Ngành thủy sản tăng giải pháp ứng phó El Niño cường độ mạnh

Theo thông tin từ các cơ quan chuyên môn thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường, hiện tượng ENSO đã chuyển sang trạng thái El Niño với cường độ rất mạnh, xác suất xảy ra lên tới 98%. Trong thời kỳ tháng 10 – 12/2026, El Niño có khả năng duy trì cường độ rất mạnh; sang tháng 1 – 3/2027, hiện tượng này tiếp tục duy trì nhưng có khả năng giảm cường độ. Dự báo El Niño còn kéo dài đến những tháng đầu mùa hè năm 2027.

Diễn biến này làm gia tăng nguy cơ hạn hán, xâm nhập mặn trong mùa khô 2026 – 2027. Cụ thể, từ tháng 11/2026 đến khoảng tháng 5/2027, các khu vực Đồng bằng sông Cửu Long, cao nguyên Nam Trung Bộ và Đông Nam Bộ có nguy cơ chịu tác động. Tại Bắc Trung Bộ và Duyên hải Nam Trung Bộ, tình trạng này có thể kéo dài đến hết tháng 7 – 8/2027.

Đối với ngành thủy sản, lượng mưa thiếu hụt, dòng chảy mùa khô suy giảm và xâm nhập mặn xuất hiện sớm, lấn sâu có thể làm giảm khả năng cung cấp nước ngọt cho các vùng nuôi thủy sản nước ngọt. Tại các vùng nuôi nước lợ, nước mặn, biến động về độ mặn, nhiệt độ và các yếu tố môi trường nước có thể ảnh hưởng đến sinh trưởng của thủy sản, đồng thời làm tăng chi phí cấp nước, xử lý nước và duy trì điều kiện môi trường phù hợp. Đồng thời, môi trường biến động bất lợi còn làm gia tăng nguy cơ phát sinh dịch bệnh, gây chết thủy sản, ảnh hưởng đến năng suất và sản lượng nuôi. Trong điều kiện nguồn nước hạn chế, việc thả giống không phù hợp hoặc duy trì mật độ nuôi cao sẽ càng làm tăng rủi ro sản xuất.

Điều chỉnh kế hoạch sản xuất để ứng phó với các ảnh hưởng của El Niño. Ảnh: CTV

Trước tình hình trên, Cục Thủy sản và Kiểm ngư đề nghị Sở Nông nghiệp và Môi trường các tỉnh, thành phố chủ động xây dựng kế hoạch, triển khai các giải pháp ứng phó với hạn hán, xâm nhập mặn và tác động của El Niño theo hướng dẫn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường.

Cùng đó, tăng cường quan trắc môi trường và giám sát sức khỏe thủy sản nuôi, nhất là tại các vùng có nguy cơ cao do nắng nóng, thiếu nước và biến động độ mặn. Các địa phương cần tiếp tục thực hiện kế hoạch quan trắc, cảnh báo môi trường nuôi trồng thủy sản giai đoạn 2026 – 2030 theo Quyết định số 966/QĐ-BNNMT ngày 23/3/2026 của Bộ Nông nghiệp và Môi trường; kết hợp thông tin quan trắc với dự báo khí tượng thủy văn, nguồn nước và xâm nhập mặn để hình thành hệ thống “quan trắc – cảnh báo – hành động”, trong đó thông tin cảnh báo gắn với khuyến cáo cụ thể về thời điểm lấy nước, thay nước, thả giống, điều chỉnh mật độ, quản lý thức ăn và thu hoạch.

Cục Thủy sản và Kiểm ngư cũng nhấn mạnh, khi phát hiện dấu hiệu bất thường cần kịp thời xác định nguyên nhân và xử lý theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn; không xả nước từ ao nuôi bị bệnh hoặc ô nhiễm chưa qua xử lý ra môi trường. Đồng thời, cần đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quan trắc môi trường theo thời gian thực tại các vùng nuôi trọng điểm nhằm nâng cao tính kịp thời và độ chính xác của thông tin cảnh báo.

Về tổ chức sản xuất, Cục đề nghị các địa phương rà soát, xác định vùng nuôi có nguy cơ chịu tác động của hạn hán, xâm nhập mặn; phân vùng theo điều kiện sinh thái và mức độ rủi ro để xây dựng phương án phù hợp với từng kịch bản nguồn nước; linh hoạt điều chỉnh lịch thời vụ, mật độ, đối tượng và phương thức nuôi theo diễn biến thực tế; không mở rộng diện tích, không thả giống tại những khu vực chưa bảo đảm nguồn nước; giảm mật độ nuôi ở vùng có nguy cơ cao. Đối với diện tích đã đạt kích cỡ thương phẩm, cần xem xét thu hoạch sớm khi có cảnh báo môi trường bất lợi nhằm hạn chế thiệt hại.

Về lâu dài, các địa phương cần nghiên cứu lựa chọn đối tượng nuôi có khả năng thích nghi tốt với điều kiện môi trường; phát triển công nghệ nuôi tiết kiệm nước, nuôi tuần hoàn, nuôi nhiều giai đoạn và nuôi an toàn sinh học; nhân rộng các mô hình tôm – lúa, tôm – rừng phù hợp với từng vùng sinh. Tăng cường ứng dụng IoT, cảm biến và tự động hóa trong quản lý môi trường; phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị để nâng cao hiệu quả và giảm rủi ro cho người nuôi.

Đối với chuyển đổi đất nông nghiệp bị nhiễm mặn, Cục yêu cầu các địa phương thực hiện theo quy hoạch, không chuyển đổi tự phát; bảo đảm hạ tầng cấp, thoát nước và tránh xung đột giữa vùng nuôi thủy sản nước mặn, nước lợ với khu vực sản xuất nông nghiệp sử dụng nước ngọt.

Cục Thủy sản và Kiểm ngư đề nghị các địa phương nghiêm túc triển khai thực hiện; báo cáo định kỳ hoặc đột xuất khi xảy ra sự cố và kết quả triển khai về Cục (qua Phòng Nuôi trồng thủy sản) để phối hợp xử lý.

Bảo Hân