Gỡ điểm nghẽn logistics, mở rộng thị trường cho nông sản Việt

Theo văn bản số 1096/XNK-NH ngày 22/8/2026 của Cục Xuất Nhập khẩu, các hiệp hội phản ánh nhiều khó khăn đang tác động trực tiếp đến năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp xuất khẩu, trong đó nổi bật là chi phí vận tải biển tăng, sự phụ thuộc vào đội tàu nước ngoài và hạn chế trong tiếp cận thị trường quốc tế.

Trong đó, Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, hiện nay chi phí logistics, đặc biệt cước vận tải biển, đang là một trong những yếu tố làm giảm sức cạnh tranh của thủy sản Việt Nam. Theo Hiệp hội, từ giữa tháng 6/2026, cước vận tải biển tăng đáng kể. Cước đi bờ Đông Hoa Kỳ tăng khoảng 2.000 – 3.000 USD/container, bờ Tây Hoa Kỳ tăng hơn 1.000 USD/container, trong khi cước đi châu Âu ở mức khoảng 800 – 1.200 USD/container.

Cước vận tải biển tăng khiến doanh nghiệp xuất khẩu thủy sản càng thêm khó. Ảnh: ST

Chính vì thế, VASEP đề nghị nghiên cứu chương trình giảm chi phí logistics đối với hàng nông, lâm, thủy sản; đồng thời phát triển đội tàu container và container lạnh của Việt Nam nhằm từng bước giảm phụ thuộc vào các hãng tàu nước ngoài, tăng tính chủ động trong vận chuyển hàng xuất khẩu và khả năng ứng phó với biến động thị trường.

Phản hồi kiến nghị, Cục Xuất Nhập khẩu cho biết các bộ, ngành và cơ quan liên quan đang triển khai nhiều giải pháp tháo gỡ khó khăn về logistics. Bộ Công Thương đang thực hiện Quyết định số 2229/QĐ-TTg ngày 9/10/2025 của Thủ tướng Chính phủ về Chiến lược phát triển dịch vụ logistics Việt Nam thời kỳ 2025 – 2035, tầm nhìn đến năm 2050. Trọng tâm là hoàn thiện hạ tầng logistics, giảm tỷ trọng chi phí logistics, nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng và cải thiện năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp. Đồng thời, các cơ quan chức năng cũng tiếp tục nghiên cứu cơ chế hỗ trợ doanh nghiệp phát triển đội tàu biển vận chuyển hàng hóa, đặc biệt là tàu container.

Cục Xuất Nhập khẩu cũng nhấn mạnh sẽ tăng cường kết nối giữa các vùng sản xuất với hệ thống cảng biển, cửa khẩu và các trung tâm logistics nhằm giảm chi phí lưu thông hàng hóa. Đồng thời, phối hợp với các bộ, ngành và địa phương trong quy hoạch, huy động nguồn lực đầu tư kho bãi, kho ngoại quan và hạ tầng chuyên dụng phục vụ các ngành hàng xuất khẩu.

Đối với kiến nghị về hỗ trợ doanh nghiệp phát triển thị trường đang được tăng cường trong bối cảnh thương mại toàn cầu biến động, xu hướng bảo hộ gia tăng và các thị trường ngày càng siết chặt tiêu chuẩn, Cục Xuất Nhập khẩu cho biết, hệ thống Thương vụ Việt Nam ở nước ngoài được yêu cầu thường xuyên cập nhật các quy định về SPS/TBT, chất lượng, nhập khẩu, phòng vệ thương mại và tiêu chuẩn mới, qua đó cung cấp thông tin, cảnh báo sớm và hỗ trợ doanh nghiệp tháo gỡ các rào cản khi xuất khẩu.

Hoạt động kết nối thị trường cũng chuyển mạnh sang đưa hàng Việt Nam vào hệ thống phân phối quốc tế. Chương trình Vietnam International Sourcing (VIS) được Bộ Công Thương đánh giá là một mô hình tiêu biểu, kết nối các tập đoàn phân phối, nhà mua hàng quốc tế với doanh nghiệp trong nước.

Quy mô VIS tăng từ khoảng 200 doanh nghiệp đến từ 30 quốc gia, vùng lãnh thổ năm 2023 lên 450 đoàn từ 60 quốc gia, vùng lãnh thổ năm 2025. Năm 2025 có hơn 400 doanh nghiệp Việt Nam tham gia với khoảng 12.000 sản phẩm, tổ chức khoảng 3.000 cuộc gặp B2B. Cùng đó, trong thời gian tới, công tác phát triển thị trường sẽ tiếp tục được đa dạng hóa. Bên cạnh các thị trường chủ lực như Hoa Kỳ, EU, Trung Quốc, Nhật Bản và Hàn Quốc, Bộ Công Thương định hướng mở rộng sang Trung Đông, Nam Á, châu Phi, Mỹ Latinh, Đông Âu và các thị trường ngách.

Đối với đề xuất giảm chi phí sản xuất và logistics cho nông sản xuất khẩu, Cục Xuất Nhập khẩu cho biết sẽ tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, địa phương thúc đẩy chương trình giảm chi phí logistics đối với các mặt hàng nông, lâm, thủy sản chủ lực; tối ưu hóa chuỗi cung ứng, giảm chi phí kho bãi, lưu kho và vận tải đường bộ, nhất là trên tuyến Bắc – Nam.

Các đơn vị thuộc Bộ cũng sẽ phối hợp thu hút đầu tư, quy hoạch hệ thống kho bãi, kho ngoại quan, trung tâm kiểm định và kho chuyên dụng tại các vùng nguyên liệu trọng điểm. Đồng thời, nghiên cứu cơ chế khuyến khích hình thành các liên minh cung ứng logistics tích hợp, qua đó tối ưu nguồn lực và nâng cao hiệu quả chuỗi cung ứng.

Bộ Công Thương cũng định hướng đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng cửa khẩu thông minh và phát triển vận tải đa phương thức, qua đó từng bước hình thành hệ thống logistics chuyên dụng cho hàng xuất khẩu. Mục tiêu cuối cùng là giảm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh và tạo thêm điều kiện để hàng hóa Việt Nam mở rộng thị trường quốc tế.

Phạm Thu