Sinh kế mới từ mô hình nuôi vẹm xanh của ngư dân Hà Tĩnh

Trên diện tích hơn 100 m² bè nổi với khoảng 2.000 dây treo, những chùm vẹm xanh bám kín, phát triển tốt nhờ điều kiện tự nhiên thuận lợi. Ít ai biết rằng, mô hình này bắt nguồn từ sự tìm tòi và mạnh dạn thử nghiệm của một ngư dân luôn trăn trở tìm cách nâng cao hiệu quả sản xuất.

Anh Phúc kể, khoảng 5 năm trước, anh đã cùng một số hộ dân đưa giống vẹm xanh từ khu vực Cửa Hội (Nghệ An) về thả nhằm bổ sung nguồn lợi thủy sản, anh nhận thấy loài nhuyễn thể này sinh trưởng rất tốt tại vùng ven sông Cửa Sót (ngay dưới chân núi Nam Giới). Từ thực tế đó, cộng với việc tìm hiểu kỹ thuật nuôi trên internet và học hỏi kinh nghiệm từ các địa phương khác, anh quyết định đầu tư nuôi vẹm xanh theo hướng thương phẩm.

“Tôi vẫn đi biển khai thác như trước, nhưng muốn có thêm nghề phụ để tăng thu nhập. Thấy vẹm xanh phù hợp với điều kiện tự nhiên ở đây, chi phí đầu tư không lớn nên tôi quyết định làm thử. Đến nay mô hình cho hiệu quả khá tốt”, anh Phúc chia sẻ.

Theo anh Phúc, nuôi vẹm xanh có ưu điểm lớn là không phải sử dụng thức ăn công nghiệp. Vẹm sống nhờ nguồn sinh vật phù du và các chất hữu cơ lơ lửng trong nước nên giảm đáng kể chi phí sản xuất. Tuy nhiên, để nuôi thành công, người nuôi phải nắm vững các yêu cầu kỹ thuật, đặc biệt là lựa chọn vùng nuôi.

 Bên cạnh làm nghề khai thác thủy sản, anh Trần Văn Phúc (thôn Thạch Bằng, xã Lộc Hà, Hà Tĩnh) đã mạnh dạn đầu tư nuôi vẹm xanh thương phẩm.

Bè nuôi được thiết kế bằng tre, mét kết hợp thùng phi nổi. Phía dưới treo các dây làm giá thể để vẹm giống ngoài tự nhiên bám vào. Vùng nuôi phải có dòng chảy lưu thông, độ mặn từ 28–35‰ và nguồn nước sạch. Mỗi dây treo có thể thu từ 12–15 kg vẹm giống.

Thời điểm thu giống thích hợp từ giữa tháng Giêng đến hết tháng 3 âm lịch. Sau khoảng 4–5 tháng, vẹm đạt kích cỡ giống sẽ được chuyển xuống bãi nuôi thương phẩm rộng khoảng 2 ha. Theo kinh nghiệm của anh Phúc, nền đá hoặc san hô là điều kiện lý tưởng để vẹm bám và phát triển. Nếu nuôi ở vùng đáy cát, vẹm rất dễ bị bùn cát vùi lấp, tỷ lệ sống thấp.

Trong suốt quá trình nuôi, ngoài việc thường xuyên theo dõi sự sinh trưởng của vẹm, người nuôi còn phải chủ động ứng phó với thời tiết, nhất là mùa mưa lũ để hạn chế bùn cát phủ lên bãi nuôi.

Sau 6–8 tháng, vẹm đạt kích cỡ thương phẩm và bắt đầu cho thu hoạch. Đây là công đoạn đòi hỏi nhiều công sức khi người nuôi phải sử dụng bình ôxy và thiết bị chuyên dụng để lặn xuống đáy bãi thu gom. “Khi thu hoạch vẹm xanh, người nuôi cần lựa chọn thời điểm nước trong, lặng gió. Mỗi ngày có thể thu hoạch 1-2 tạ vào thời điểm chính vụ, các thời điểm khác thu 7-8 yến. Những con chưa đạt kích cỡ được lựa riêng, thả lại bãi để tiếp tục sinh trưởng”, anh Phúc cho biết.

Nhờ tuân thủ đúng quy trình kỹ thuật, mỗi vụ gia đình anh Phúc thu hoạch hơn 4,5 tấn vẹm thương phẩm. Với giá bán dao động từ 25.000–30.000 đồng/kg, doanh thu đạt khoảng 120–150 triệu đồng, sau khi trừ chi phí còn lãi hơn 100 triệu đồng/vụ.

Mô hình nuôi vẹm xanh của anh Phúc đem lại thu nhập 100 triệu đồng/vụ.

Theo anh Phúc, điều quan trọng nhất là mô hình giúp gia đình có thêm nguồn thu ổn định bên cạnh nghề khai thác hải sản, giảm bớt áp lực phụ thuộc vào những chuyến biển vốn chịu nhiều tác động của thời tiết và sự suy giảm nguồn lợi thủy sản tự nhiên.

Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, mô hình nuôi vẹm xanh còn tận dụng tốt diện tích mặt nước ven sông, sử dụng hoàn toàn nguồn thức ăn tự nhiên nên ít tác động đến môi trường. Đây được đánh giá là hướng phát triển phù hợp đối với nhiều ngư dân ven biển trong bối cảnh ngành thủy sản đang khuyến khích phát triển nuôi biển theo hướng bền vững, gắn khai thác với bảo vệ và tái tạo nguồn lợi thủy sản.

Từ sự mạnh dạn học hỏi, áp dụng kỹ thuật và khai thác hiệu quả lợi thế tự nhiên của địa phương, mô hình nuôi vẹm xanh của anh Trần Văn Phúc đang mở thêm một hướng sinh kế triển vọng, góp phần đa dạng hóa đối tượng nuôi và nâng cao thu nhập cho người dân vùng ven biển Hà Tĩnh.

Nguyễn Hoàn