Gắn đào tạo với yêu cầu phát triển ngành thủy sản hiện đại

Chủ trì cuộc họp, Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư Trần Đình Luân cho rằng, trong quá trình tái cơ cấu ngành thủy sản theo hướng hiện đại, bền vững, việc gắn đào tạo với yêu cầu thực tiễn của ngành có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Các cơ sở đào tạo cần nhìn rõ những vấn đề đang đặt ra từ khai thác, nuôi trồng đến bảo tồn nguồn lợi để định hướng chương trình đào tạo phù hợp, qua đó cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành.

Cuộc họp giữa Cục Thủy sản và Kiểm ngư và Trường Đại học Nha Trang diễn ra sáng 14/9. Ảnh: TK

Theo ông Luân, khai thác, nuôi trồng và bảo tồn nguồn lợi thủy sản là những lĩnh vực quan trọng trong quá trình phát triển ngành. Trong bối cảnh Việt Nam đang định hướng giảm khai thác, tăng nuôi trồng và phát triển thủy sản theo hướng bền vững, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng sản lượng mà còn phải tính toán hài hòa giữa khai thác, khả năng tái tạo của nguồn lợi và sức chịu tải của môi trường.

“Tư duy về khai thác thủy sản cần được thay đổi theo hướng khai thác phù hợp với khả năng của nguồn lợi, đồng thời nâng cao giá trị sản phẩm thay vì chỉ tập trung vào sản lượng. Đây cũng là vấn đề cần được đưa vào đào tạo để người học hiểu rõ nguyên tắc khai thác bao nhiêu phải tính đến khả năng phục hồi của nguồn lợi, từ đó góp phần hình thành đội ngũ nhân lực có tư duy hiện đại về quản lý và phát triển thủy sản”. Cục trưởng Trần Đình Luân nhấn mạnh.

Một trong những vấn đề được ông Luân đề cập là yêu cầu nâng cao giá trị đối với sản phẩm khai thác. Theo ông, bên cạnh việc điều chỉnh đội tàu cho phù hợp, cần quan tâm đến công nghệ bảo quản nhằm nâng cao chất lượng sản phẩm sau khai thác. Thực tế, chất lượng sản phẩm thủy sản đưa từ biển về vẫn còn là vấn đề cần tiếp tục cải thiện. Việc đầu tư cho tàu cá, thiết bị và công nghệ bảo quản có thể góp phần nâng cao chất lượng, giá trị sản phẩm, qua đó giúp ngư dân tăng hiệu quả khai thác thay vì chỉ dựa vào việc tăng sản lượng.

Từ thực tế đó, Cục trưởng Trần Đình Luân cho rằng, Trường Đại học Nha Trang có lợi thế trong đào tạo các lĩnh vực liên quan đến khai thác thủy sản, trong đó cần tiếp tục chú trọng những ngành, chuyên ngành phục vụ trực tiếp quá trình hiện đại hóa nghề cá.

Cục trưởngTrần Đình Luân chia sẻ về định hướng phát triển ngành thủy sản và yêu cầu đào tạo nguồn nhân lực đáp ứng thực tiễn. Ảnh: TK

Cùng với khai thác, điều tra, đánh giá nguồn lợi thủy sản cũng là một lĩnh vực được Cục trưởng nhấn mạnh. Đây là cơ sở quan trọng để xác định khả năng khai thác, xây dựng các chính sách quản lý và bảo vệ nguồn lợi phù hợp.

Theo ông Luân, hiện ngành đang triển khai nhiều nhiệm vụ liên quan đến điều tra, đánh giá nguồn lợi, khu bảo tồn và khu bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Tuy nhiên, trong điều kiện nguồn lợi chịu sức ép ngày càng lớn, công tác bảo vệ nguồn lợi cần được quan tâm mạnh hơn, đồng thời phải nâng cao nhận thức của cộng đồng về trách nhiệm bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Cục trưởng dẫn thực tế tại một số địa phương có hoạt động khai thác bằng nghề lưới kéo diễn ra với cường độ cao, gây áp lực đối với nguồn lợi. Điều này đặt ra yêu cầu phải tăng cường quản lý, kiểm soát khai thác, đồng thời có đội ngũ nhân lực được đào tạo bài bản về điều tra, đánh giá và bảo vệ nguồn lợi thủy sản.

Đối với lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, Cục trưởng Trần Đình Luân cho rằng, đây là hướng phát triển quan trọng trong bối cảnh ngành đang giảm phụ thuộc vào khai thác tự nhiên. Tuy nhiên, phát triển nuôi trồng, đặc biệt là nuôi biển, không thể tách rời yêu cầu bảo vệ môi trường và quy hoạch không gian biển.

Theo ông, môi trường nuôi trồng thủy sản đang chịu nhiều sức ép. Bài học từ một số nước cho thấy nếu phát triển nuôi trồng thiếu kiểm soát, không gắn với bảo vệ môi trường thì sản lượng có thể bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Cục trưởng cũng lưu ý, phát triển nuôi biển không đơn giản chỉ là đưa hoạt động nuôi ra vùng biển sâu. Để hình thành một vùng nuôi hiệu quả cần tính toán đồng bộ nhiều yếu tố, từ điều kiện tự nhiên, vị trí nuôi, cơ sở hạ tầng trên bờ, khu vực neo đậu, kho chứa đến các hoạt động kinh tế khác trong cùng không gian biển.

Đây là những vấn đề cần được nghiên cứu và đưa vào đào tạo để người học có cách nhìn tổng thể hơn về phát triển nuôi biển, nhất là trong bối cảnh ngành đang hướng tới mô hình phát triển tích hợp, đa giá trị.

Cục trưởng Trần Đình Luân kỳ vọng, các cơ sở đào tạo sẽ góp phần cung cấp nguồn nhân lực có khả năng tham gia xây dựng chính sách, quy hoạch và tổ chức sản xuất, qua đó giúp các định hướng phát triển thủy sản được triển khai sát thực tiễn hơn.

Một nội dung xuyên suốt được lãnh đạo Cục Thủy sản và Kiểm ngư nhấn mạnh là đào tạo nhân lực phải gắn với những yêu cầu mới của ngành thủy sản. Theo Cục trưởng, trong bối cảnh tổ chức bộ máy quản lý nhà nước đang được điều chỉnh, phân cấp, phân quyền ngày càng mạnh cho địa phương, cơ quan trung ương sẽ tập trung nhiều hơn vào công tác hướng dẫn, kiểm tra, giám sát và xây dựng chính sách. Vì vậy, đội ngũ nhân lực làm việc tại cơ sở cần được đào tạo bài bản, có kiến thức chuyên môn và khả năng đáp ứng yêu cầu quản lý, sản xuất trong thực tế.

Cùng với đó, ngành thủy sản cần những nhân lực chuyên sâu ở nhiều lĩnh vực, từ khai thác, nuôi trồng, điều tra nguồn lợi, bảo tồn đến cơ khí tàu cá và công nghệ bảo quản, chế biến sản phẩm.

Cục trưởng Trần Đình Luân cho rằng, đây cũng là cơ hội để các trường đại học nghiên cứu, đổi mới chương trình đào tạo, tạo ra những ngành học và chuyên ngành đáp ứng đúng nhu cầu thực tế. Việt Nam là nước có ngành thủy sản phát triển và có vị trí đáng kể trên thị trường quốc tế, do đó năng lực cạnh tranh của ngành phụ thuộc không nhỏ vào chất lượng nguồn nhân lực.

Ban Giám hiệu Trường Đại học Nha Trang tham dự cuộc họp. Ảnh: TK

Tại cuộc họp, ông Quách Hoài Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Nha Trang đã chia sẻ về những khó khăn trong công tác tuyển sinh các ngành thủy sản khi nhóm ngành này đang phải cạnh tranh với nhiều ngành đào tạo khác. Theo ông Nam, thủy sản là lĩnh vực có tiềm năng lớn nhưng để thu hút sinh viên theo học cần có thêm những chính sách khuyến khích phù hợp. Việc nâng cao sức hấp dẫn của ngành học không chỉ liên quan đến chương trình đào tạo mà còn gắn với cơ hội việc làm, thu nhập và chính sách hỗ trợ người học.

Ông Quách Hoài Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Nha Trang chia sẻ. Ảnh: TK

Hiệu trưởng Trường Đại học Nha Trang cho biết, hiện đang có dự thảo sửa đổi, bổ sung Nghị định số 238/2025/NĐ-CP về chính sách học phí, miễn, giảm, hỗ trợ học phí được lấy ý kiến các Bộ, ngành. Theo nội dung được chia sẻ tại cuộc họp, các ngành Nông nghiệp, Lâm nghiệp, Thủy sản, Phát triển nông thôn, Chăn nuôi, Xây dựng… thuộc nhóm ngành được đề xuất miễn 100% học phí; dự kiến chính sách này được áp dụng từ năm học 2026 – 2027 nếu được ban hành. Những chính sách hỗ trợ người học được kỳ vọng sẽ góp phần tăng sức hút đối với các ngành đào tạo có vai trò quan trọng đối với nền kinh tế, trong đó có thủy sản.

PGS.TS Trần Hưng Trà, Hiệu trưởng Trường Kỹ thuật và Công nghệ chia sẻ. Ảnh: TK

Cũng tại cuộc họp, ông PGS.TS Trần Hưng Trà, Hiệu trưởng Trường Kỹ thuật và Công nghệ (thuộc Trường Đại học Nha Trang) đã trình bày về các công nghệ phục vụ hiện đại hóa tàu cá. Nội dung này gắn với yêu cầu nâng cao hiệu quả khai thác, cải thiện điều kiện hoạt động trên biển, bảo quản sản phẩm và từng bước hiện đại hóa nghề cá. Đây cũng là lĩnh vực có nhiều dư địa để Cục Thủy sản và Kiểm ngư phối hợp với Trường Đại học Nha Trang trong nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao kiến thức, công nghệ.

Các đại biểu cũng trao đổi về những lĩnh vực mà Cục Thủy sản và Kiểm ngư và nhà trường có thể phối hợp phát triển, mở rộng trong thời gian tới. Trọng tâm là phát huy thế mạnh của cơ quan quản lý và cơ sở đào tạo, đưa yêu cầu thực tiễn của ngành vào chương trình đào tạo, đồng thời tăng cường kết nối giữa nghiên cứu, đào tạo và quản lý, để ngành thủy sản chuyển mạnh sang mô hình phát triển hiện đại, hiệu quả và bền vững.

Thùy Khánh