Quảng Trị chủ động phòng chống, giảm thiệt hại mùa mưa bão

Chủ động từ thời vụ đến thu hoạch

Nuôi trồng thủy sản là một trong những lĩnh vực chịu tác động trực tiếp khi mưa lớn, bão lũ xảy ra. Nước dâng, tràn bờ, sạt lở, thay đổi đột ngột các yếu tố môi trường hay dòng chảy mạnh trên sông đều có thể khiến thủy sản bị thất thoát, ảnh hưởng đến kết quả sản xuất.

Tại thôn Phan Hiền, xã Vĩnh Thủy, anh Trần Văn Dụng đang nuôi gần 3 ha tôm thẻ chân trắng theo hướng công nghệ cao. Ngay từ đầu vụ, anh đã tính toán thời điểm thả giống để tôm có thể đạt kích cỡ thu hoạch trước thời điểm thời tiết diễn biến bất lợi. Việc tìm đầu ra cũng được chuẩn bị sớm nhằm tránh bị động khi cần thu hoạch nhanh.

Trước mùa mưa bão, hệ thống quạt nước, sục khí, máy phát điện dự phòng được kiểm tra, bảo dưỡng; bờ ao, ống xả tràn và lưới bao được gia cố nhằm hạn chế nguy cơ thất thoát tôm khi mưa lớn.

Thu hoạch tôm thẻ chân trắng tại ao nuôi của anh Trần Văn Dụng, thôn Phan Hiền, xã Vĩnh Thủy. Ảnh: TTKNQG

Anh Dụng chia sẻ, vừa qua, gia đình anh đã xuất bán một ao tôm thẻ chân trắng với sản lượng hơn 7 tấn, kích cỡ dưới 30 con/kg; trừ chi phí, lợi nhuận khoảng 1 tỷ đồng. Các ao còn lại cũng đã đạt kích cỡ thu hoạch, hiện anh đang chờ giá thu mua nhích lên để xuất bán.

Cách làm này cũng được anh Trần Văn Chung, người có khoảng 4 ha nuôi tôm tại cùng thôn Phan Hiền, áp dụng. Trong diện tích trên, gần 2 ha được đầu tư nuôi công nghệ cao theo quy trình 2, 3 giai đoạn.

Từng trải qua đợt mưa lũ lịch sử năm 2020, anh Chung đặc biệt chú trọng khâu thời vụ. Những năm gần đây, việc thả nuôi được căn cứ theo lịch thời vụ của ngành chuyên môn để chủ động đưa tôm về kích cỡ thu hoạch trước mùa mưa bão. Tuy nhiên, theo anh, lựa chọn thời vụ phù hợp vẫn chưa đủ, bởi diễn biến thời tiết ngày càng khó lường.

Ngay từ đầu mùa mưa bão, anh đã kiểm tra, gia cố bờ ao, khơi thông hệ thống thoát nước và rào lưới xung quanh khu vực nuôi. Các thiết bị quạt nước, sục khí được bảo dưỡng; máy phát điện và nhiên liệu dự phòng luôn trong trạng thái sẵn sàng. Với những ao chưa thể thu hoạch, người nuôi theo dõi sát môi trường nước, điều chỉnh lượng thức ăn theo sức ăn của tôm và diễn biến thời tiết, hạn chế thức ăn dư thừa làm gia tăng ô nhiễm.

Thích ứng với dòng chảy

Không chỉ các hộ nuôi ao, người nuôi thủy sản lồng trên sông cũng đang chủ động tìm giải pháp bảo vệ đàn nuôi khi nước lũ dâng cao.

Tại thôn Hải Tân, xã Nam Hải Lăng, các hộ nuôi cá chình, cá leo trên sông Ô Lâu, Ô Giang đã cải tiến lồng nuôi theo thiết kế hình mũi thuyền. Lồng được làm bằng nhôm, xung quanh và dưới đáy có các lỗ để tăng khả năng lưu thông nước. Phần đầu được tạo mũi nhọn nhằm giảm lực cản khi dòng nước chảy mạnh.

Anh Phạm Văn Thiện, một hộ nuôi cá tại thôn Hải Tân cho biết, thiết kế lồng hình mũi thuyền kết hợp hệ thống phao giúp lồng nổi theo mực nước, giảm tác động của dòng chảy. Khi nước sông dâng cao, người nuôi có thể kéo lồng vào khu vực gần bờ để tăng khả năng bảo vệ đàn cá.

Theo Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Nam Hải Lăng Nguyễn Khánh Tặng, toàn xã hiện có hơn 70 lồng nuôi cá, chủ yếu là cá chình và cá leo. Trong đó, cá chình có thời gian nuôi dài, bình quân từ 1,5-2 năm mới đạt thời điểm thu hoạch, nên việc phải trải qua nhiều mùa mưa lũ là khó tránh khỏi.

Không để bị động khi mưa lũ

Theo Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông tỉnh Quảng Trị Phan Văn Phương, trước mùa mưa bão, những ao nuôi tôm, cá đã đạt kích cỡ thương phẩm cần được thu hoạch kịp thời để giảm nguy cơ thiệt hại. Đối với diện tích tiếp tục nuôi, người dân cần gia cố bờ, giăng lưới xung quanh; kiểm tra cống cấp, thoát nước và những vị trí có nguy cơ sạt lở, rò rỉ.

Hệ thống kênh mương cần được khơi thông để bảo đảm khả năng tiêu thoát nước; bổ sung lưới chắn tại những vị trí cần thiết. Mực nước trong ao cũng phải được điều chỉnh phù hợp với đối tượng nuôi và điều kiện thực tế, tạo dung tích dự phòng tiếp nhận nước mưa, hạn chế nước tràn bờ.

Đặc biệt, máy phát điện, máy bơm, quạt nước, thiết bị sục khí và nhiên liệu cần được chuẩn bị đầy đủ để có thể vận hành khi mất điện hoặc thời tiết âm u, mưa kéo dài.

Cùng với bảo vệ công trình nuôi, quản lý môi trường nước là khâu quan trọng trước, trong và sau mưa bão. Người nuôi cần theo dõi các chỉ tiêu như độ pH, độ mặn, oxy hòa tan để kịp thời có biện pháp xử lý phù hợp. Khi thủy sản giảm hoặc ngừng bắt mồi, lượng thức ăn cần được giảm hoặc tạm ngừng, tránh dư thừa gây ô nhiễm môi trường.

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị, đến tháng 8/2026, diện tích nuôi trồng thủy sản toàn tỉnh đạt trên 9.470 ha, sản lượng gần 15.550 tấn, tương đương khoảng 68,2% kế hoạch năm. Để hoàn thành mục tiêu 22.800 tấn, trong những tháng cuối năm toàn tỉnh còn phải thực hiện khoảng 7.255 tấn. Đây cũng là giai đoạn hoạt động nuôi trồng thủy sản đứng trước nguy cơ chịu ảnh hưởng lớn từ mưa bão, lũ lụt.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị Nguyễn Hữu Vinh đề nghị các địa phương thường xuyên cập nhật diễn biến thời tiết, rà soát toàn bộ ao hồ, lồng bè và công trình phụ trợ tại vùng nuôi. Khi có dự báo mưa lớn, bão ảnh hưởng đến khu vực sản xuất, phương án ứng phó cần được triển khai sớm, tránh tình trạng bị động.

Đối với thủy sản đã đạt kích cỡ thương phẩm, người dân được khuyến cáo chủ động thu hoạch theo hình thức “cuốn chiếu”, từng bước giảm lượng thủy sản còn lại trong ao, hồ, lồng bè. Những khu vực có nguy cơ ngập sâu, vỡ bờ hoặc chịu tác động của dòng chảy lớn cần cân nhắc thu hoạch sớm, kể cả khi thủy sản chưa đạt kích cỡ tối ưu, nhằm giảm nguy cơ mất trắng khi thiên tai xảy ra.

Với diện tích chưa thể thu hoạch, các hộ cần tiếp tục gia cố công trình, chuẩn bị vật tư, thiết bị, nhiên liệu và phương tiện cần thiết. Những lồng bè nằm trong khu vực có nguy cơ chịu ảnh hưởng trực tiếp cần được di chuyển đến vị trí an toàn theo hướng dẫn của cơ quan chức năng.

Ngành nông nghiệp lưu ý, trong thời gian mưa bão, an toàn của người dân cần được đặt lên hàng đầu. Người nuôi không tổ chức kiểm tra, gia cố hoặc di chuyển lồng bè khi điều kiện thời tiết không bảo đảm.

Ngay sau khi thời tiết ổn định, các hộ cần kiểm tra lại công trình nuôi, tình trạng sức khỏe thủy sản và chất lượng nước; thu gom thủy sản chết, chất thải để xử lý, hạn chế nguy cơ ô nhiễm và phát sinh dịch bệnh. Việc cho thủy sản ăn trở lại cần thực hiện từng bước, phù hợp với khả năng bắt mồi và tình trạng môi trường.

Trường hợp phát hiện thủy sản có dấu hiệu bất thường, người dân cần thông báo sớm cho cơ quan chuyên môn để được hướng dẫn xử lý, hạn chế thiệt hại và nhanh chóng khôi phục sản xuất.

Bình Nguyên