do thiếu các hợp đồng liên kết minh bạch để chia sẻ lợi ích và rủi ro.

Từ góc nhìn của cộng đồng doanh nghiệp và người nuôi, đại diện Hiệp hội Tôm Việt Nam chỉ ra rằng sản xuất nhỏ lẻ, manh mún kéo dài khiến chi phí đầu vào khó tối ưu, đồng thời giá tôm trong nước chịu sức ép cạnh tranh từ tôm nhập khẩu giá rẻ chưa được kiểm soát chặt chẽ. Hiệp hội kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường rà soát toàn diện cơ chế quản lý nhập khẩu tôm, phân định rõ quy cách, chủng loại và thời điểm nhập khẩu để bảo vệ sản xuất nội địa.

Ngoài các vấn đề nêu trên, các đại biểu, doanh nghiệp cũng nêu lên một thực trạng đáng báo động cần sớm được tháo của ngành tôm là chất lượng con giống và khả năng truy xuất nguồn gốc. Theo báo cáo tại Hội nghị, dù cả nước sản xuất được khoảng 144 đến 168 tỷ con tôm giống thương phẩm mỗi năm, nguồn tôm thẻ chân trắng bố mẹ vẫn phụ thuộc tới 80% vào nhập khẩu, còn tôm sú bố mẹ dựa nhiều vào khai thác tự nhiên.

Bên cạnh đó, việc thiếu bộ tiêu chuẩn kỹ thuật rõ ràng để đánh giá chất lượng lô giống khiến người nuôi đối mặt nguy cơ mầm bệnh ngay từ đầu vụ. Ở khâu liên kết và minh bạch thông tin, tỷ lệ cơ sở nuôi thuộc diện đăng ký được cấp mã số nhận diện mới đạt khoảng 24,5%, dữ liệu giữa các khâu chưa liên thông đồng bộ và phần lớn doanh nghiệp vẫn ký hợp đồng ngắn hạn thay vì hợp đồng bao tiêu dài hạn ổn định vùng nguyên liệu.

Chinh phục cột mốc xuất khẩu 4,7 tỷ USD

Tại hội nghị, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho biết, mục tiêu trong năm 2027, ngành tôm nước lợ đạt tổng sản lượng khoảng 1,5 triệu tấn, tăng gần 1,9% so với ước thực hiện năm 2026, gồm 1,05 triệu tấn tôm thẻ chân trắng (tăng 2,7%) và 450 nghìn tấn tôm sú (tương đương năm 2026), cùng diện tích nuôi định hướng quanh mức 755.000 ha và mục tiêu kim ngạch xuất khẩu đạt 4,6 đến 4,7 tỷ USD.

Để đạt được mục tiêu này trong bối cảnh mùa khô 2026–2027 tiềm ẩn nguy cơ hạn hán và xâm nhập mặn tại Đồng bằng sông Cửu Long, lãnh đạo Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu các ngành liên quan, các địa phương cùng doanh nghiệp cần chuyển đổi tư duy mạnh mẽ từ mở rộng quy mô sang quản trị hiệu quả và giá trị gia tăng.

Sau khi nghe các báo cáo, ý kiến đóng góp của các ban ngành, địa phương về những thành tựu đạt được và những khó khăn của ngành trong thời gian tới, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng khẳng định, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay của ngành tôm nước lợ Việt Nam nằm ở năng suất, tỷ lệ nuôi thành công, giá thành sản xuất và cách tổ chức chuỗi tạo ra giá trị gia tăng, chứ không phải mở rộng diện tích bằng mọi giá.

Do đó, Thứ trưởng Võ Văn Hưng đặt ra ba yêu cầu mang tính định hướng xuyên suốt cho năm 2027. Thứ nhất là tăng trưởng phải gắn với hiệu quả thực chất, lấy thu nhập của người nuôi và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp làm thước đo; hai là đưa khoa học công nghệ, chuyển đổi số và liên kết chuỗi vào sản xuất thực tiễn thay vì dừng ở mô hình trình diễn; ba là cụ thể hóa mọi nhiệm vụ bằng hành động, trách nhiệm và kết quả rõ ràng, đi đôi với sự đồng hành của Bộ cùng địa phương, doanh nghiệp và người nuôi.

Bởi trên thực tế sản xuất, nhiều mô hình đã mở ra hướng đi giảm giá thành và nâng tỷ lệ thành công, như nuôi tôm thẻ ứng dụng công nghệ Biofloc tại Quảng Ngãi đạt năng suất tới 21 tấn/ha với lợi nhuận trên một tỷ đồng, hay mô hình nuôi hai giai đoạn tại Cần Thơ và Vĩnh Long giúp giảm hệ số chuyển đổi thức ăn xuống mức 1,25. Việc nhân rộng các quy trình nuôi tuần hoàn, tiết kiệm năng lượng kết hợp với phát huy lợi thế hơn 80% diện tích nuôi quảng canh cải tiến, tôm – lúa và tôm – rừng sinh thái sẽ tạo nên bản sắc riêng khó thay thế cho con tôm Việt Nam.

Song song với đó, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng nhấn mạnh rằng, ngành thủy sản cần tập trung chủ động đàn tôm bố mẹ chọn tạo trong nước, hoàn thiện tiêu chuẩn chất lượng giống, mở rộng hệ thống quan trắc môi trường tự động kết nối dữ liệu kịp thời tới vùng nuôi và củng cố hợp tác xã để hình thành vùng nguyên liệu tập trung.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng đặt ra ba yêu cầu mang tính định hướng xuyên suốt cho năm 2027

Đối xuất khẩu, đại diện Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho rằng, với lợi thế 488 cơ sở chế biến đủ điều kiện xuất khẩu có tổng công suất thiết kế khoảng 1,4 triệu tấn/năm, việc đẩy mạnh chế biến sâu các dòng sản phẩm giá trị gia tăng cao và minh bạch hóa chuỗi cung ứng sẽ là chìa khóa để doanh nghiệp tự tin ký kết hợp đồng dài hạn, hoàn thành và vượt mục tiêu xuất khẩu 4,7 tỷ USD trong năm 2027.

Minh Tuấn

Bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Hãy là người đầu tiên bình luận trong bài
error: Content is protected !!