Doanh nghiệp có thể không được cấp COA xuất khẩu thủy sản sang thị trường Hoa Kỳ

Ngày 26/12/2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành Thông tư 74/2025/TT-BNNMT quy định chứng nhận thủy sản, sản phẩm thủy sản xuất khẩu vào thị trường Hoa Kỳ. Tiếp đó, Thông tư 33/2026/TT-BNNMT ngày 4/8/2026 sửa đổi, bổ sung một số nội dung của Thông tư 74. Ngày 27/8/2026, các quy định hiện hành đã được Bộ Nông nghiệp và Môi trường hợp nhất tại Văn bản hợp nhất số 78/2026/VBHN-TT-BNNMT.

Theo quy định, Giấy chứng nhận thủy sản, sản phẩm thủy sản đạt yêu cầu xuất khẩu vào Hoa Kỳ (Certification of Admissibility – COA) được sử dụng đối với một số thủy sản, sản phẩm thủy sản xuất khẩu sang Hoa Kỳ hoặc qua quốc gia, vùng lãnh thổ khác để vào thị trường này khi có yêu cầu.

Ảnh minh họa. Ảnh: VGP

Quy định hiện hành phân chia hồ sơ cấp COA theo nguồn gốc nguyên liệu. Đây là điểm được sửa đổi, bổ sung đáng chú ý nhằm làm rõ trách nhiệm chứng minh nguồn gốc đối với từng loại nguyên liệu.

Với nguyên liệu khai thác trong nước, doanh nghiệp phải có đơn đề nghị cấp COA và giấy tờ chứng minh nguồn gốc, như giấy biên nhận sản phẩm bốc dỡ qua cảng, giấy xác nhận nguyên liệu thủy sản khai thác hoặc Giấy chứng nhận nguồn gốc thủy sản khai thác (Catch Certificate – CC).

Đối với nguyên liệu khai thác nhập khẩu, doanh nghiệp phải cung cấp đơn đề nghị và một trong các loại giấy tờ theo quy định, gồm Giấy chứng nhận của thuyền trưởng kèm bản sao giấy phép khai thác của tàu, COA do nước có tàu khai thác cấp, hoặc Catch Certificate/Reported Catch do nước có tàu khai thác cấp.

Đặc biệt, giấy chứng nhận của thuyền trưởng phải thể hiện những thông tin cơ bản như tên tàu; số đăng ký tàu, số IMO hoặc hô hiệu quốc tế; quốc gia treo cờ; loại ngư cụ; thời gian và khu vực khai thác. Các thông tin nhận dạng tàu phải phù hợp với giấy phép khai thác.

Đối với nguyên liệu nuôi trồng thủy sản, doanh nghiệp cũng phải chứng minh nguồn gốc. Nguyên liệu nuôi trong nước có thể được chứng minh bằng các giấy tờ liên quan đến cơ sở nuôi, an toàn thực phẩm hoặc chứng nhận nuôi trồng theo quy định. Với nguyên liệu nuôi nhập khẩu, hồ sơ có thể gồm giấy chứng nhận xuất xứ, giấy chứng nhận kiểm dịch đối với thủy sản sống, giấy chứng nhận an toàn thực phẩm hoặc giấy tờ xác nhận cơ sở, mã số cơ sở nuôi trồng.

Ngoài ra, trường hợp sử dụng nguyên liệu thuộc danh sách phải cấp COA nhưng không thuộc danh mục cấm nhập khẩu của Hoa Kỳ, hồ sơ được đơn giản hóa, chủ yếu gồm đơn đề nghị cùng hợp đồng mua bán nguyên liệu, hóa đơn hoặc bảng kê thu mua theo quy định.

Một trong những điểm quan trọng nhất của cơ chế cấp COA là việc thẩm định không dừng ở quốc gia xuất xứ của sản phẩm. Cơ quan có thẩm quyền trước hết đối chiếu thông tin doanh nghiệp kê khai với các tài liệu trong hồ sơ. Nếu thông tin không chính xác hoặc không phù hợp, hồ sơ sẽ được trả lại để xử lý. Nếu hồ sơ phù hợp, nguyên liệu được phân loại theo danh mục cấm nhập khẩu của Hoa Kỳ.

Trường hợp nguyên liệu không nằm trong danh mục cấm, cơ quan có thẩm quyền xem xét cấp COA. Nếu nguyên liệu thuộc danh mục cấm, việc thẩm định tiếp tục được thực hiện dựa trên nguồn gốc cụ thể của nguyên liệu.

Theo đó, nguyên liệu có nguồn gốc từ các quốc gia được Hoa Kỳ công bố tương đương hoặc nguyên liệu có nguồn gốc nuôi trồng có thể được xem xét cấp COA. Trường hợp thông tin về nghề/ngư cụ, quốc gia hoặc khu vực khai thác khác với thông tin trong danh mục cấm của Hoa Kỳ, COA cũng có thể được xem xét trên cơ sở hồ sơ chứng minh nguồn gốc. Ngược lại, nếu thông tin về loài, nghề/ngư cụ, quốc gia và khu vực khai thác trùng khớp với thông tin thuộc danh mục cấm, cơ quan có thẩm quyền không cấp COA.

Cơ quan quản lý nhà nước về thủy sản cấp tỉnh là cơ quan có thẩm quyền cấp COA. Doanh nghiệp có thể nộp hồ sơ trực tiếp, qua dịch vụ bưu chính hoặc trực tuyến trên Cổng Dịch vụ công quốc gia. Sau khi nhận đủ hồ sơ hợp lệ, trong 4 ngày làm việc, cơ quan quản lý nhà nước về thủy sản cấp tỉnh tiến hành thẩm định và cấp COA. Nếu không cấp, cơ quan có thẩm quyền phải thông báo bằng văn bản, trả lại hồ sơ và nêu rõ lý do.

Tổ chức, cá nhân có nhu cầu cấp COA phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin khai báo, đồng thời lưu giữ hồ sơ, tài liệu và bằng chứng chứng minh nguồn gốc thủy sản trong thời hạn tối thiểu 36 tháng kể từ ngày được cấp COA.

Cùng với đó, doanh nghiệp cũng phải thiết lập hệ thống truy xuất nguồn gốc để theo dõi các nguồn nguyên liệu và từng lô nguyên liệu từ khi tiếp nhận, bảo quản, đưa vào chế biến đến khi xuất khẩu.

Quy định tại Thông tư mới cũng đặt ra cơ chế kiểm soát sau cấp chứng nhận. Trong đó, COA có thể bị thu hồi nếu chứng nhận bị gạch, xóa hoặc thay đổi thông tin trái quy định; được sử dụng không đúng mục đích, không đúng chủng loại thủy sản đã chứng nhận; hoặc cơ quan có thẩm quyền phát hiện bằng chứng xác thực cho thấy hồ sơ, tài liệu, thông tin doanh nghiệp cung cấp là giả mạo.

Trường hợp cần sửa đổi, bổ sung thông tin trên COA hoặc biểu mẫu của Hoa Kỳ thay đổi sau khi chứng nhận được cấp, doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục sửa đổi, bổ sung theo quy định. Nếu bản gốc COA bị mất hoặc hư hỏng không thể sử dụng, doanh nghiệp có thể đề nghị cơ quan đã cấp chứng nhận cấp lại trên cơ sở hồ sơ lưu trữ.

Phạm Thu