Cần thống nhất nguyên tắc xây dựng ngưỡng kim loại nặng trong thực phẩm

Trên cơ sở đề xuất sửa đổi, bổ sung của các cục quản lý chuyên ngành, Bộ Nông nghiệp và Môi trường thực hiện rà soát quy định về mức giới hạn an toàn thực phẩm (ATTP) đối với nhóm sản phẩm thực phẩm thuộc phạm vi quản lý của Bộ.

Ngày 29/4/2026, Cục Chất lượng, chế biến và phát triển thị trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã có Công văn số 953/CCPT-CL gửi các đơn vị và hiệp hội ngành hàng liên quan về việc lấy ý kiến đối với danh mục mức giới hạn ATTP. Trong đó, Cục Chất lượng, Chế biến và Phát triển thị trường đã tổng hợp danh mục mức giới hạn ATTP đối với nhóm sản phẩm thực phẩm có nguồn gốc từ thực vật, động vật và thủy sản thuộc lĩnh vực quản lý của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất sửa đổi, bổ sung. Bao gồm giới hạn ô nhiễm kim loại nặng trong thực phẩm như: Arsen (As), cadmi (Cd), chì (Pb), thủy ngân (Hg), thiếc (Sn) và giới hạn ô nhiễm vi sinh vật.

Quy định về mức giới hạn tối đa cho phép cần được xây dựng chặt chẽ, rõ ràng. Ảnh: ST

Dưới góc nhìn của chuyên gia, theo nguyên Cục trưởng Cục Quản lý Chất lượng Nông lâm sản và Thủy sản Nguyễn Tử Cương, chì (Pb), thủy ngân (Hg), arsen vô cơ (As vô cơ) và cadimi (Cd) là những kim loại nặng có nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khỏe con người nếu tích tụ lâu dài trong cơ thể, đặc biệt có thể dẫn tới nhiều bệnh nguy hiểm như ung thư. Vì vậy, quy định về mức giới hạn tối đa cho phép cần được xây dựng chặt chẽ và có cơ sở đánh giá nguy cơ rõ ràng.

Ông Nguyễn Tử Cương cho rằng, hiện nay mức giới hạn tối đa cho phép (MLRs) đối với cùng một chỉ tiêu giữa CODEX và các thị trường nhập khẩu thường có sự khác biệt. Nguyên nhân có một số nước không dựa vào CODEX, cũng không tự tổ chức đánh giá nguy cơ (RA) mà quy định theo cảm tính và ban hành dưới dạng văn bản pháp quy!. Tuy nhiên, trong dự thảo đang lấy ý kiến, việc tham khảo các mức quy định của CODEX, EU, Trung Quốc hay Đài Loan lại chưa thể hiện rõ nguyên tắc lựa chọn cho từng sản phẩm cụ thể. Có trường hợp lấy theo CODEX, có lúc lại theo EU hoặc Trung Quốc mà không nêu căn cứ khoa học. Đây là cách làm rất nguy hiểm.

“Việt Nam cần xác lập nguyên tắc thống nhất khi xây dựng MLRs. Cụ thể, đối với các chỉ tiêu mà CODEX đã có quy định thì nên áp dụng mức của CODEX cho toàn bộ sản phẩm tiêu dùng trong nước cũng như xuất khẩu. Trường hợp thị trường nhập khẩu có quy định nghiêm ngặt hơn thì áp dụng riêng cho hàng hóa xuất khẩu vào thị trường đó”, ông Nguyễn Tử Cương đề xuất.

Đối với những chỉ tiêu CODEX chưa quy định, theo ông Nguyễn Tử Cương, cần tham khảo mức của các quốc gia đã thực hiện đầy đủ đánh giá nguy cơ (RA), thay vì lựa chọn theo hướng mức nào thấp hơn thì lấy.

Liên quan đến chỉ tiêu As, ông Cương nhấn mạnh việc cần phân biệt rõ As vô cơ và As hữu cơ. Theo đó, As hữu cơ không gây hại cho sức khỏe người tiêu dùng nên không nên quy định dưới dạng As tổng. Trong trường hợp một số thị trường như Trung Quốc vẫn quy định As tổng thì cần có hướng dẫn quy đổi cụ thể sang As vô cơ hoặc quy định riêng cho thị trường này.

Ngoài ra, ông Nguyễn Tử Cương cũng đề nghị rà soát lại cách sử dụng thuật ngữ trong văn bản. Theo ông, văn bản cần xác định rõ phạm vi điều chỉnh là thực phẩm có nguồn gốc thực vật, bao gồm hàng nhập khẩu, hàng xuất khẩu và sản phẩm tiêu dùng trong nước; đồng thời tránh sử dụng các khái niệm chung chung như “ô nhiễm” hay “thực phẩm” khi nội dung thực tế chỉ áp dụng cho nhóm sản phẩm là thực vật.

Hồng Hà