Đề xuất ưu tiên “luồng xanh” cho nông sản, thủy sản tươi sống

Phát biểu tại phiên thảo luận, đại biểu Tô Ái Vang (Đoàn Cần Thơ) cho biết, Việt Nam hiện thuộc nhóm các quốc gia xuất khẩu nông, thủy sản hàng đầu thế giới với nhiều mặt hàng chủ lực như gạo, rau quả và thủy sản. Trong đó, vùng Đồng bằng sông Cửu Long giữ vai trò đặc biệt quan trọng khi đóng góp tỷ trọng lớn về sản lượng lúa gạo, trái cây và cá tra xuất khẩu, trở thành trụ cột của kinh tế nông nghiệp và bảo đảm an ninh lương thực quốc gia.

Tuy nhiên, theo đại biểu, quá trình xuất khẩu, đặc biệt đối với các mặt hàng thủy sản tươi sống và nông sản dễ hư hỏng, vẫn chịu áp lực lớn do thời gian thông quan kéo dài. Đây là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp đến chất lượng sản phẩm, chi phí logistics cũng như khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường quốc tế.

Đại biểu Quốc hội Tô Ái Vang phát biểu tại phiên họp. Ảnh: Báo Đại Đoàn kết

Từ thực tế đó, đại biểu Tô Ái Vang kiến nghị Ban soạn thảo nghiên cứu bổ sung quy định riêng đối với hàng hóa nông sản, thủy sản tươi sống theo hướng được áp dụng cơ chế “luồng xanh” ưu tiên, thực hiện thông quan trước, kiểm tra sau trên cơ sở kết quả đánh giá rủi ro điện tử và dữ liệu chứng nhận xuất xứ, kiểm dịch được kết nối tự động qua Hệ thống một cửa quốc gia.

Theo đại biểu, cơ chế này sẽ tạo điều kiện để các lô hàng có mức độ rủi ro thấp được giải phóng nhanh, giảm nguy cơ hư hỏng đối với hàng hóa có thời gian bảo quản ngắn như tôm, cá tra, cá ngừ, nhuyễn thể hay các loại thủy sản tươi sống khác, đồng thời vẫn bảo đảm yêu cầu quản lý nhà nước thông qua hậu kiểm và ứng dụng công nghệ số.

Đại biểu cũng đánh giá cao những cải cách của ngành Hải quan trong thời gian qua khi đẩy mạnh chuyển đổi số, áp dụng quản lý rủi ro và phân luồng tự động. Hiện nay, đối với doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật, phần lớn tờ khai xuất khẩu được phân vào “luồng xanh” và hệ thống tự động thông quan chỉ trong vài giây nếu hàng hóa không thuộc diện quản lý chuyên ngành. Trong khi đó, các tờ khai thuộc “luồng vàng” hoặc “luồng đỏ” vẫn được kiểm tra theo quy định nhằm bảo đảm yêu cầu quản lý nhưng vẫn hướng đến mục tiêu rút ngắn thời gian thông quan.

Ảnh minh họa.

Bên cạnh đó, đại biểu Tô Ái Vang cũng đề nghị rút ngắn thời hạn phản hồi hồ sơ kiểm tra, giám sát về sở hữu trí tuệ từ 10 ngày làm việc xuống còn 3-5 ngày, hoặc nhanh hơn trong trường hợp khẩn cấp. Theo bà, thời gian xử lý 10 ngày là tương đối dài trong bối cảnh thương mại quốc tế yêu cầu tốc độ cao, dễ làm phát sinh chi phí lưu kho, lưu bãi và ảnh hưởng đến tiến độ giao hàng của doanh nghiệp, nhất là đối với các lô hàng nông sản, thủy sản xuất khẩu.

Đại biểu cũng kiến nghị bổ sung quy định xử lý hồ sơ trực tuyến ngay khi cơ quan hải quan nhận đủ dữ liệu trên Hệ thống một cửa quốc gia, góp phần hiện đại hóa quy trình quản lý, giảm thủ tục hành chính và chi phí tuân thủ.

Tham gia thảo luận, đại biểu Tráng A Dương (Đoàn Lào Cai) đề nghị tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa cơ quan hải quan với chính quyền địa phương và giữa các tỉnh có cửa khẩu nhằm chia sẻ dữ liệu, điều tiết lưu lượng hàng hóa, xử lý ùn tắc và tăng cường kết nối hạ tầng phục vụ thông quan.

Theo đại biểu, sau khi tổ chức mô hình hải quan khu vực, cần tiếp tục rà soát quỹ đất, trụ sở làm việc, địa điểm kiểm tra, giám sát và hạ tầng kỹ thuật để đáp ứng yêu cầu phát triển hải quan số, tạo thuận lợi cho hoạt động xuất nhập khẩu và phát triển kinh tế cửa khẩu.

Trong khi đó, đại biểu Lê Thị Thanh Lam (Đoàn Cần Thơ) đề nghị nghiên cứu cơ chế quản lý phù hợp đối với hàng hóa xuất nhập khẩu qua nền tảng thương mại điện tử. Theo bà, loại hình này có số lượng giao dịch lớn, giá trị mỗi đơn hàng nhỏ nhưng yêu cầu thời gian xử lý nhanh, do đó cần áp dụng quản lý dựa trên đánh giá rủi ro, kết hợp công nghệ thông tin và thủ tục hải quan điện tử rút gọn để tránh ách tắc tại cửa khẩu.

Nhiều ý kiến cho rằng, việc hoàn thiện các quy định của Luật Hải quan theo hướng hiện đại, ứng dụng mạnh công nghệ số và quản lý rủi ro sẽ góp phần rút ngắn thời gian thông quan, giảm chi phí cho doanh nghiệp. Đối với ngành thủy sản, cơ chế ưu tiên thông quan đối với hàng tươi sống được kỳ vọng sẽ giúp bảo đảm chất lượng sản phẩm, hạn chế tổn thất sau thu hoạch, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo thêm động lực cho xuất khẩu trong bối cảnh các thị trường ngày càng đặt ra yêu cầu cao về chất lượng và thời gian giao hàng.

Bình Nguyên