Tập trung xử lý dứt điểm các tồn tại trong chống khai thác IUU

Tham dự hội nghị có Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng; Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Trần Nam Hưng cùng đại diện các bộ, ngành và lãnh đạo địa phương.

Theo báo cáo tại hội nghị, đến ngày 31/10/2026, cả nước có hơn 79.880 tàu cá từ 6m trở lên được cập nhật trên hệ thống cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase), trong đó có hơn 27.430 tàu từ 15m trở lên. Tỷ lệ tàu cá có giấy phép khai thác còn hạn đạt khoảng 96,8%; có 23.126 tàu từ 15m trở lên được lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS).

Cùng với quản lý đội tàu, việc ứng dụng hệ thống truy xuất nguồn gốc thủy sản điện tử (eCDT) tiếp tục được mở rộng. Hiện hệ thống đã được triển khai tại 174 cảng cá, với 265 tài khoản dành cho các đồn, trạm biên phòng; 105 doanh nghiệp tại các nhà máy thực hiện báo cáo phân loại nguyên liệu.

Những kết quả này cho thấy, công tác quản lý nghề cá đang từng bước chuyển từ phương thức tổng hợp, báo cáo hành chính sang quản trị dựa trên dữ liệu, hỗ trợ theo dõi tình trạng hoạt động của từng tàu, cảnh báo nguy cơ vi phạm và kiểm soát nguồn gốc thủy sản. Tuy nhiên, tình trạng tàu cá bị nước ngoài bắt giữ vẫn còn xảy ra, cho thấy việc kiểm soát hoạt động khai thác trên biển vẫn là nhiệm vụ cần tập trung xử lý.

Đối với 38 khuyến nghị của EC, đến nay có 32 khuyến nghị đã được thực hiện đầy đủ và có kết quả kiểm chứng; 4 khuyến nghị đang được hoàn thiện theo lộ trình, 2 khuyến nghị tiếp tục được trao đổi, làm rõ với phía EC. Trong thời gian tới, các bộ, ngành và địa phương cần bảo đảm sự thống nhất giữa số liệu báo cáo với dữ liệu trên hệ thống và hồ sơ thực tế; chủ động giải trình những nội dung EC phản hồi, chuẩn bị cho đoàn công tác làm việc trực tiếp với EC trong tháng 11/2026, hướng tới đợt thanh tra lần thứ 6.

Phó Chủ tịch UBND thành phố Đà Nẵng Trần Nam Hưng; Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng; Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư Trần Đình Luân điều hành Hội nghị. Ảnh: Báo Đà Nẵng

Tại hội nghị, nhiệm vụ chống khai thác IUU, gỡ cảnh báo “Thẻ vàng” tiếp tục được xác định là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng. Các bộ, ngành, địa phương phải tập trung thực hiện mục tiêu “5 không”: không để phát sinh tàu cá bị nước ngoài bắt giữ; không để tàu không đủ điều kiện tham gia khai thác; không để vi phạm VMS kéo dài mà không được xử lý; không để phát sinh lô hàng thủy sản không truy xuất được nguồn gốc; không để số liệu báo cáo sai khác với dữ liệu, hồ sơ thực tế.

Chia sẻ từ thực tiễn địa phương, Đà Nẵng hiện có 4.039 tàu cá từ 6m trở lên đã đăng ký, 100% được cập nhật trên hệ thống VNFishbase. Cảng cá Thọ Quang là đầu mối dịch vụ hậu cần nghề cá lớn của khu vực, thu hút nhiều tàu cá từ các tỉnh, thành phố khác đến cập cảng, mua bán thủy sản và cung ứng nhiên liệu.

Tuy nhiên, thành phố đang gặp khó khăn trong quản lý một số tàu cá ngoại tỉnh hoạt động trên vùng biển Đà Nẵng nhưng sau đó neo đậu gần bờ, không cập cảng, không làm thủ tục nhập bến tại trạm kiểm soát biên phòng và không đưa tàu vào bờ. Điều này gây trở ngại cho việc xác định hành trình, thời điểm kết thúc chuyến biển, sản lượng khai thác cũng như thông tin chủ tàu, thuyền trưởng để phục vụ kiểm tra, xác minh và xử lý khi có dấu hiệu vi phạm.

Bên cạnh đó, gần 400 tàu cá của thành phố chưa cài đặt, sử dụng hệ thống eCDT. Phần lớn trong số này là tàu khai thác nội địa, tàu phục vụ nuôi trồng thủy sản, vận chuyển người hoặc đang trong tình trạng hư hỏng, không hoạt động.

Trước thực tế trên, Đà Nẵng kiến nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường hướng dẫn cụ thể về biện pháp kiểm tra, xác minh và căn cứ xử lý đối với tàu cá không cập cảng, không làm thủ tục nhập bến; đồng thời quy định rõ cơ chế phối hợp, trao đổi thông tin giữa các địa phương và lực lượng chức năng. Thành phố cũng đề nghị hướng dẫn xác định đối tượng bắt buộc sử dụng eCDT, cách phân loại và cập nhật trạng thái đối với tàu không khai thác trên biển vào hệ thống VNFishbase, bảo đảm dữ liệu thống nhất, phục vụ công tác quản lý và kiểm tra của EC.

Ảnh minh họa. Nguồn: ST

Phát biểu kết luận hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Võ Văn Hưng ghi nhận, biểu dương nỗ lực của các bộ, ngành, địa phương trong triển khai nhiệm vụ chống khai thác IUU thời gian qua. Tuy nhiên, Thứ trưởng yêu cầu Ban Chỉ đạo và các địa phương cần nhìn thẳng vào những tồn tại, hạn chế thuộc trách nhiệm quản lý, tập trung thực hiện quyết liệt các nhiệm vụ trong hai tháng còn lại của năm 2026.

Trong đó, công tác quản lý đội tàu phải được thực hiện chặt chẽ, bắt đầu từ việc rà soát, thống kê chính xác số lượng tàu cá, tình trạng đăng ký, đăng kiểm, giấy phép khai thác, hoạt động ra vào cảng và các trường hợp vi phạm. Đối với tàu không đủ điều kiện hoạt động, tàu mất kết nối VMS, tàu vi phạm vùng biển nước ngoài, các địa phương phải phân loại cụ thể từng trường hợp, làm rõ nguyên nhân và xác định biện pháp xử lý. Vai trò của lực lượng công an, biên phòng và chính quyền cơ sở cần được phát huy trong kiểm tra, giám sát, quản lý tàu cá ngay từ cấp xã, phường.

Đối với kiểm soát sản lượng thủy sản khai thác và nguyên liệu nhập khẩu phục vụ chế biến, Thứ trưởng Võ Văn Hưng đề nghị các cơ quan chức năng tăng cường kiểm tra, đối chiếu hồ sơ, chứng từ, sản lượng đầu vào và đầu ra, bảo đảm tính minh bạch và khả năng truy xuất nguồn gốc. Các doanh nghiệp cần được tạo điều kiện hoạt động đúng quy định, song những trường hợp không chứng minh được nguồn gốc nguyên liệu hoặc có dấu hiệu vi phạm phải được kiểm tra, xử lý nghiêm.

Bình Nguyên