Người trẻ Lý Sơn và hành trình chế tác mô hình thuyền buồm

Tấm lòng và tâm huyết của thế hệ trẻ

Không chỉ là người trực tiếp thực hiện các lễ vật, anh Đạt còn là đại diện cho thế hệ trẻ đang tiếp nối truyền thống, “thổi hồn” vào ký ức lịch sử bằng tất cả niềm tự hào, trách nhiệm và tình yêu sâu sắc với biển đảo quê hương. Sinh ra và lớn lên trên đảo, tuổi thơ của anh gắn liền với những câu chuyện về đội hùng binh Hoàng Sa – những chuyến đi không hẹn ngày về – nuôi dưỡng trong anh tình yêu đặc biệt với văn hóa truyền thống quê hương.

Họa sĩ trẻ Nguyễn Văn Đạt tỉ mỉ hoàn thiện mô hình thuyền buồm, cùng các hình nộm thế thân, góp phần giữ gìn hồn cốt Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa

Lớn lên, theo đuổi con đường mỹ thuật, anh tìm thấy ở việc chế tác mô hình thuyền buồm, cùng các hình nộm thế thân sự giao thoa giữa nghề nghiệp, đam mê và trách nhiệm gìn giữ di sản. Mỗi sản phẩm của anh không chỉ là vật dụng trưng bày, mà còn mang cả tâm huyết, niềm tin và tinh thần tri ân tiền nhân.

“Để làm được một con thuyền hoàn chỉnh, điều đầu tiên là phải hiểu”, anh Đạt chia sẻ. Hiểu về lịch sử, nghi lễ, và cả giá trị tâm linh phía sau mỗi chi tiết, anh dành nhiều thời gian sưu tầm tư liệu, học hỏi từ các bậc cao niên và trao đổi với anh em trong nghề để hoàn thiện từng sản phẩm. Những vật liệu như mút cứng, tấm format, gỗ, keo 502, silicon… được anh kết hợp linh hoạt. Dưới đôi bàn tay khéo léo, từng mô hình hiện lên sống động với cột buồm, dây neo, mái chèo, tái hiện dáng dấp con thuyền năm xưa.

“Đây không chỉ là công việc mà còn là câu chuyện tâm linh. Mỗi con thuyền đều được làm bằng cả cái tâm”, anh Đạt nói. Sự tỉ mỉ và tận tâm ấy tạo nên chiều sâu, sức sống và linh hồn cho từng sản phẩm. Điểm nhấn của mùa lễ năm nay là sự công phu và tinh xảo, giúp không gian nghi lễ thêm trang trọng, linh thiêng.

Với anh, việc tham gia chế tác mô hình thuyền buồm, cùng các hình nộm thế thân là niềm vinh dự lớn lao. “Đây là minh chứng lịch sử cho quá trình xác lập và bảo vệ chủ quyền biển đảo của cha ông”, anh Đạt chia sẻ. Công việc này không chỉ giúp anh hiểu sâu hơn về truyền thống mà còn khơi dậy tình yêu và sự gắn bó với quê hương trong các bạn trẻ cùng tham gia.

Từng chi tiết cột buồm, dây neo, mái chèo được anh Đạt chăm chút kỹ lưỡng, tái hiện ký ức hùng binh Hoàng Sa

Anh Đạt tốt nghiệp Đại học Mỹ thuật TP.HCM, từng có khoảng 10 năm sinh sống, làm việc tại Sài Gòn trước khi trở về quê hương Quảng Ngãi. Hiện anh là hội viên Hội Mỹ thuật tỉnh Quảng Ngãi và đã có hơn 5 năm hoạt động chuyên nghiệp trong lĩnh vực nghệ thuật. Cơ duyên với các mô hình mang yếu tố tâm linh, đình chùa, anh cho biết đã tìm hiểu từ 3–5 năm nay, nhưng niềm đam mê thực sự đã được nuôi dưỡng từ tuổi thơ, khi anh thường xuyên quan sát những chiếc thuyền buồm cùng các sinh hoạt văn hóa tại đình, miếu trong làng.

Di sản văn hóa và sức lan tỏa cộng đồng

Hình ảnh mô hình thuyền buồm không chỉ là sản phẩm mỹ thuật mà còn gắn liền với lịch sử và tâm linh địa phương. Ông Trần Du, người dân xã An Hải chia sẻ: “Hình ảnh thuyền buồm gợi nhắc đến đội hùng binh Hoàng Sa, là niềm tự hào và ký ức thiêng liêng. Mô hình còn mang ý nghĩa tâm linh, cầu bình an và thuận lợi cho chuyến ra khơi, đồng thời tưởng nhớ công lao các bậc tiền nhân”.

Ông Nguyễn Ngọc Thanh (73 tuổi), Trưởng ban Tổ chức đình An Hải nhấn mạnh: “Những mô hình thuyền buồm là biểu tượng gắn liền với hành trình giữ nước của cha ông. Trong quá khứ, những chiếc thuyền buồm từng là phương tiện ngư dân ra khơi, thực hiện nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển đảo tại Hoàng Sa và Trường Sa, mang tinh thần kiên cường và lòng yêu nước của dân đảo”.

Những mô hình thuyền buồm và hình nộm thế thân sẵn sàng cho nghi thức thả ra biển, nơi ký ức lịch sử và tâm linh kết nối quá khứ với hiện tại

Ông Thanh cũng bày tỏ niềm xúc động khi thấy lớp trẻ tiếp nối truyền thống. “Các bạn trẻ không chỉ giữ nghề mà còn quảng bá hình ảnh quê hương và lịch sử ra bên ngoài, lưu truyền ký ức về cội nguồn cho thế hệ sau”, ông nói.

Các hoạt động chế tác mô hình thuyền buồm, cùng các hình nộm thế thân còn góp phần gắn kết cộng đồng, giáo dục truyền thống. Từ những con thuyền nhỏ, một câu chuyện lớn về lịch sử, văn hóa và tinh thần cộng đồng vẫn đang được gìn giữ và tiếp nối bền bỉ nơi đảo Lý Sơn.

Box

“Để chuẩn bị lễ khao lề, đình An Hải làm 3 mô hình thuyền, cùng các hình nộm thế thân, phẩm vật tế lễ, bài vị của các Cai đội Hoàng Sa và binh lính, cùng bài vị các vị thần cai quản biển cả. Sau lễ chính là nghi thức thả thuyền ra biển, cầu siêu cho vong linh lính Hoàng Sa xưa và cầu bình an cho cộng đồng.

Lễ Khao lề thế lính Hoàng Sa phản ánh lịch sử bảo vệ chủ quyền biển đảo Việt Nam, đặc biệt là Hoàng Sa – Trường Sa, góp phần khơi dậy lòng yêu nước, bảo tồn giá trị văn hóa và giáo dục truyền thống cho thế hệ con cháu Lý Sơn. Những mô hình này không chỉ là vật tế lễ, mà còn là phương tiện giáo dục sinh động, giúp thế hệ trẻ và người dân hiểu rõ hơn về lịch sử, truyền thống và tinh thần cộng đồng”.

Như Đồng