Nuôi biển châu Á đẩy mạnh chuyển đổi xanh và thông minh

Sự kiện do Hội Thủy sản châu Á (AFS) phối hợp với Trường Đại học Nha Trang đồng tổ chức, cùng sự tham gia của Đại học Hải dương Thượng Hải, Đại học Hải dương Trung Quốc và Phòng thí nghiệm chung Trung Quốc – ASEAN về công nghệ nuôi biển. Hội thảo quy tụ khoảng 250 đại biểu, trong đó có hơn 150 chuyên gia quốc tế đến từ gần 20 quốc gia và vùng lãnh thổ, khẳng định vai trò của châu Á là trung tâm phát triển nuôi trồng thủy sản toàn cầu.

Trong bối cảnh thế giới đối mặt với những thách thức ngày càng lớn từ biến đổi khí hậu, suy giảm nguồn lợi tự nhiên, yêu cầu giảm phát thải và phát triển kinh tế biển bền vững, việc tăng cường hợp tác nghiên cứu, chia sẻ tri thức và chuyển giao công nghệ có ý nghĩa quan trọng đối với sự phát triển của ngành nuôi biển trong khu vực.

Một trong những điểm nhấn của hội thảo là khối lượng lớn các nghiên cứu khoa học được công bố. Ban tổ chức giới thiệu 96 báo cáo khoa học, gồm 7 báo cáo tổng quan và 89 báo cáo chuyên sâu, phản ánh xu hướng chuyển đổi mạnh mẽ của ngành nuôi biển từ phương thức sản xuất truyền thống sang mô hình quản trị hiện đại dựa trên dữ liệu và công nghệ số.

Nhiều giải pháp ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), Internet vạn vật (IoT), hệ thống cảm biến, camera giám sát dưới nước, công nghệ sonar, quan trắc môi trường theo thời gian thực và thiết bị cho ăn tự động được giới thiệu tại hội thảo. Các công nghệ này được kỳ vọng sẽ góp phần nâng cao năng suất, giảm chi phí sản xuất, hạn chế phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên và tăng khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu.

Các đại biểu tham dự Hội thảo. Ảnh: Cục TS&KN

Các chuyên gia nhận định, việc tích hợp công nghệ số với khoa học sinh học đang từng bước đưa các lồng nuôi biển trở thành những “trang trại thông minh”, giúp người nuôi kiểm soát tốt hơn các yếu tố môi trường, dịch bệnh và chất lượng sản phẩm.

Nội dung hội thảo được thiết kế toàn diện, bao quát toàn bộ chuỗi giá trị ngành nuôi biển. Bên cạnh các phiên thảo luận về công nghệ lồng nuôi ngoài khơi, thiết kế lồng HDPE, quản lý vận hành và sản xuất quy mô công nghiệp, các đại biểu còn trao đổi về chọn giống, di truyền, dinh dưỡng, thức ăn thủy sản, nuôi đa bậc dinh dưỡng, quản lý sức khỏe vật nuôi, an toàn sinh học, phúc lợi động vật thủy sản cũng như các vấn đề liên quan đến động lực học carbon, bảo vệ môi trường và thích ứng biến đổi khí hậu.

Ngoài các giải pháp kỹ thuật, hội thảo còn dành nhiều thời gian thảo luận về khía cạnh kinh tế – xã hội, sinh kế cộng đồng, chính sách phát triển nuôi biển và xây dựng chuỗi giá trị bền vững.

Phát biểu tại hội thảo, ông Lê Trần Nguyên Hùng, Phó Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư đánh giá cao nỗ lực của Hội Thủy sản châu Á, Trường Đại học Nha Trang và các đối tác trong việc tổ chức diễn đàn khoa học quốc tế có quy mô lớn. Theo ông, chủ đề của CAA8 phản ánh đúng xu hướng phát triển tất yếu của ngành nuôi biển hiện nay, đồng thời tạo diễn đàn để các nhà quản lý, nhà khoa học và doanh nghiệp trao đổi kinh nghiệm, cập nhật công nghệ và thúc đẩy hợp tác đa phương.

Ông Hùng cho rằng, thế giới đang đối mặt với nhiều thách thức về an ninh lương thực, biến đổi khí hậu và suy giảm nguồn lợi thủy sản tự nhiên. Trong bối cảnh đó, nuôi biển được xem là giải pháp quan trọng nhằm bổ sung nguồn thực phẩm, tạo sinh kế và phát triển kinh tế biển bền vững.

Dẫn số liệu của Tổ chức Lương thực và Nông nghiệp Liên hợp quốc (FAO), ông cho biết, đây là lần đầu tiên sản lượng thủy sản nuôi trồng vượt sản lượng khai thác tự nhiên phục vụ tiêu dùng. Riêng châu Á hiện đóng góp khoảng 90% tổng sản lượng nuôi trồng thủy sản toàn cầu, tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong phát triển ngành. Ông Hùng nhấn mạnh thông điệp: “Khoa học mở đường, công nghệ tạo động lực và hợp tác quốc tế tạo sức mạnh để phát triển ngành nuôi biển hiện đại, xanh và bền vững”.

Việt Nam có nhiều lợi thế để phát triển nuôi biển với hơn 3.260 km bờ biển, vùng biển rộng trên 1 triệu km² cùng hàng nghìn hòn đảo. Những năm gần đây, Nhà nước đã ban hành nhiều chủ trương, chính sách nhằm thúc đẩy phát triển nuôi biển công nghiệp, hoàn thiện khung pháp lý và khuyến khích ứng dụng khoa học – công nghệ. Ngành thủy sản hiện duy trì kim ngạch xuất khẩu trên 10 tỷ USD mỗi năm, tạo nền tảng để nuôi biển bước sang giai đoạn phát triển mới với quy mô lớn hơn, giá trị gia tăng cao hơn và sức cạnh tranh mạnh hơn.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, Việt Nam xác định bốn định hướng trọng tâm gồm hoàn thiện thể chế và nâng cao hiệu quả quản trị không gian biển; phát triển nuôi biển công nghiệp trên nền tảng chuyển đổi số; thúc đẩy mô hình nuôi sinh thái, kinh tế tuần hoàn và giảm phát thải; đồng thời mở rộng hợp tác quốc tế trong chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực.

Phát biểu tại lễ khai mạc, Giáo sư, Tiến sĩ Quách Hoài Nam, Hiệu trưởng Trường Đại học Nha Trang cho biết, việc đăng cai CAA8 diễn ra đúng dịp nhà trường hướng tới kỷ niệm 50 năm xây dựng và phát triển. Theo ông, Đại học Nha Trang đang được định hướng trở thành trung tâm đào tạo, nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ hàng đầu trong lĩnh vực khoa học biển, nuôi trồng thủy sản công nghệ cao, chế biến thủy sản, logistics và quản trị cảng biển.

Nhân dịp này, nhà trường cũng công bố kế hoạch xúc tiến thành lập Diễn đàn Kinh tế biển (Marine Economy Forum – MEF) nhằm mở rộng mạng lưới hợp tác giữa các trường đại học, doanh nghiệp, cơ quan quản lý và tổ chức quốc tế trong phát triển kinh tế biển. Song song với các phiên thảo luận, hội thảo còn tổ chức sáu gian hàng triển lãm giới thiệu các giải pháp công nghệ mới như thiết bị khảo sát đáy biển, hệ thống đo sóng, quan trắc môi trường theo thời gian thực, thiết bị cho ăn tự động, camera và cảm biến quản lý từ xa.

Vũ Hải