(TSVN) – Thước đo thành công của nghề nuôi tôm đang chuyển từ sản lượng sang sản xuất có trách nhiệm, khi phúc lợi động vật ngày càng được người tiêu dùng, doanh nghiệp và nhà quản lý coi trọng.
Nghiên cứu mới của Phó Giáo sư Tomer Ventura, Đại học Sunshine Coast (Australia), đã góp phần giải quyết bài toán này. Công nghệ gen tiên tiến cho phép giải mã hệ thần kinh của tôm và lập bản đồ các gen phản ứng với stress.
Từ đó, các nhà nghiên cứu có thể nhận diện phản ứng của tôm trước những điều kiện bất lợi trong quá trình nuôi. Khi môi trường sống xuất hiện các yếu tố vật lý hoặc hóa học bất thường, tế bào của tôm phát ra tín hiệu cảnh báo.
Dựa trên dữ liệu thu thập được, các nhà khoa học có thể phát triển công cụ chẩn đoán tình trạng của tôm, chẳng hạn xét nghiệm qPCR (kỹ thuật sinh học phân tử giúp nhân bản và đo lường số lượng phân tử DNA trong mẫu ngay khi phản ứng đang diễn ra). Người nuôi có thể đánh giá chính xác mức độ và xác định nguồn gây stress cho tôm, xuất phát từ quá trình nuôi, vận chuyển hoặc thu hoạch.
“Trong khâu vận chuyển, việc so sánh các phương pháp sơ chế và vận chuyển để lựa chọn phương án tốt nhất. Trong quá trình chăm sóc, có thể thử nghiệm các công nghệ mới như sục khí, chiếu sáng, chế độ cho ăn… dựa trên phúc lợi thực tế của tôm, thay vì chỉ dựa vào các ước đoán hoặc thông tin tiếp thị.
Đối với khách hàng và nhà phân phối, có thể cung cấp bằng chứng về phúc lợi cho các tổ chức chứng nhận. Chỉ số phúc lợi này có thể được tích hợp vào hệ thống truy xuất nguồn gốc kỹ thuật số và nhãn dán mã QR để con tôm kể câu chuyện của chính mình”, bài viết về nghiên cứu của Phó Giáo sư Tomer Ventura trên Aquaculture Magazine giải thích.
Theo nhóm nghiên cứu, nếu phải chịu stress kéo dài, hệ miễn dịch của tôm sẽ suy giảm, khả năng hấp thụ dinh dưỡng kém, khiến tôm chậm lớn và dễ mắc bệnh.
Tác giả bài báo đã phản biện một quan niệm tồn tại dai dẳng trong ngành nuôi trồng thủy sản: phúc lợi vật nuôi không những không làm gia tăng chi phí mà còn có thể mang lại hiệu quả kinh tế. Nghiên cứu của Ventura khẳng định, khi tôm bị stress, chúng dễ mắc bệnh, chậm lớn và tỷ lệ chết cao hơn. Vì vậy, giảm nhẹ hoặc loại bỏ sớm các yếu tố gây stress có thể giúp người nuôi cải thiện lợi nhuận.
Đáng nói, với các bộ công cụ hiện có, người nuôi có thể theo dõi sớm các dấu hiệu stress và điều chỉnh trước khi tình trạng trở nên nghiêm trọng. Theo tác giả bài báo trên Aquaculture Magazine, về nguyên tắc, phương pháp đo mức độ stress của tôm không khác nhiều so với việc theo dõi nồng độ ôxy hòa tan hay pH trong nước.
Các chuyên gia cho rằng, ứng dụng di truyền học để cải thiện phúc lợi động vật đang ngày càng trở nên quan trọng. Với tôm, khi stress được kiểm soát tốt, không chỉ sức khỏe mà cả sản lượng, chất lượng và giá trị sản phẩm cũng được cải thiện.
Hoàng NGUYÊN
(Theo Aquaculturemag)