DOC công bố kết luận sơ bộ thuế chống bán phá giá tôm POR20

Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) vừa chính thức ban hành kết luận sơ bộ trong khuôn khổ đợt rà soát hành chính lần thứ 20, gọi tắt là DOC POR20. Đợt rà soát này tập trung vào lệnh áp thuế chống bán phá giá tôm nước ấm đông lạnh của Việt Nam xuất khẩu sang thị trường Hoa Kỳ.

Theo thông tin từ Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương), thời kỳ rà soát hành chính lần thứ 20 được xác định trong giai đoạn từ ngày 01/02/2024 đến ngày 31/01/2025. Đây là một thủ tục pháp lý thương mại định kỳ và đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong việc quyết định năng lực cạnh tranh của ngành thủy sản Việt Nam tại thị trường Bắc Mỹ.

Ảnh minh họa

Chi tiết mức thuế sơ bộ

Trong phần kết luận sơ bộ của DOC POR20, có 29 công ty của Việt Nam kịp thời nộp hồ sơ đề nghị nhận mức thuế suất riêng rẽ và đã được phía DOC chấp thuận. Từ danh sách này, DOC đã lựa chọn ra 2 công ty làm bị đơn bắt buộc để tiến hành xem xét, tính toán chi tiết.

Đối với 2 bị đơn bắt buộc, DOC xác định mức thuế chống bán phá giá tôm lần lượt là 6,76% và 10,76%. Mức thuế 10,76% xuất phát từ việc một trong hai doanh nghiệp bị kết luận là không cung cấp đầy đủ mô tả đối với một số hóa chất đầu vào.

Sự thiếu hụt thông tin này khiến DOC không thể đối chiếu các hóa chất với giá trị thay thế tương ứng, dẫn tới hệ quả là cơ quan này áp dụng dữ liệu sẵn có bất lợi đối với một phần chi phí đầu vào trong quá trình tính toán biên độ phá giá. Nhóm 27 doanh nghiệp còn lại trong danh sách đáp ứng điều kiện sẽ được hưởng mức thuế suất riêng rẽ là 7,56%. Đây chính là mức thuế bình quân gia quyền được tính toán dựa trên số liệu của hai doanh nghiệp bị đơn bắt buộc nêu trên.

Bên cạnh đó, DOC cũng dự kiến hủy rà soát đối với 8 doanh nghiệp vì lý do các đơn vị này không phát sinh lô hàng xuất khẩu thuộc diện xem xét trong kỳ rà soát. Đáng quan ngại nhất là tình hình của nhóm doanh nghiệp chịu thuế toàn quốc. Có tới 132 doanh nghiệp không chứng minh được các điều kiện để hưởng thuế suất riêng rẽ, do đó phải tiếp tục nhận mức thuế suất toàn quốc lên tới 25,76%.

Sự chênh lệch lớn này cho thấy mức độ phức tạp và những khó khăn, rủi ro pháp lý lớn mà các doanh nghiệp đang phải đối mặt khi tham gia vào thị trường tôm Việt Nam xuất khẩu Mỹ.

Quy trình và khuyến nghị

Sau khi DOC POR20 có kết luận sơ bộ, các doanh nghiệp và cơ quan liên quan bước vào giai đoạn pháp lý tiếp theo với những mốc thời gian quy định nghiêm ngặt. Theo quy trình, các bên liên quan có quyền nộp bình luận cho DOC trong thời hạn 21 ngày kể từ ngày thông báo được đăng trên Công báo Liên bang Hoa Kỳ. Tiếp đó, các ý kiến phản biện (được giới hạn trong nội dung bình luận đã đưa ra) phải được nộp trong vòng 5 ngày sau đó.

Ngoài ra, các bên cũng có quyền nộp yêu cầu tổ chức phiên điều trần trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày ban hành thông báo trên Công báo Liên bang. DOC dự kiến sẽ ban hành kết luận cuối cùng của kỳ rà soát này trong vòng 120 ngày kể từ ngày ban hành kết luận sơ bộ, rơi vào khoảng tháng 11/2026.

Để bảo vệ quyền lợi tối đa, Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) đã đưa ra các khuyến nghị thiết thực. Cục đề nghị Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP) cùng các doanh nghiệp liên quan phải hợp tác đầy đủ và toàn diện với DOC trong suốt quá trình rà soát. Đây là điều kiện tiên quyết để tránh bị cơ quan điều tra coi là bất hợp tác, từ đó dẫn đến việc bị áp mức thuế bất lợi.

Các doanh nghiệp cũng cần kịp thời nộp bình luận và ý kiến phản biện cần thiết để DOC xem xét điều chỉnh mức thuế chống bán phá giá tôm trong kết luận cuối cùng theo hướng tích cực hơn. Đồng thời, Bộ Công Thương nhấn mạnh các doanh nghiệp có thể trao đổi, kiến nghị lên Chính phủ để có các biện pháp hỗ trợ nếu thực sự cần thiết.

Tác động tới xuất khẩu

Kết luận từ DOC POR20 không chỉ là một thủ tục hành chính mà còn tác động trực tiếp đến bức tranh thương mại của ngành thủy sản. Tôm luôn được đánh giá là một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam sang thị trường Hoa Kỳ. Thống kê của VASEP chỉ ra rằng, kim ngạch tôm Việt Nam xuất khẩu Mỹ trong năm 2025 đạt gần 800 triệu USD, ghi nhận mức tăng 5,4% so với năm 2024 và chiếm tới 17,2% tổng kim ngạch xuất khẩu tôm của cả nước.

Tuy nhiên, bức tranh đang có dấu hiệu đổi màu trong ngắn hạn. Bước sang quý 1/2026, xuất khẩu tôm sang thị trường Mỹ đã sụt giảm mạnh mẽ gần 29 – 30% so với cùng kỳ năm trước, chỉ đạt mức doanh thu khoảng 95 – 96 triệu USD. Nguyên nhân của sự sụt giảm này được xác định là do chi phí vận chuyển tăng vọt theo cước tàu biển cùng với những áp lực pháp lý thương mại hiện hữu.

Sự sụt giảm nghiêm trọng này đã khiến Mỹ rớt từ vị trí nhà nhập khẩu tôm lớn nhất của Việt Nam xuống chỉ còn đứng thứ 4 trong nhóm các thị trường chính ở giai đoạn đầu năm 2026.

Trong bối cảnh chi phí logistics chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, mức thuế chống bán phá giá tôm cao đối với hơn 130 doanh nghiệp sẽ là bài toán khó. Để duy trì vị thế của tôm Việt Nam xuất khẩu Mỹ, sự chuẩn bị hồ sơ minh bạch, nâng cao năng lực quản lý chuỗi cung ứng và phối hợp chặt chẽ với các cơ quan quản lý nhà nước là hướng đi bắt buộc đối với mọi doanh nghiệp trong giai đoạn tới.

Tuệ Lâm