Quảng Ngãi mở rộng không gian phát triển cho ngành thủy sản

Sau quá trình sáp nhập và quy hoạch không gian phát triển, tỉnh Quảng Ngãi hiện sở hữu vị thế chiến lược khi là cửa ngõ kết nối vùng biển Duyên hải Nam Trung Bộ với khu vực Bắc Tây Nguyên. Đặc điểm địa lý này tạo ra một hệ sinh thái thủy sản đa dạng, hiếm địa phương nào có được: từ đánh bắt xa bờ, nuôi trồng nước mặn, nước lợ tại các đầm phá ven biển đến nuôi trồng nước ngọt tại các lòng hồ thủy lợi trên cao.

Tỉnh sẽ tái cơ cấu theo hướng giảm số lượng tàu cá, nâng cao hiệu quả khai thác. Ảnh: Báo Công Thương

Số liệu thống kê cho thấy, toàn tỉnh hiện có 211 hồ chứa thủy lợi với tổng dung tích gần 487 triệu m³. Đây chính là “kho báu” để phát triển nuôi trồng thủy sản nội địa. Nhờ những lợi thế này, ngành thủy sản Quảng Ngãi trong những năm qua duy trì tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 3,5%/năm. Cơ cấu sản xuất từng bước chuyển dịch theo hướng tích cực, gia tăng tỷ trọng nuôi trồng và nâng cao giá trị sản phẩm.

Tuy nhiên, quá trình phát triển vẫn còn nhiều hạn chế. Hoạt động sản xuất chủ yếu mang tính nhỏ lẻ, tự phát; việc khai thác mặt nước tại các hồ chứa chưa tương xứng với tiềm năng. Trong khi đó, hệ thống cơ sở chế biến còn thiếu, thị trường tiêu thụ chưa ổn định, khiến giá trị gia tăng của ngành chưa cao.

Bên cạnh đó, hạ tầng hậu cần nghề cá chưa đồng bộ, đặc biệt là hệ thống cảng cá, khu neo đậu tránh trú bão và dịch vụ cung ứng phục vụ khai thác biển. Liên kết chuỗi giá trị từ khai thác, nuôi trồng đến chế biến, tiêu thụ còn lỏng lẻo, sản xuất phân tán nên hiệu quả kinh tế chưa đạt như kỳ vọng.

Một thách thức khác là áp lực ngày càng lớn từ các quy định quốc tế về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU). Điều này đòi hỏi ngành thủy sản địa phương phải thay đổi mạnh mẽ cả về phương thức khai thác lẫn tổ chức sản xuất để đáp ứng yêu cầu hội nhập và xuất khẩu.

Trước thực tế đó, Quảng Ngãi đã đề xuất chủ trương xây dựng “Đề án phát triển thủy sản bền vững giai đoạn 2026 – 2030, định hướng đến năm 2045”. Đề án hướng tới mục tiêu khai thác hiệu quả tiềm năng liên vùng, đồng thời tái cơ cấu toàn diện ngành thủy sản theo hướng hiện đại, bền vững, gắn với sinh kế lâu dài của người dân và chiến lược phát triển kinh tế biển của địa phương.

Theo định hướng đến năm 2030, ngành thủy sản tỉnh đặt mục tiêu tăng trưởng từ 4 – 5%/năm; tổng sản lượng đạt khoảng 284.547 tấn; giá trị sản xuất hơn 9.000 tỷ đồng và kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 25 triệu USD. Điểm nhấn của giai đoạn này là chuyển dịch mạnh cơ cấu ngành theo hướng giảm dần cường lực khai thác, tăng tỷ trọng nuôi trồng và chế biến sâu.

Trong đó, nuôi trồng thủy sản được xác định là trụ cột tăng trưởng. Tỉnh định hướng mở rộng diện tích nuôi lên khoảng 2.530 ha, phát triển khoảng 2.500 lồng nuôi biển, với sản lượng dự kiến hơn 17.500 tấn. Cùng với mở rộng quy mô, các chuỗi liên kết từ nuôi trồng, chế biến đến tiêu thụ sẽ được hình thành nhằm bảo đảm an toàn thực phẩm, nâng cao chất lượng và sức cạnh tranh của sản phẩm thủy sản địa phương.

Đối với lĩnh vực khai thác, tỉnh sẽ tái cơ cấu theo hướng giảm số lượng tàu cá, nâng cao hiệu quả khai thác, đồng thời tuân thủ nghiêm các quy định quốc tế, nhất là các yêu cầu liên quan đến chống khai thác IUU.

Về dài hạn, đến năm 2045, Quảng Ngãi định hướng xây dựng ngành thủy sản hiện đại, phát triển bền vững với cơ cấu hợp lý giữa khai thác, nuôi trồng và chế biến. Trong đó, nuôi trồng và chế biến sẽ giữ vai trò động lực tăng trưởng, góp phần nâng cao giá trị kinh tế biển và tạo sinh kế ổn định cho người dân ven biển, miền núi và khu vực hồ chứa.

Theo kế hoạch, đề án sẽ được hoàn thiện và trình ban hành vào cuối năm 2026, với tổng kinh phí xây dựng khoảng 2,6 tỷ đồng từ ngân sách tỉnh.

Thanh Hiếu