Hà Tĩnh: Ngao chết hàng loạt ở Mai Phụ, ngành chuyên môn khuyến cáo giải pháp ứng phó

Theo ghi nhận, hiện tượng ngao chết tập trung chủ yếu tại thôn Mai Lâm, xã Mai Phụ với tổng diện tích 35ha, tỷ lệ chết dao động từ 30 – 70%. Đáng chú ý, phần lớn số ngao chết  đã đạt kích cỡ thương phẩm (100 – 170 con/kg) sau hơn 8 tháng nuôi và chuẩn bị thu hoạch, ước tính khoảng 120 tấn ngao đã bị chết, gây thiệt hại khoảng 3 tỷ đồng. Hiện tượng này xuất hiện trong khoảng một tuần trở lại đây và có xu hướng lan rộng nhanh, khiến người dân hết sức lo lắng.

Ngao chết trắng bãi ỡ xã Mai Phụ (Hà Tĩnh)

Qua kiểm tra thực tế, cơ quan chuyên môn nhận định nguyên nhân chính là do biến động môi trường, đặc biệt là sự thay đổi đột ngột của nhiệt độ, độ mặn và chất lượng nguồn nước. Bên cạnh đó, mật độ thả nuôi dày, nguồn giống chưa được kiểm soát chặt chẽ, cùng với việc tích tụ chất hữu cơ dưới đáy bãi nuôi cũng là yếu tố làm gia tăng nguy cơ dịch bệnh, khiến ngao suy yếu và chết hàng loạt.

Sau khi nhận được thông tin, Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh đã chỉ đạo Chi cục Thủy sản phối hợp với xã Mai Phụ kiểm tra thực địa, đồng thời lấy mẫu phân tích. Tổng cộng đơn vị đã lấy 9 mẫu gồm: Ngao, nước và bùn để gửi đến Trung tâm Nghiên cứu Môi trường và Bệnh Thủy sản Miền Bắc (Viện Khoa học Thủy sản Việt Nam) nhằm xác định nguyên nhân cụ thể.

Kết quả kiểm tra nhanh cho thấy một số chỉ số môi trường tại bãi nuôi: pH đất khoảng 6; pH nước 8,3; độ mặn 15‰; độ kiềm 107,4 mg/l, cơ bản nằm trong ngưỡng cho phép đối với nuôi ngao. 

Nguyên nhân dẫn đến ngao chết được ngành chuyên môn nhận định có thể do khu vực này vừa trải qua đợt nắng nóng kéo dài, sau đó chuyển sang không khí lạnh đột ngột làm thay đổi nhiệt độ nhanh khiến môi trường sống bị xáo trộn, gây sốc cho ngao, làm suy giảm sức đề kháng, dẫn đến ngao chết hàng loạt. Bên cạnh đó, nhiều bãi nuôi đã được khai thác trong thời gian dài, có nơi tới 20 năm chưa được cải tạo, dẫn đến tích tụ bùn đáy và chất hữu cơ, làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm. Nguồn giống ngao được nhập từ các tỉnh như Thanh Hóa, Ninh Bình cũng là yếu tố cần được xem xét, bởi khả năng thích nghi môi trường và chất lượng giống có thể ảnh hưởng đến mức độ chống chịu của ngao.

Trước tình hình trên, ngành nông nghiệp Hà Tĩnh đã khuyến cáo người nuôi ngao một số biện pháp:

Trước mắt, các hộ nuôi ngao khẩn trương thu gom ngao chết, vận chuyển ra khỏi khu vực nuôi và tiêu hủy bằng hình thức chôn lấp đúng quy định, tuyệt đối không vứt ra cửa sông hay vùng lân cận. Tổ chức tận thu số ngao còn sống đã đạt kích cỡ thương phẩm để giảm tổn thất kinh tế. 

Ngành chuyên môn thu mẫu xác định nguyên nhân ngao bị chết và hướng dẫn bà con biện pháp khắc phục

Đối với diện tích ngao còn nhỏ, có thể xem xét di chuyển sang khu vực ít bị ảnh hưởng hơn. Cần theo dõi chặt chẽ các yếu tố môi trường, thường xuyên kiểm tra độ mặn, nhiệt độ và pH nước tại bãi nuôi để có biện pháp chăm sóc phù hợp.

Đối với những bãi nuôi có ngao bị chết, sau khi xử lý, các bãi nuôi cần được vệ sinh bằng cách cày xới, phơi bãi, bón vôi khử trùng, đặc biệt tại những vùng trũng nhiều bùn đen để cải thiện nền đáy.

Đối với các diện tích nuôi có mật độ cao, bà con cần chủ động san thưa, giảm mật độ nhằm hạn chế cạnh tranh dinh dưỡng và cải thiện điều kiện sống cho ngao. Việc cải tạo bãi nuôi, làm sạch nền đáy, loại bỏ các chất hữu cơ tích tụ cũng cần được thực hiện kịp thời.

Ngoài ra, ngành chuyên môn khuyến cáo người dân không nên thả giống mới trong thời điểm điều kiện môi trường chưa ổn định; đồng thời, lựa chọn nguồn giống có xuất xứ rõ ràng, đảm bảo chất lượng. Về lâu dài, cần quy hoạch lại vùng nuôi, áp dụng các biện pháp nuôi bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Hiện các cơ quan chức năng địa phương đang tiếp tục theo dõi diễn biến, lấy mẫu phân tích để có đánh giá cụ thể hơn về nguyên nhân gây chết ngao, từ đó đưa ra giải pháp phù hợp. Đồng thời, tăng cường tuyên truyền, hướng dẫn người dân thực hiện các biện pháp kỹ thuật nhằm sớm ổn định sản xuất, giảm thiểu thiệt hại.

Nguyễn Hoàn

Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh