Thủy sản Việt Nam đón cơ hội lớn từ thị trường Trung Quốc

Theo số liệu thống kê của Cục Hải quan Việt Nam, 7 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu thủy sản của Việt Nam đạt 1,4 triệu tấn, trị giá 6,85 tỷ USD, tăng 7,9% về lượng và 12,8% về trị giá so với cùng kỳ năm 2025.

Đáng chú ý, nhiều nhóm hàng thủy sản chủ lực ghi nhận tăng trưởng cả về lượng và giá trị. Trong đó, xuất khẩu tôm các loại tăng 9,8% về lượng và 13,6% về trị giá; cá tra, basa tăng lần lượt 10,1% và 10,3%; cá đông lạnh tăng 12,6% về lượng và 13,2% về trị giá.

Xuất khẩu cá ngừ các loại tăng 2% về lượng và 2,5% về trị giá; mực các loại tăng 1,1% về lượng nhưng trị giá tăng 13,2%. Cá khô các loại tăng 28,9% về lượng và 27,9% về trị giá; bạch tuộc các loại tăng 10,4% về lượng và 21,2% về trị giá.

Theo nhận định từ diễn biến thị trường, giai đoạn từ tháng 8 đến tháng 11 thường là thời điểm các nhà nhập khẩu thủy sản chốt đơn hàng phục vụ những dịp tiêu dùng cao điểm như Lễ Tạ ơn, Giáng sinh và Tết Nguyên đán. Đây được xem là thời gian quan trọng đối với hoạt động xuất khẩu thủy sản những tháng cuối năm.

Tuy nhiên, triển vọng xuất khẩu được dự báo tăng trưởng nhưng không đột biến. Khả năng tăng trưởng sẽ phụ thuộc đáng kể vào việc doanh nghiệp linh hoạt chuyển hướng sang các thị trường châu Á để bù đắp những khó khăn về nguồn cung tại các thị trường phương Tây. Cùng với đó, việc nâng cao năng lực chế biến các sản phẩm có giá trị gia tăng được xem là yếu tố quan trọng giúp doanh nghiệp vượt qua áp lực về chi phí logistics và thuế quan.

Ảnh minh họa. Nguồn: ST

Trong bối cảnh đó, Trung Quốc đang cho thấy vai trò ngày càng quan trọng đối với ngành thủy sản Việt Nam.

Theo số liệu thống kê của Cơ quan Hải quan Trung Quốc, 7 tháng đầu năm 2026, Trung Quốc nhập khẩu thủy sản đạt 13,78 tỷ USD, tăng 26,1% so với cùng kỳ năm 2025. Các nhà cung cấp thủy sản lớn nhất cho thị trường này gồm Nga, chiếm 17,91%; Ê-cu-a-đo 16,07%; Việt Nam 8,28%; Na Uy 7,23%; Hoa Kỳ 5,68% và Ấn Độ 5,39%.

Với thị phần 8,28%, Việt Nam đứng thứ ba trong số các thị trường cung cấp thủy sản lớn cho Trung Quốc. Đáng chú ý, giá trị cung cấp thủy sản của Việt Nam cho thị trường này tăng 24,4% so với cùng kỳ năm 2025. Mức tăng này cao hơn tốc độ tăng trưởng chung về trị giá nhập khẩu thủy sản của Trung Quốc trong cùng kỳ.

Nhu cầu của người tiêu dùng Trung Quốc đối với thủy sản đang có xu hướng tăng trong bối cảnh người dân ngày càng quan tâm đến các nguồn protein lành mạnh và đa dạng. Đặc điểm này mở ra cơ hội cho nhiều nhóm sản phẩm thủy sản của Việt Nam, từ thủy sản tươi sống, đông lạnh đến các sản phẩm chế biến.

Trong văn hóa ẩm thực Trung Quốc, độ tươi ngon tự nhiên được coi trọng. Vì vậy, những mặt hàng thủy sản cao cấp như tôm hùm, cua, hàu, sò điệp và cá hồi sống vẫn có sức hút tại các nhà hàng và đô thị lớn.

Bên cạnh phân khúc cao cấp, nhu cầu đối với thủy sản chế biến sẵn cũng đang gia tăng nhanh chóng, phù hợp với nhịp sống hiện đại và nhu cầu tiện lợi của các hộ gia đình trẻ. Các sản phẩm như cá xẻ bướm tẩm ướp, tôm bóc vỏ đông lạnh, tôm chiên bột, chả cá… có nhiều tiềm năng mở rộng thị trường.

Một xu hướng đáng chú ý khác là người tiêu dùng Trung Quốc ngày càng quan tâm đến chất lượng, an toàn thực phẩm và nguồn gốc xuất xứ. Đặc biệt, người tiêu dùng tại khu vực đô thị có xu hướng sẵn sàng trả giá cao hơn đối với thủy sản có chứng nhận sinh thái, như MSC Ecolabel, hoặc sản phẩm có tiêu chuẩn an toàn rõ ràng.

Những thay đổi trong nhu cầu tiêu dùng cho thấy thị trường Trung Quốc không chỉ có quy mô lớn mà còn đang mở rộng theo hướng đa dạng hóa sản phẩm và nâng cao yêu cầu về chất lượng. Đây là cơ hội để doanh nghiệp Việt Nam gia tăng xuất khẩu, nhất là các sản phẩm đáp ứng tốt yêu cầu về an toàn thực phẩm, truy xuất nguồn gốc và chế biến sâu.

Thời gian tới, nhu cầu nhập khẩu thủy sản của Trung Quốc được dự báo tiếp tục tăng mạnh. Với vị trí là nhà cung cấp lớn thứ ba và tốc độ tăng trưởng 24,4% trong 7 tháng đầu năm, thủy sản Việt Nam được đánh giá còn nhiều dư địa để mở rộng thị phần tại thị trường này.

Việc tận dụng tốt cơ hội từ Trung Quốc, đồng thời đa dạng hóa thị trường và nâng cao tỷ trọng sản phẩm chế biến có giá trị gia tăng sẽ là những hướng đi quan trọng để ngành thủy sản Việt Nam duy trì tăng trưởng xuất khẩu trong những tháng cuối năm 2026.

Bình Nguyên