(TSVN) – Tối 21/11, tại Quảng trường Phan Ngọc Hiển, phường An Xuyên, tỉnh Cà Mau long trọng tổ chức chương trình nghệ thuật chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam và khai mạc Festival Tôm Cà Mau lần thứ II năm 2026 với chủ đề “Bừng sáng bản sắc văn hóa – Tôm Cà Mau vươn tầm thế giới”.
Festival Tôm Cà Mau lần thứ II năm 2026 diễn ra trong không khí hướng tới kỷ niệm 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (24/11/1946 – 24/11/2026) và chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam (24/11) lần đầu tiên được tổ chức trên phạm vi cả nước. Đây là chuỗi hoạt động văn hóa, thương mại, xúc tiến đầu tư và quảng bá tiềm năng của địa phương chính thức khởi động, đặt bài toán phát triển kinh tế biển vào mối tương quan chặt chẽ với đời sống văn hóa cộng đồng.
Chương trình nghệ thuật chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam và khai mạc Festival Tôm Cà Mau lần thứ II năm 2026 với chủ đề “Bừng sáng bản sắc văn hóa – Tôm Cà Mau vươn tầm thế giới”.
Tham dự lễ khai mạc, về phía Trung ương có các đồng chí: Nguyễn Minh Triết, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch nước; Trương Tấn Sang, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Chủ tịch nước; Nguyễn Văn Nên, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bí thư Thành ủy TP Hồ Chí Minh; Lê Tiến Châu, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ. Về phía tỉnh Cà Mau có đồng chí Nguyễn Hồ Hải, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Cà Mau; ông Lữ Quang Ngời, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau. Tham dự còn có lãnh đạo các Bộ, ngành Trung ương; lãnh đạo Tỉnh ủy, UBND tỉnh Cà Mau; lãnh đạo các tỉnh, thành khu vực Đồng bằng sông Cửu Long.
Các đại biểu dự lễ khai mạc Festival tôm Cà Mau. Ảnh: Tấn Phong
Phát biểu khai mạc chương trình, Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh, văn hóa là hồn cốt của dân tộc, là nền tảng tinh thần, sức mạnh nội sinh và động lực quan trọng của sự phát triển. Văn hóa hiện diện không chỉ ở những giá trị truyền thống được gìn giữ và trao truyền qua nhiều thế hệ, mà còn thể hiện rõ nét trong nếp sống, cách ứng xử, tinh thần lao động, sáng tạo và khát vọng vươn lên của mỗi con người, mỗi cộng đồng và toàn dân tộc.
Nhắc lại lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất cách đây 80 năm rằng “Văn hóa phải soi đường cho quốc dân đi”, cùng tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng khẳng định phát triển kinh tế tạo ra của cải vật chất, còn phát triển văn hóa tạo nên bản sắc, chất lượng cuộc sống và sức mạnh bền vững của quốc gia. Theo tinh thần ấy, bảo tồn và phát huy văn hóa không chỉ là giữ gìn giá trị quá khứ mà còn là kiến tạo giá trị mới cho hiện tại và tương lai, trong đó người dân phải thực sự là chủ thể sáng tạo, gìn giữ và thụ hưởng.
Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu nhấn mạnh, ở Cà Mau, mối quan hệ giữa văn hóa và nghề nuôi tôm mang sắc thái rất riêng của vùng sông nước, rừng và biển. Nghề nuôi tôm gắn bó mật thiết với sinh kế và đời sống tinh thần của cư dân địa đầu cực Nam, còn các mô hình tôm – rừng, tôm – lúa hay thương hiệu tôm địa phương chính là kết tinh của tri thức bản địa, kinh nghiệm lao động và cách sống thuận thiên tích lũy qua nhiều thế hệ. Khi được đặt trong dòng chảy văn hóa ấy, con tôm không còn đơn thuần là nông thủy sản xuất khẩu mà mang theo câu chuyện về sự gắn kết con người với thiên nhiên.
Phó Thủ tướng Chính phủ chỉ ra những điểm nghẽn hiện hữu của ngành tôm Cà Mau và cả nước như chất lượng giống và tỷ lệ nuôi thành công chưa ổn định, chi phí sản xuất cao, hạ tầng vùng nuôi thiếu đồng bộ, sản xuất còn nhỏ lẻ, liên kết chuỗi còn yếu và ứng dụng khoa học, công nghệ chưa đồng đều.
Từ đó, Phó Thủ tướng cho rằng, để vượt qua những rào cản này, ngành tôm phải chuyển mạnh từ tăng quy mô, sản lượng sang phát triển theo chiều sâu, nâng cao chất lượng, giá trị gia tăng, hiệu quả và thu nhập bền vững cho người nuôi. Đồng thời, Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành, địa phương, hiệp hội và cộng đồng doanh nghiệp tập trung vào sáu nhóm nhiệm vụ trọng tâm. Trước hết là tổ chức lại không gian sản xuất theo hướng tổng thể phù hợp quy hoạch, nguồn nước, kiểm soát dịch bệnh và thị trường, ưu tiên nguồn lực cho hạ tầng dùng chung và xử lý chất thải tại vùng nuôi, vùng giống tập trung. Tiếp đó là nâng cao chất lượng tôm giống kháng bệnh và vật tư đầu vào nhằm giảm chi phí sản xuất, giảm phụ thuộc nhập khẩu, kiểm soát chặt kiểm dịch và phát triển chuỗi cung ứng trong nước về thức ăn, chế phẩm sinh học cũng như công nghiệp hỗ trợ.
Ngoài ra, các địa phương, doanh nghiệp và người nuôi tôm cần đổi mới phương thức tổ chức sản xuất để thúc đẩy liên kết bền vững theo chuỗi giá trị, phát huy vai trò dẫn dắt của hợp tác xã và doanh nghiệp cùng sự hỗ trợ của Nhà nước nhằm hình thành vùng sản xuất thống nhất về thời vụ, quy trình và nguồn nước. Công tác phòng chống dịch bệnh, bảo vệ môi trường và bảo đảm an toàn thực phẩm cần lấy phòng bệnh làm chính, tăng cường quan trắc, cảnh báo sớm, kiểm soát chặt thuốc, hóa chất, kháng sinh, đồng thời phát triển mô hình nuôi tuần hoàn, phát thải thấp và bảo vệ rừng ngập mặn, đa dạng sinh học.
Bên cạnh đó, ngành cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, công nghệ sinh học, tự động hóa, hoàn thiện cơ sở dữ liệu ngành, đào tạo kỹ thuật, quản trị và kỹ năng số cho người nuôi, gắn với phát triển chế biến sâu, khai thác phụ phẩm, đa dạng hóa thị trường và xây dựng thương hiệu dựa trên chất lượng thực chất, minh bạch nguồn gốc cùng câu chuyện sinh thái, văn hóa của từng vùng nuôi.
Đối với riêng tỉnh Cà Mau, Phó Thủ tướng đề nghị địa phương xác định rõ định hướng phát triển ngành tôm theo từng vùng sinh thái để tập trung nguồn lực cho các mô hình hiệu quả, cách làm hay; tiên phong ứng dụng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số nhằm giải các bài toán lớn của ngành và nâng cao giá trị chuỗi cung ứng; đồng thời gắn phát triển ngành tôm với văn hóa và du lịch thông qua các sản phẩm du lịch trải nghiệm, ẩm thực và lễ hội. Về phía Chính phủ, lãnh đạo khẳng định sẽ chỉ đạo các bộ, ngành hoàn thiện thể chế, chính sách và tạo điều kiện thuận lợi để ngành tôm phát triển hiệu quả, bền vững.
Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu phát biểu tại lễ khai mạc. Ảnh: Tấn Phong
Thúc đẩy ngành tôm xanh, hiện đại và hội nhập
Tại sự kiện, ông Lữ Quang Ngời, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho biết với diện tích vùng nuôi khoảng 418 nghìn ha, chiếm 55% diện tích nuôi tôm nước lợ cả nước, địa phương đã hình thành nhiều mô hình đa dạng từ quảng canh cải tiến, thâm canh, bán thâm canh, siêu thâm canh đến tôm – lúa, nuôi tôm sinh thái dưới tán rừng và nuôi tôm trên biển. Năm 2026, sản lượng tôm của tỉnh ước đạt 636 nghìn tấn, tăng 6,9% so với cùng kỳ, trong khi kim ngạch xuất khẩu thủy sản ước đạt trên 2,8 tỷ USD, cùng hệ thống doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu có công nghệ hiện đại và năng lực sản xuất lớn.
Tuy nhiên, lãnh đạo tỉnh Cà Mau thẳng thắn nhìn nhận lợi thế về diện tích và sản lượng thôi là chưa đủ trước yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường quốc tế. Ngày nay, sức cạnh tranh của ngành tôm không chỉ nằm ở giá bán hay sản lượng mà còn ở chất lượng, khả năng truy xuất nguồn gốc, bảo vệ môi trường, trách nhiệm xã hội, công nghệ và uy tín thương hiệu.
Do đó, Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho rằng, Festival Tôm Cà Mau lần thứ II năm 2026 với chủ đề “Tôm Cà Mau – Vươn tầm thế giới” không chỉ là sự kiện quảng bá sản phẩm, mà là diễn đàn kết nối, xúc tiến thương mại, thu hút đầu tư và mở rộng không gian phát triển ngành tôm.
Đồng thời Festival Tôm Cà Mau lần này tập trung vào 4 mục tiêu bao gồm: Nâng cao giá trị thương hiệu “Tôm Cà Mau”; Thúc đẩy ngành tôm xanh, hiện đại và hội nhập; Kết nối người nuôi, doanh nghiệp, nhà khoa học, nhà đầu tư và thị trường; Đồng thời quảng bá đất, người, văn hóa và sản phẩm đặc trưng của Cà Mau – Vùng đất địa đầu cực Nam của tổ quốc.
Thông điệp Cà Mau muốn gửi đến bạn bè trong nước và quốc tế là: “Tôm Cà Mau không chỉ là sản phẩm chủ lực, mà còn đại diện cho một ngành kinh tế xanh, hiện đại, minh bạch, có trách nhiệm và sẵn sàng hội nhập sâu rộng vào chuỗi giá trị toàn cầu.” Thông qua Lễ hội tôm, tỉnh Cà Mau mong muốn tạo ra những kết nối thực chất, mở rộng thị trường, thu hút đầu tư và từng bước nâng tầm thương hiệu “Tôm Cà Mau” trên thị trường quốc tế.
Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau cho biết thêm, sau sắp xếp đơn vị hành chính, tỉnh có không gian phát triển rộng mở hơn với các tiềm năng cộng hưởng từ kinh tế biển, thủy sản, năng lượng tái tạo, logistics, thương mại và dịch vụ du lịch. Các công trình giao thông chiến lược như cao tốc Cần Thơ – Cà Mau, mở rộng Cảng hàng không Cà Mau, cao tốc Cà Mau – Đất Mũi, tuyến đường ra đảo Hòn Khoai và Cảng tổng hợp lưỡng dụng Hòn Khoai đang từng bước tạo thêm điều kiện kết nối, phát triển logistics, thu hút đầu tư cũng như củng cố quốc phòng, an ninh vùng biển đảo cực Nam. Chính quyền tỉnh cam kết tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, đồng hành tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp, đồng thời coi trọng bảo tồn văn hóa, bảo vệ môi trường và nâng cao đời sống nhân dân.
Chủ tịch UBND tỉnh Cà Mau Lữ Quang Ngời phát biểu tại lễ khai mạc. Ảnh: Tấn Phong
Theo ban tổ chức Festival Tôm Cà Mau lần thứ II năm 2026, ngoài ý nghĩa chiến lược nhằm định hướng phát triển ngành tôm, sự kiện lần này còn mang đến nhiều không gian trưng bày, giao thương và trải nghiệm phong phú cho người dân và du khách. Sự kiện quy tụ khoảng 350 gian hàng, gồm 150 gian hàng ngành tôm, 156 gian hàng sản phẩm OCOP, 20 gian hàng ẩm thực và 24 gian hàng tư vấn, giới thiệu việc làm, giới thiệu mô hình nuôi, công nghệ sản xuất, chế biến, bảo quản và đặc sản địa phương.
Trong khuôn khổ lễ hội còn có hội nghị phát triển ngành hàng tôm Việt Nam vào sáng 22/11, hội nghị kết nối cung cầu và giao thương, các chuyến khảo sát vùng nuôi, cơ sở sản xuất giống, chế biến cùng ngày hội việc làm diễn ra từ ngày 21 đến 23/11.
Cùng với đó là chuỗi hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 kéo dài từ ngày 21 đến 25/11. Du khách có thể tham gia quảng diễn chế biến món ăn từ tôm, cua với dự kiến 27 nhóm đầu bếp trong ba ngày, thử sức với các trò chơi tương tác như bắt tôm nhanh, câu tôm càng xanh, thi phân loại tôm, xếp hình mô hình con tôm hay xem biểu diễn hóa trang “Tôm vui”.
Đêm hội Văn hóa các dân tộc tỉnh Cà Mau dự kiến diễn ra tối 22/11 tại Quảng trường Phan Ngọc Hiển, cùng chương trình diễu hành đường phố với 69 xe gồm 5 xe tuyên truyền của Ban tổ chức và 64 xe của các xã, phường trên tuyến đường giữa Quảng trường Phan Ngọc Hiển và Quảng trường Hùng Vương trong hai ngày 22 và 23/11. Quanh Trung tâm Hội nghị tỉnh từ ngày 21 đến 25/11 còn diễn ra không gian văn hóa, ẩm thực, làng nghề truyền thống, liên hoan Đờn ca tài tử, múa và hòa tấu nhạc Ngũ âm Khmer, đua vỏ máy composite và liên hoan Lân – Sư – Rồng.
Minh Tuấn