Cá bống mú mở hướng sinh kế cho ngư dân ven biển

Kỳ vọng từ những mô hình hỗ trợ sinh kế

Từ hơn 10 năm trước, cá bống mú đã là đối tượng nuôi được không ít hộ dân khó khăn của tỉnh Cà Mau lựa chọn để phát triển kinh tế.

Không có đất sản xuất, nhiều năm trước, cuộc sống của vợ chồng anh Hồ Văn Hậu và chị Trần Thị Mai Thi ở khu vực cửa sông Cái Đôi Vàm (Cà Mau) chủ yếu dựa vào những công việc thời vụ. Thu nhập bấp bênh khiến gia đình nhiều năm thuộc diện hộ nghèo.

Bước ngoặt đến khi gia đình được tiếp cận nguồn vốn hỗ trợ để đầu tư lồng bè nuôi cá bống mú. Tận dụng mặt nước ngay trước nhà, gia đình anh Hồ Văn Hậu bắt đầu nuôi thử nghiệm với số lượng nhỏ. Sau khoảng 7 tháng chăm sóc, cá đạt trọng lượng hơn 1 kg/con, được thương lái thu mua ngay tại bè với giá từ 200.000 – 250.000 đồng/kg. Hiệu quả kinh tế mang lại vượt xa kỳ vọng, giúp gia đình có nguồn thu ổn định, từng bước thoát nghèo và vươn lên khá giả.

Anh Hậu cho biết, hiện gia đình duy trì hai lồng bè nuôi thương phẩm cùng một lồng nhỏ để ương cá giống, bảo đảm có cá gối vụ quanh năm. Nhờ có nguồn thu ổn định từ cá bống mú, cuộc sống của gia đình đã thay đổi rõ rệt.

Không chỉ gia đình anh Hậu, nhiều hộ dân ven biển của tỉnh Cà Mau cũng đang tìm thấy hướng phát triển kinh tế từ cá bống mú. Tại huyện Ngọc Hiển, ông Trần Quyết Định đầu tư ba ao nuôi với diện tích hơn 1.800 m², thả khoảng 4.000 con giống. Sau 8 tháng, cá đạt trọng lượng khoảng 800 g/con, bán với giá từ 160.000 – 180.000 đồng/kg, thu lãi trên 160 triệu đồng.

Theo chia sẻ của người nuôi, cá bống mú có nhiều ưu điểm như chịu mặn tốt, ít dịch bệnh, thức ăn chủ yếu là cá tạp nên chi phí không quá lớn. Đầu ra cũng khá thuận lợi vì đây là loài thủy sản có giá trị cao, được các nhà hàng và thương lái thu mua thường xuyên.

Để tạo thêm sinh kế cho người dân, đầu năm 2025, UBND tỉnh Cà Mau ban hành Đề án hỗ trợ sinh kế cho hộ nghèo, hộ cận nghèo và hộ gia đình chính sách giai đoạn 2025 – 2027 với tổng nguồn lực hơn 578 tỷ đồng. Trong đó, các địa bàn ven biển và vùng chịu tác động của biến đổi khí hậu được ưu tiên hỗ trợ về vốn, kỹ thuật và phát triển mô hình sản xuất phù hợp.

Bên cạnh việc hỗ trợ người dân tiếp cận nguồn vốn, địa phương sẽ tăng cường tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn quy trình nuôi an toàn, đồng thời kết nối doanh nghiệp để mở rộng đầu ra cho sản phẩm. Đây được xem là điều kiện quan trọng để mô hình cá bống mú tiếp tục phát triển, góp phần thực hiện mục tiêu giảm nghèo bền vững.

Tận dụng ao “trống” để tăng thu nhập

Điểm mạnh của mô hình nuôi cá bống mú là các hộ dân có thể tận dụng hiệu quả những diện tích mặt nước sẵn có.

Trước đây, nhiều hộ dân ở xã Nguyễn Việt Khái và Cái Đôi Vàm thường để trống các ao sau khi kết thúc vụ nuôi tôm công nghiệp hoặc chỉ khai thác một vụ trong năm. Qua quá trình thử nghiệm, người dân nhận thấy đây là điều kiện phù hợp để phát triển thêm đối tượng cá bống mú, góp phần tăng giá trị trên cùng diện tích sản xuất.

Ban đầu, cá được nuôi hoàn toàn trong ao đất. Tuy nhiên, sau nhiều vụ liên tiếp, người dân nhận thấy cá chậm lớn và dễ phát sinh dịch bệnh. Từ thực tế đó, bà con đã chủ động thay đổi phương thức sản xuất.

Hiện nay, hình thức phổ biến là nuôi kết hợp trong vuông tôm. Cá giống được ương trong ao đến khi đạt khoảng 300 – 500g thì chuyển sang lồng bè đặt ngay trong vuông hoặc khu vực cửa sông để tiếp tục nuôi thương phẩm. Môi trường nước lưu thông tốt giúp cá phát triển nhanh hơn, tỷ lệ hao hụt thấp và chất lượng thịt được thị trường đánh giá cao.

Đối với những hộ không có đất sản xuất như gia đình anh Hồ Văn Hậu, việc tận dụng mặt nước ven sông để đặt lồng bè trở thành hướng đi hiệu quả. Chỉ với vài lồng nuôi, người dân đã có thể tạo ra nguồn thu nhập ổn định mà không cần đầu tư diện tích đất lớn. Trong khi đó, những hộ có vuông tôm lại lựa chọn nuôi xen canh với cua, sò huyết và các đối tượng thủy sản khác. Cách làm này không chỉ tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên mà còn giúp phân tán rủi ro trong sản xuất.

Gia đình ông Lâm Văn Kía là một ví dụ. Với 2 ha vuông tôm, ngoài nguồn thu khoảng 40 triệu đồng mỗi năm từ nuôi tôm, ông cải tạo khoảng 200 m² ao để ương cá bống mú. Khi cá đạt kích cỡ phù hợp, ông chuyển sang lồng bè trong vuông tôm để nuôi thương phẩm. Nhờ vậy, mỗi năm gia đình có thêm khoảng 40 triệu đồng từ cá bống mú.

Tương tự, gia đình anh Nguyễn Thành Nhân với 5,2 ha nuôi tôm, cua, sò huyết kết hợp cá bống mú đạt tổng thu nhập khoảng 150 triệu đồng mỗi năm, trong đó cá bống mú đóng góp khoảng 30 triệu đồng. Dù không phải nguồn thu chính, nhưng đây là khoản thu bổ sung đáng kể giúp nâng cao hiệu quả kinh tế trên cùng diện tích sản xuất.

Thực tế cho thấy, mô hình nuôi cá bống mú không chỉ tạo việc làm và tăng thu nhập cho các hộ có điều kiện sản xuất mà còn mở ra cơ hội phát triển sinh kế cho những gia đình ít đất hoặc không có đất. Việc tận dụng ao nuôi bỏ trống, vuông tôm sau mỗi vụ và mặt nước ven sông để phát triển đối tượng nuôi có giá trị kinh tế cao đã góp phần khai thác hiệu quả tài nguyên sẵn có, giảm lãng phí diện tích mặt nước.

Trong bối cảnh ngành thủy sản đang hướng đến phát triển bền vững và thích ứng với biến đổi khí hậu, mô hình nuôi cá bống mú đang chứng minh hiệu quả không chỉ ở giá trị kinh tế mà còn ở khả năng tạo sinh kế lâu dài cho người dân vùng ven biển. Nếu tiếp tục được hỗ trợ về vốn, kỹ thuật, con giống và liên kết tiêu thụ, đây sẽ là một trong những mô hình góp phần quan trọng vào mục tiêu giảm nghèo bền vững và nâng cao thu nhập cho ngư dân Cà Mau.

Bảo Hân