Cần Thơ: Đưa cá rô phi trở thành ngành hàng xuất khẩu chiến lược

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, đến cuối năm 2025, toàn thành phố đã thả nuôi 604 ha cá rô phi, trong khi diện tích có tiềm năng phát triển lên tới khoảng 96.500 ha. Nếu nuôi theo hình thức thâm canh, năng suất bình quân đạt khoảng 35 tấn/ha; đối với nuôi lồng bè đạt từ 7-8 tấn/bè.

Đây được xem là dư địa rất lớn để Cần Thơ mở rộng quy mô sản xuất trong thời gian tới, nhất là khi vùng ĐBSCL được đánh giá có điều kiện tự nhiên thuận lợi cho nuôi cá rô phi trong môi trường nước mặn – lợ, bởi cá rô phi nuôi trong điều kiện này có chất lượng thịt ngon hơn so với nhiều vùng nuôi khác, tạo lợi thế cạnh tranh khi xuất khẩu vào các thị trường cao cấp.

Không chỉ có tiềm năng về vùng nuôi, Cần Thơ còn sở hữu hệ thống chế biến khá hoàn chỉnh. Hiện địa phương có hai nhà máy chế biến cá rô phi quy mô lớn. Trong đó, Công ty TNHH Tài Kim Anh vận hành nhà máy công suất khoảng 200 tấn/ngày, chế biến các sản phẩm cá rô phi phi lê và nguyên con.

Trong khi đó, Công ty cổ phần Thủy sản sạch Việt Nam là doanh nghiệp đầu tiên tại Việt Nam phát triển thành công sản phẩm cá rô phi phi lê xuất khẩu sang Nhật Bản, phục vụ phân khúc chế biến các món sashimi và sushi – thị trường có yêu cầu rất cao về chất lượng và an toàn thực phẩm.

Ảnh minh họa. Nguồn: ST

Để khai thác hiệu quả những lợi thế này, UBND TP Cần Thơ đã đăng ký với Bộ Nông nghiệp và Môi trường tham gia Dự án cải thiện chuỗi giá trị cá rô phi Việt Nam và thúc đẩy thương mại các sản phẩm đậu nành chất lượng cao phục vụ nuôi trồng thủy sản do Mỹ tài trợ, triển khai trong thời gian 5 năm.

Theo bà Quách Thị Thanh Bình, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ, việc tham gia dự án được xem là bước chuyển quan trọng đối với sự phát triển ngành hàng cá rô phi của thành phố nói riêng và khu vực ĐBSCL nói chung. Bà Bình cho biết, dự án không chỉ mở ra cơ hội mở rộng diện tích nuôi mà còn tạo nền tảng để hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ sản xuất giống, nuôi thương phẩm, chế biến đến xuất khẩu theo hướng bền vững.

Trước đây, cá rô phi chủ yếu được nuôi đơn lẻ hoặc kết hợp để cải tạo môi trường trong các ao nuôi tôm nước lợ, nhưng qua nhiều năm phát triển, địa phương đã tích lũy nhiều kinh nghiệm sản xuất. Đây là cơ sở để Cần Thơ sẵn sàng tham gia chuỗi sản xuất cá rô phi phục vụ xuất khẩu, đặc biệt vào thị trường Mỹ. Tuy nhiên, theo các chuyên gia và người nuôi, để cá rô phi thực sự trở thành ngành hàng xuất khẩu chiến lược, bài toán quan trọng nhất vẫn là xây dựng thị trường tiêu thụ ổn định thông qua doanh nghiệp chế biến và xuất khẩu.

Ông Ngô Công Luận, Giám đốc Hợp tác xã Nông ngư 14/10, xã Hòa Tú (TP Cần Thơ) chia sẻ, hợp tác xã đã nuôi cá rô phi từ nhiều năm trước, chủ yếu nhằm cải tạo môi trường ao nuôi tôm. Tuy nhiên, để phát triển thành ngành hàng xuất khẩu, điều người nuôi quan tâm nhất vẫn là đầu ra sản phẩm. Theo ông Luận, chỉ khi hình thành được chuỗi liên kết khép kín từ sản xuất giống, cung ứng thức ăn, nuôi thương phẩm đến chế biến và xuất khẩu thì người dân mới mạnh dạn đầu tư mở rộng sản xuất theo quy hoạch.

Bên cạnh thị trường, chất lượng con giống cũng được xem là yếu tố quyết định khả năng cạnh tranh của ngành hàng. Đại diện Hợp tác xã sản xuất thương mại Nhất Tâm cho hay, một số chất kích thích sinh trưởng hoặc sinh sản có thể tồn dư ngay từ giai đoạn sản xuất giống. Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng bởi thị trường Mỹ kiểm soát rất nghiêm dư lượng các chất cấm trong sản phẩm thủy sản nhập khẩu.

Ngoài ra, hiệu suất phi lê của từng nhóm giống cũng có sự khác biệt đáng kể. Có nhóm giống đạt định mức chế biến từ 2,8-2,9, trong khi có nhóm lên tới 3,2-3,3. Chênh lệch này tuy không thể hiện rõ ở giá bán con giống nhưng ảnh hưởng lớn đến hiệu quả chế biến và chi phí sản xuất của doanh nghiệp.

Các chuyên gia nhận định, việc nghiên cứu, chọn tạo và sử dụng các dòng cá rô phi có tỷ lệ phi lê cao cần được coi là một trong những nhiệm vụ ưu tiên khi xây dựng chuỗi giá trị. Hiện mỗi năm TP Cần Thơ cung ứng trên 30 triệu con giống cá rô phi, đáp ứng khoảng 60% nhu cầu sản xuất của địa phương, phần còn lại vẫn phải nhập từ Đồng Tháp, An Giang. Nhằm chủ động nguồn giống chất lượng cao, Sở Nông nghiệp và Môi trường TP Cần Thơ đang phối hợp với Tập đoàn Tiran Shipping (Israel) nghiên cứu, phát triển các dòng cá rô phi đơn tính gồm rô phi trắng, rô phi đen chịu mặn và diêu hồng.

Theo ngành nông nghiệp Cần Thơ, với lợi thế về vùng nuôi, năng lực chế biến, kinh nghiệm sản xuất cùng sự tham gia của các doanh nghiệp và dự án hợp tác quốc tế, cá rô phi đang đứng trước cơ hội trở thành ngành hàng xuất khẩu mới, góp phần đa dạng hóa sản phẩm thủy sản, nâng cao giá trị gia tăng và tạo thêm động lực phát triển kinh tế thủy sản của thành phố cũng như vùng ĐBSCL trong những năm tới.

Bình Nguyên