Thặng dư thương mại nông, lâm, thủy sản 9 tháng đầu năm đạt 16,46 tỷ USD

Theo số liệu ước tính của Cục Hải quan, tháng 9/2026, tổng giá trị xuất khẩu nông, lâm, thủy sản đạt 6,512 tỷ USD, tăng 5,7% so với cùng kỳ năm 2025. Tính chung 9 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu đạt khoảng 56,3 tỷ USD, tăng 7,8%. Kết quả này cho thấy hoạt động xuất khẩu của toàn ngành tiếp tục duy trì xu hướng tích cực, bất chấp những biến động thương mại quốc tế và sức ép cạnh tranh tại nhiều thị trường.

Ở chiều ngược lại, nhập khẩu nông, lâm, thủy sản trong tháng 9 ước đạt 4,248 tỷ USD, tăng 4,4% so với cùng kỳ năm trước. Lũy kế 9 tháng, giá trị nhập khẩu đạt 39,401 tỷ USD, tăng 8%. Như vậy, thặng dư thương mại của toàn ngành trong tháng 9 đạt 2,264 tỷ USD, tăng 8,7%; tính chung 9 tháng, mức thặng dư thương mại đạt 16,460 tỷ USD, tăng 4,8% so với cùng kỳ năm 2025.

Riêng lĩnh vực thủy sản, theo số liệu của Cục Hải quan, tháng 9/2026, kim ngạch xuất khẩu ngành hàng này ước đạt gần 1,2 tỷ USD, đưa tổng giá trị xuất khẩu trong 9 tháng lên 9,172 tỷ USD, tăng 12,3% so với cùng kỳ năm trước.

Về cơ cấu xuất khẩu, tính đến hết tháng 8/2026, tôm tiếp tục giữ vị trí chủ lực, chiếm khoảng 40% tổng giá trị xuất khẩu thủy sản. Cá da trơn đứng thứ hai với tỷ trọng 17%; cá ngừ chiếm 7%; mực và bạch tuộc 6%; cua, ghẹ 4%; cá hồi 2% và các mặt hàng thủy sản khác 24%.

Tôm tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong xuất khẩu thủy sản của Việt Nam. Ảnh: ST

Về thị trường, Trung Quốc – Hồng Kông tiếp tục đóng vai trò động lực tăng trưởng lớn trong xuất khẩu thủy sản của nước ta. Theo thông tin từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu thủy sản sang khu vực này trong tháng 9 đạt khoảng 315 triệu USD, tăng 39,9% so với cùng kỳ; lũy kế 9 tháng đạt khoảng 2,3 tỷ USD, tăng 33%. Xuất khẩu sang ASEAN cũng ghi nhận mức tăng 45,4% trong tháng 9/2026.

Mức tăng trưởng cao tại các thị trường này góp phần củng cố kết quả xuất khẩu thủy sản trong 3 quý đầu 2026. Tuy nhiên, theo VASEP triển vọng những tháng cuối năm không hoàn toàn thuận lợi khi cạnh tranh về giá có xu hướng gia tăng. Nguồn cung thủy sản nội địa Trung Quốc tăng trở lại sau khi hoạt động khai thác tại khu vực Hoàng Hải – Bột Hải được nối lại từ đầu tháng 9. Đồng thời, một số cơ sở sản xuất tôm của Ecuador được khôi phục quyền xuất khẩu vào Trung Quốc, làm tăng sức ép về giá với thủy sản Việt Nam.

Một yếu tố khác có thể ảnh hưởng đến nhịp tăng trưởng xuất khẩu trong quý IV/2026 là diễn biến đơn hàng mùa cao điểm cuối năm. Theo VASEP, sau giai đoạn tăng tốc trong quý III, xuất khẩu thủy sản có khả năng giảm nhịp do nhiều đơn hàng phục vụ tiêu dùng cuối năm đã được nhà nhập khẩu đặt mua và tiếp nhận sớm, nhu cầu bổ sung trong những tháng cuối năm có thể không duy trì ở mức cao như giai đoạn vừa qua.

Tại thị trường Hoa Kỳ, triển vọng xuất khẩu vẫn chịu sức ép từ thuế quan và các rào cản thương mại. Đây là thị trường có quy mô lớn, nhưng những thay đổi về chính sách nhập khẩu và yêu cầu tuân thủ có thể ảnh hưởng đến chi phí, tiến độ giao hàng cũng như khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam. Vì vậy, bên cạnh việc duy trì thị phần tại Hoa Kỳ, đa dạng hóa thị trường xuất khẩu tiếp tục là giải pháp cần thiết để ngành thủy sản giảm mức độ phụ thuộc và phân tán rủi ro.

Trong khi đó, tiến trình đàm phán Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và Hiệp hội Mậu dịch Tự do châu Âu (EFTA), gồm Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein, được kỳ vọng mở thêm cơ hội cho thủy sản Việt Nam, hai bên đã hoàn tất đàm phán và dự kiến ký kết hiệp định trong quý IV/2026. Nếu được ký kết và triển khai hiệu quả, FTA có thể tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hàng thủy sản tiếp cận nhóm thị trường có sức mua cao, nhất là các sản phẩm chất lượng cao và chế biến sâu.

Hồng Hà