Chủ động thích ứng và đảm bảo an toàn đội tàu cá trước diễn biến El Niño

Theo nhận định của Cục Khí tượng Thủy văn, hiện tượng El Niño có khả năng tiếp tục duy trì trong những tháng cuối năm 2026 và đầu năm 2027, với cường độ mạnh nhất dự báo trong khoảng tháng 11/2026 đến tháng 1/2027. Diễn biến này cùng với thời tiết, khí tượng, hải văn trên biển có thể ảnh hưởng đến việc lựa chọn thời gian, khu vực và phương thức tổ chức hoạt động khai thác thủy sản trên biển, công tác bảo quản sản phẩm, hiệu quả khai thác và an toàn của người, tàu cá.

Trước tình hình trên, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản (Công văn số 11620/BNNMT-TSKN) gửi UBND các tỉnh, thành phố ven biển có tàu cá đề nghị chỉ đạo cơ quan chuyên môn tăng cường cập nhật, cung cấp thông tin về ngư trường, nguồn lợi thủy sản, thời tiết, khí tượng, hải văn và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm trên biển. Trên cơ sở đó, hướng dẫn ngư dân lựa chọn nghề, khu vực, thời gian và phương thức khai thác phù hợp; chủ động xây dựng kế hoạch sản xuất trước mỗi chuyến biển nhằm giảm chi phí và hạn chế những rủi ro phát sinh. Đồng thời khuyến khích liên kết giữa các tổ, đội sản xuất, tổ đoàn kết trên biển để hỗ trợ sản xuất, trao đổi thông tin, phòng tránh thiên tai, xử lý sự cố và cứu hộ, cứu nạn trên biển.

Cùng với đó, Bộ yêu cầu các địa phương rà soát, quản lý chặt chẽ đội tàu cá; theo dõi hoạt động của phương tiện thông qua hệ thống VMS theo thẩm quyền. Các trường hợp mất kết nối, không duy trì hoạt động thiết bị giám sát hành trình hoặc có dấu hiệu vi phạm phải được phát hiện, thông báo và xử lý kịp thời. Việc quản lý cũng phải bảo đảm tàu cá hoạt động đúng vùng biển, đúng nghề và các điều kiện ghi trong giấy phép khai thác thủy sản.

Đảm bảo an toàn cho tàu cá hoạt động sản xuất trên biển trước diễn biến bất lợi của thời tiết. Ảnh: ST

Bộ Nông nghiệp và Môi trường cũng yêu cầu tăng cường kiểm tra, kiểm soát điều kiện an toàn của tàu cá; hướng dẫn chủ tàu, thuyền trưởng duy trì tình trạng hoạt động của máy móc, hệ thống điện, nhiên liệu, thiết bị thông tin liên lạc, phương tiện cứu sinh và trang thiết bị phòng cháy, chữa cháy. Các nguy cơ cháy, nổ và những sự cố có thể ảnh hưởng đến an toàn phương tiện cần được chủ động phòng ngừa, khắc phục. Tàu cá không đáp ứng đủ điều kiện an toàn theo quy định không được xuất bến. Đối với tàu đang hoạt động trên biển, khi có cảnh báo về thời tiết nguy hiểm, cần chủ động di chuyển khỏi khu vực có nguy cơ cao hoặc tìm nơi neo đậu, tránh trú an toàn.

Đặc biệt, các địa phương cần cập nhật, thông báo kịp thời dự báo, cảnh báo bão, áp thấp nhiệt đới, gió mạnh, sóng lớn, dông, lốc và các hiện tượng thời tiết nguy hiểm trên biển đến chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân; hướng dẫn tàu cá chủ động phòng tránh, di chuyển khỏi khu vực nguy hiểm hoặc vào nơi neo đậu, tránh trú an toàn; bảo đảm thông tin cảnh báo được truyền đạt kịp thời đến tàu cá, nhất là tàu cá hoạt động xa bờ.

Song song với đó, Bộ Nông nghiệp và Môi trường yêu cầu tiếp tục hướng dẫn ngư dân khai thác đúng vùng, đúng nghề, đúng thời gian, sử dụng ngư cụ theo quy định; không hoạt động tại khu vực cấm, khu vực cấm khai thác có thời hạn và tuyệt đối không khai thác trái phép ở vùng biển nước ngoài. Đồng thời thực hiện đầy đủ việc ghi, nộp nhật ký khai thác, báo cáo khai thác và cung cấp thông tin phục vụ truy xuất nguồn gốc thủy sản.

Về vấn đề giảm tổn thất sau thu hoạch, nâng cao chất lượng và giá trị sản phẩm thủy sản, Bộ yêu cầu các địa phương cần hướng dẫn ngư dân lựa chọn biện pháp, công nghệ bảo quản phù hợp với từng nghề khai thác; chuẩn bị đầy đủ đá, nước sạch và các điều kiện cần thiết trước khi xuất bến. Sản phẩm cần được sơ chế, phân loại và bảo quản ngay sau khi khai thác, kiểm soát nhiệt độ, thời gian bảo quản, nhất là trong điều kiện thời tiết nắng nóng. Cùng đó, thực hiện việc tổ chức bốc dỡ, vận chuyển phù hợp nhằm hạn chế hao hụt, giảm tổn thất sau thu hoạch, giữ chất lượng sản phẩm và nâng cao giá trị kinh tế của mỗi chuyến biển.

Để chủ động ứng phó với các tình huống bất thường, Bộ yêu cầu các địa phương rà soát, cập nhật phương án ứng phó thiên tai, sự cố và tìm kiếm, cứu nạn trong hoạt động nghề cá. Các lực lượng chức năng phải duy trì chế độ trực ban, theo dõi tình hình trên biển, chuẩn bị đầy đủ nhân lực, phương tiện, vật tư và trang thiết bị để sẵn sàng xử lý các tình huống thiên tai, cháy, nổ và sự cố hàng hải. Đồng thời, cần tổ chức tiếp nhận, hướng dẫn, điều tiết và sắp xếp tàu cá vào neo đậu, tránh trú an toàn; phối hợp chặt chẽ giữa các lực lượng trong công tác ứng phó, cứu hộ, cứu nạn, đặt yêu cầu bảo đảm an toàn tính mạng người đi biển lên hàng đầu.

Tính đến ngày 30/9/2026, cả nước có 80.003 tàu cá từ 6 m trở lên được đăng ký, cập nhật trên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase). Trong đó, nhóm tàu có chiều dài từ 6 m đến dưới 12 m có hơn 38.800 chiếc; nhóm từ 12 m đến dưới 15 m có hơn 13.650 chiếc và nhóm từ 15 m trở lên có hơn 27.500 chiếc. Tỷ lệ tàu cá được cấp giấy phép khai thác còn hiệu lực đạt khoảng 96%.

Quy mô đội tàu lớn, phân bố trên nhiều địa bàn và hoạt động ở các vùng biển khác nhau khiến công tác bảo đảm an toàn nghề cá đặt ra nhiều yêu cầu. Đặc biệt, trong điều kiện thời tiết, khí tượng, hải văn có thể diễn biến phức tạp, việc tổ chức chuyến biển không phù hợp với điều kiện ngư trường hoặc thiếu thông tin dự báo có thể làm gia tăng chi phí, giảm hiệu quả khai thác và tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cho người, phương tiện.

Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề nghị UBND các tỉnh, thành phố ven biển có tàu cá chỉ đạo các cơ quan chuyên môn, đơn vị liên quan tổ chức thực hiện nghiêm túc, kịp thời; tăng cường kiểm tra, đôn đốc, nhất là tại những địa bàn có đội tàu khai thác xa bờ và khu vực có nguy cơ chịu tác động của thời tiết bất lợi.

Phạm Thu