Gấp rút tháo gỡ ách tắc cấp C/O để tránh gián đoạn xuất khẩu

Sáng 17/8/2026, Cục Xuất nhập khẩu (Bộ Công Thương) tổ chức cuộc họp khẩn nhằm tháo gỡ những khó khăn phát sinh trong quá trình cấp C/O cho doanh nghiệp. Động thái này được đưa ra trong bối cảnh lượng hồ sơ dồn về các cơ quan cấp C/O tại địa phương tăng mạnh sau khi Thông tư số 26/2026/TT-BCT có hiệu lực, thực hiện phân cấp nhiệm vụ cấp C/O về các Sở Công Thương.

Theo số liệu được đưa ra tại cuộc họp, trong nửa đầu tháng 8/2026, lượng hồ sơ doanh nghiệp nộp tại địa phương tăng khoảng 2 lần so với trước, trong đó, hồ sơ có sự tập trung lớn tại một số đầu mối, tạo ra tình trạng quá tải cục bộ.

Cụ thể, TP. Hồ Chí Minh tiếp nhận hơn 50% lượng hồ sơ, trong khi Hà Nội chiếm khoảng 43%. Việc hồ sơ tập trung vào một số địa bàn khiến áp lực xử lý tăng nhanh, trong khi nhân lực và năng lực vận hành tại một số cơ quan cấp C/O chưa kịp thích ứng với khối lượng công việc mới.

Nhiều doanh nghiệp thủy sản đang gặp khó khăn trong quá trình cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O). Ảnh: VGP

Để tháo gỡ những bất cập này, Bộ Công Thương đưa ra một số giải pháp nhằm giảm áp lực cho các cơ quan cấp C/O và hạn chế tình trạng hồ sơ bị ùn ứ. Trong đó, Bộ khẳng định sẽ tạo sự linh hoạt về địa giới hành chính. Cụ thể, thương nhân đã số hóa hồ sơ trên Hệ thống eCoSys sẽ không bị giới hạn bởi địa giới hành chính khi lựa chọn nơi làm thủ tục. Doanh nghiệp có thể nộp hồ sơ tại tổ chức cấp C/O thuộc 34 tỉnh, thành phố tùy theo nhu cầu và khả năng xử lý hồ sơ.

Bộ Công Thương cũng yêu cầu các cơ quan cấp C/O tại các địa phương trọng điểm tập trung xử lý dứt điểm hồ sơ tồn đọng, ưu tiên các trường hợp có thời hạn giao hàng, thời hạn xuất trình chứng từ gấp. Đồng thời dự kiến tổ chức các lớp tập huấn, bổ sung nghiệp vụ cấp C/O cho cán bộ tại khu vực phía Nam ngay trong tháng 8/2026.

Trước đó, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) đã có văn bản gửi Bộ Công Thương phản ánh tình trạng doanh nghiệp gặp khó khăn, chậm trễ trong thủ tục cấp C/O sau khi nhiệm vụ được chuyển giao về các Sở Công Thương.

Theo phản ánh của VASEP, việc chậm cấp C/O đang ảnh hưởng trực tiếp đến quá trình hoàn thiện bộ chứng từ và tiến độ thực hiện các đơn hàng xuất khẩu. Đặc thù của ngành thủy sản là các đơn hàng được thực hiện liên tục, thời gian giao hàng và thời hạn xuất trình chứng từ thường khá ngắn. Vì thế, nếu C/O không được cấp đúng hạn, doanh nghiệp có thể gặp khó khăn khi hoàn thiện chứng từ để khách hàng làm thủ tục nhập khẩu, đồng thời ảnh hưởng đến khả năng hưởng ưu đãi thuế quan theo các Hiệp định thương mại tự do (FTA). Doanh nghiệp cũng có nguy cơ phải chịu thêm chi phí lưu kho, lưu bãi, chậm thanh toán hoặc thậm chí bị phạt do giao chứng từ không đúng thời hạn.

Theo VASEP, một trong những nguyên nhân khiến doanh nghiệp gặp khó khăn là phải thực hiện lại hoặc cập nhật hồ sơ thương nhân khi chuyển sang cơ quan cấp C/O mới. Trong thời gian hồ sơ thương nhân chưa được phê duyệt, doanh nghiệp có thể chưa thể nộp hoặc hoàn thiện hồ sơ xin cấp C/O cho các lô hàng xuất khẩu.

Để xử lý vấn đề này, VASEP kiến nghị cho phép kế thừa và chuyển tự động dữ liệu hồ sơ thương nhân đã được doanh nghiệp đăng ký, phê duyệt trước đây trên hệ thống eCoSys. Đồng thời, trong giai đoạn chuyển tiếp, doanh nghiệp cần được phép nộp hồ sơ xin cấp C/O song song với quá trình cập nhật, xác nhận hồ sơ thương nhân, tránh để thủ tục hành chính làm gián đoạn đơn hàng.

Hiệp hội cũng đề nghị tăng cường nhân lực, nghiệp vụ và hỗ trợ kỹ thuật cho những địa phương có số lượng doanh nghiệp xuất khẩu lớn, đồng thời xây dựng cơ chế điều phối hồ sơ giữa các cơ quan cấp C/O khi xảy ra quá tải cục bộ. Song song với đó là tiếp tục nâng cấp eCoSys theo hướng tăng mức độ số hóa, tái sử dụng dữ liệu và giảm các thao tác thủ công. Đặc biệt, cần nghiên cứu cơ chế xử lý nhanh đối với doanh nghiệp có lịch sử tuân thủ tốt và các lô hàng cần cấp C/O gấp để kịp thời hạn giao chứng từ.

Bảo Hân