Mở rộng vùng nuôi cá chim vây vàng từ những mô hình hiệu quả

Từ chuyển đổi đối tượng nuôi đến hiệu quả bước đầu

Tại xã Kỳ Khang, nhiều diện tích nuôi thủy sản trước đây chủ yếu dành cho tôm thẻ chân trắng. Tuy nhiên, hiệu quả sản xuất không phải lúc nào cũng ổn định, trong khi chi phí đầu tư và yêu cầu kỹ thuật ngày càng cao. Sau khi tham quan mô hình nuôi cá chim vây vàng do Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh triển khai tại phường Hải Ninh, anh Phạm Vũ Long quyết định chuyển toàn bộ hơn 1 ha ao nuôi của gia đình sang đối tượng này. Sau 5 tháng nuôi, cá sinh trưởng khá tốt, trọng lượng bình quân đạt 0,55 – 0,6 kg/con, sản lượng dự kiến gần 3 tấn. Với giá bán ổn định, gia đình anh Long ước thu lãi khoảng 150 triệu đồng.

Theo anh Long, để cá phát triển tốt, khâu quản lý môi trường nước, cho ăn và theo dõi sức khỏe đàn cá được đặc biệt chú trọng. Trong quá trình nuôi, gia đình thường xuyên được cán bộ kỹ thuật của Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh hướng dẫn, kiểm tra và hỗ trợ xử lý những vấn đề phát sinh. Đây là yếu tố quan trọng giúp người nuôi từng bước nắm chắc quy trình kỹ thuật thay vì chỉ dựa vào kinh nghiệm.

Cùng hướng chuyển đổi, anh Võ Xuân Dương ở xã Kỳ Khang đã đưa cá chim vây vàng vào diện tích 1,4 ha. Trước đó, gia đình từng nuôi cá đối, cá lăng, bống bớp nhưng hiệu quả kinh tế chưa cao, đầu ra thiếu ổn định. Với vụ nuôi đầu tiên, gia đình anh thu khoảng 2 tấn cá thương phẩm, giá bán dao động 140.000 – 150.000 đồng/kg, lợi nhuận hơn 100 triệu đồng.

Hiệu quả bước đầu đã tạo thêm niềm tin để gia đình tiếp tục cải tạo ao, chuẩn bị cho vụ nuôi tiếp theo. Từ những hộ tiên phong, cá chim vây vàng đang từng bước được người dân Kỳ Khang quan tâm. Đến nay, xã có hơn 260 ha nuôi trồng thủy sản với trên 400 hộ tham gia, trong đó diện tích nuôi cá chim vây vàng đã đạt hơn 10 ha.

Người dân tham quan, học tập kinh nghiệm mô hình nuôi cá chim vây vàng do Trung tâm Khuyến nông triển khai tại xã Kỳ Khang.

Không chỉ tại Kỳ Khang, phường Hải Ninh cũng đang mở rộng đối tượng nuôi này trên những diện tích trước đây chủ yếu nuôi tôm. Gia đình ông Trần Công Huy ở tổ dân phố Bắc Ninh hiện duy trì 3 ha cá chim vây vàng. Mỗi vụ cho sản lượng khoảng 5 – 6 tấn, cá có kích cỡ thương phẩm khá đồng đều, giá bán khoảng 142.000 đồng/kg.

Theo ông Huy, qua quá trình nuôi, gia đình nhận thấy việc kiểm soát môi trường nước có ý nghĩa quyết định đến sinh trưởng của cá. Cá chim vây vàng khá nhạy cảm với biến động môi trường nên người nuôi phải thường xuyên theo dõi chất lượng nước, duy trì oxy trong ao, đồng thời quản lý lượng thức ăn phù hợp.

Khuyến nông đồng hành, tạo cơ sở nhân rộng

Thực tế tại các vùng nuôi cho thấy, việc chuyển đổi đối tượng không chỉ đơn thuần là thay con giống mà cần đi kèm với quy trình kỹ thuật phù hợp. Các hộ tham gia mô hình được cán bộ khuyến nông hướng dẫn từ khâu cải tạo ao, lựa chọn và thả giống đến chăm sóc, quản lý đàn cá.

Trong đó, quản lý môi trường ao nuôi được xác định là khâu quan trọng. Người nuôi cần chủ động theo dõi chất lượng nước, hạn chế những biến động bất lợi, đảm bảo oxy và kiểm soát thức ăn nhằm duy trì môi trường ổn định cho cá sinh trưởng. Việc lựa chọn con giống có nguồn gốc rõ ràng, chất lượng tốt cũng là yếu tố cần được chú trọng ngay từ đầu vụ.

Từ năm 2023 đến 2025, Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh đã triển khai các mô hình nuôi cá chim vây vàng đạt tiêu chuẩn VietGAP, gắn với liên kết tiêu thụ sản phẩm tại xã Thiên Cầm, phường Trần Phú và phường Hải Ninh. Các mô hình đạt và vượt các tiêu chí đề ra, tạo cơ sở thực tiễn để tiếp tục hoàn thiện quy trình và nhân rộng đối tượng nuôi.

Năm 2026, mô hình nuôi thương phẩm cá chim vây vàng trong ao tiếp tục được triển khai tại phường Hải Ninh và xã Kỳ Khang với quy mô 9,1 ha, 5 hộ tham gia. Sau 5 tháng nuôi, cá đạt trọng lượng bình quân 0,51 kg/con, tỷ lệ sống 65%. Tổng sản lượng thu hoạch đạt gần 32,9 tấn, năng suất bình quân khoảng 5 tấn/ha. Với giá bán trung bình 140.000 đồng/kg, hiệu quả kinh tế đạt khoảng 130 triệu đồng/ha.

Theo ông Trương Huy Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh, tỉnh hiện có trên 500 ha diện tích mặn lợ phục vụ nuôi trồng thủy sản. Đây là dư địa để các địa phương đa dạng hóa đối tượng nuôi, trong đó cá chim vây vàng là một hướng có thể nghiên cứu mở rộng tại những vùng có điều kiện phù hợp. Tuy nhiên, iệc nhân rộng cần thực hiện có chọn lọc, căn cứ điều kiện môi trường, nguồn nước, cơ sở hạ tầng và khả năng đầu tư của từng hộ. Người nuôi cần tuân thủ quy trình kỹ thuật, sử dụng con giống rõ nguồn gốc, kiểm soát thức ăn và vật tư đầu vào, chủ động phòng ngừa các rủi ro trong quá trình sản xuất.

Từ kết quả các mô hình, cá chim vây vàng đang từng bước khẳng định khả năng thích nghi tại một số vùng nuôi mặn lợ của Hà Tĩnh. Việc phát triển đối tượng này không chỉ góp phần đa dạng hóa sản phẩm thủy sản mà còn tạo thêm lựa chọn sinh kế, khai thác hiệu quả diện tích ao nuôi và nâng cao giá trị sản xuất. Đây là cơ sở để ngành chuyên môn tiếp tục hoàn thiện quy trình, xác định vùng nuôi phù hợp và thúc đẩy nhân rộng theo hướng an toàn, hiệu quả, bền vững.

Nguyễn Hoàn