Đột phá nông nghiệp: Nhờ quyết sách trúng và đúng

Chưa có đánh giá về bài viết

(TSVN) – Nông nghiệp vốn được coi là trụ cột vững chắc của nền kinh tế, điều này càng được thể hiện rõ trong 2 năm (2020 và 2021) khi đất nước chịu tác động sâu sắc của đại dịch COVID-19. Rất nhiều quyết sách lớn dành cho ngành hàng này đã được xây dựng và phê duyệt, giúp tạo sự đột phá mạnh mẽ.

Một trong những vấn đề thu hút sự quan tâm của các cấp, ngành hiện nay chính là Dự thảo Chiến lược Phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn đến 2050 đang được Bộ NN&PTNT lấy ý kiến rộng rãi, nhằm giúp ngành nông nghiệp phát triển hiện đại và bền vững trong thời gian tới.

Thu hút đầu tư để phát triển

Ngày 29/11, tại Hà Nội, Bộ NN&PTNT đã tổ chức hội thảo tham vấn “Dự thảo Chiến lược Phát triển nông nghiệp và nông thôn bền vững giai đoạn 2021 – 2030, tầm nhìn đến 2050”. Theo Dự thảo, mục tiêu của ngành, đến năm 2030, tốc độ tăng trưởng GDP nông, lâm, thủy sản đạt bình quân từ 2,5 – 3%/năm, tốc độ tăng năng suất lao động ngành đạt bình quân từ 5,5 – 6%/năm giai đoạn 2021 – 2030. Đến năm 2050, phấn đấu Việt Nam trở thành một trong 10 nước có nền nông nghiệp phát triển nhất thế giới.

Trong thực tế, các ngành mũi nhọn như thủy sản, trồng trọt, chăn nuôi đều đã và đang có những chiến lược phát triển của riêng mình trong thập kỷ tới và hướng đến năm 2050. Điển hình như ngành thủy sản, từ tháng 3/2021, Chính phủ cũng đã phê duyệt “Chiến lược phát triển thủy sản Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Trong đó có các chỉ tiêu chủ yếu đến năm 2030 là tốc độ tăng trưởng giá trị sản xuất thủy sản đạt 3 – 4%/năm, tổng sản lượng thủy sản sản xuất trong nước đạt 9,8 triệu tấn; trong đó sản lượng nuôi trồng 7 triệu tấn, khai thác 2,8 triệu tấn, giá trị kim ngạch xuất khẩu đạt 14 – 16 tỷ USD, giải quyết việc làm cho trên 3,5 triệu lao động… Tuy vậy, việc “kiến tạo” một chiến lược chung cho nông nghiệp nông thôn, với sự liên kết phát triển hài hòa giữa trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng, đánh bắt thủy, hải sản… vẫn là những chiến lược nền móng quan trọng cho việc đầu tư và phát triển trong thập kỷ tới.

Khát vọng Việt Nam cần hướng tới là xây dựng một cường quốc nông nghiệp sinh thái thay vì chỉ là một cường quốc lương thực. Ảnh: TL

Theo ông Cao Đức Phát, nguyên lãnh đạo ngành và là chuyên gia lâu năm thì “trong nông nghiệp muốn có 1 đồng tăng trưởng thì cần 5 đồng đầu tư”. Nếu muốn tăng trưởng tăng 3% thì đầu tư vào nông nghiệp phải tăng 15%. Nguồn vốn đầu tư vào nông nghiệp hiện vẫn khá nan giải. Có tới 95% doanh nghiệp nông nghiệp có quy mô nhỏ và vừa. Đầu tư nông nghiệp tại Việt Nam cũng thu hút chưa đến 1% vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI), trong khi mức trung bình trên thế giới vào khoảng 3%. Những nghiên cứu cho thấy, số lượng nhà đầu tư vào nông nghiệp Việt Nam cũng chỉ quanh quẩn trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ như Đài Loan, Anh, Singapore, Thái Lan, chiếm hơn 50% tổng vốn đầu tư FDI vào nông nghiệp Việt Nam.

Rõ ràng đầu tư vào nông nghiệp luôn là bài toán nan giải nhất trong ngành kinh tế. Nhiều doanh nghiệp cho rằng, họ chỉ có thể đầu tư lớn cho ngành nông nghiệp nếu như chính sách bảo hiểm nông nghiệp được đề cao. Nhiều tỉnh, thành cũng đã triển khai các gói bảo hiểm cho NTTS, nhưng bản thân ngành bảo hiểm cũng là một ngành kinh doanh và các chuyên gia cũng cho biết bảo hiểm nông nghiệp khá rủi ro và lợi nhuận không nhiều, các doanh nghiệp bảo hiểm vẫn chưa mấy mặn mà. Nếu nhìn vào đầu tư trong ngành nông nghiệp, có thể dễ dàng thấy các nhà đầu tư nước ngoài chủ yếu tập trung vào mắt xích sản xuất thức ăn, cung ứng con giống, thuốc và các chế phẩm…; đây là những công đoạn ít rủi ro, đồng thời cho lợi nhuận cao nhất trong chuỗi nuôi trồng, chế biến sản phẩm nông nghiệp.

Nâng cao năng suất lao động

Ngành nông nghiệp chiếm khoảng 47% số lao động, nhưng thống kê cho thấy chỉ đóng góp 19% giá trị vào tổng sản phẩm nội địa. Thu nhập bình quân của người nông dân chưa bằng 1/3 thu nhập bình quân của người lao động trong lĩnh vực công nghiệp và dịch vụ. Như vậy việc dư thừa lao động, đồng thời thu nhập thấp cũng sẽ khiến người nông dân không mặn mà với công việc của mình.

Một chủ đầm tôm tại Bến Tre nói với phóng viên: “Công nhân nhà máy có bảo hiểm xã hội, có việc làm quanh năm nên rất dễ tuyển người. Còn chúng tôi, chỉ đều là hợp đồng theo mùa vụ, chưa kể có nhiều quãng thời gian nghỉ, không có việc gì làm”. Để giữ chân những người nông dân nuôi tôm, người chủ này phải trả lương cho những người làm công trong những tháng họ về nhà nghỉ ngơi vì chưa đến vụ nuôi mới. Tuy thế, nhiều năm vào vụ, những người làm công của họ đã chuyển sang nghề khác, hoặc đi làm cho người chủ vựa khác.

Theo những thống kê năm 2016, hơn 50% hộ nông dân Việt Nam có diện tích nhỏ hơn 0,5 ha. Với việc diện tích nhỏ lẻ và manh mún, để tăng lợi nhuận, chắc chắn cần phải tăng năng suất lao động. Giáo sư Võ Tòng Xuân cũng cho phóng viên biết: “Giải bài toán manh mún, có thể học tập Nhật Bản, đó là người dân góp vốn bằng đất để tham gia vào các doanh nghiệp, xây dựng các vùng nuôi và cùng chia sẻ lợi nhuận với công ty”.

Năng suất lao động bình quân của ngành nông nghiệp Việt Nam đã tăng 5,2%/năm giai đoạn 2011 – 2018, cao hơn tốc độ tăng bình quân của khu vực công nghiệp và xây dựng (3%/năm) và khu vực dịch vụ (3,1%/năm). Tuy vậy, để tăng thu nhập, thu hút nhân tài vật lực thì năng suất lao động trong ngành nông nghiệp tiếp tục cần được tăng lên trong thời gian tới.

Theo Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan: “Những năm gần đây GDP đóng góp cho ngành nông nghiệp tăng nhưng chi phí đầu vào cũng tăng theo nên giá trị gia tăng bị giảm đi, thu nhập trực tiếp của người nông dân không đồng hành với sự tăng trưởng của ngành”. Vấn đề phát triển của ngành nông nghiệp đó là có “Chiến lược hướng đến sự tăng trưởng bao gồm tạo ra bao nhiêu việc làm và người nông dân được thụ hưởng sự phát triển của ngành nông nghiệp”. Ngành nông nghiệp phải giảm chi phí sản phẩm, tăng giá trị mặt hàng trong cả chuỗi giá trị. Muốn vậy, cần sự phát triển mạnh mẽ về khoa học kỹ thuật, marketing, các sản phẩm giá trị gia tăng…

Nền nông nghiệp sinh thái

Chính phủ, Bộ NN&PTNT luôn nhấn mạnh việc phát triển nông nghiệp sinh thái, đồng nghĩa việc phát triển nông nghiệp đi đôi với việc bảo vệ môi trường, bảo vệ tài nguyên của ngành nông nghiệp và hỗ trợ các ngành kinh tế khác cùng phát triển như ngành du lịch, thương mại, dịch vụ.

Không phải ngẫu nhiên mà du khách đến với khu vực ĐBSCL tăng đột biến những năm gần đây, đó là nhờ việc quảng bá các mô hình nông nghiệp bền vững. Như tại Cà Mau, địa phương có gần 35.000 ha diện tích nuôi tôm dưới tán rừng ngập mặn, trong đó, hơn 22.000 ha được công nhận nuôi tôm sinh thái với gần 5.000 hộ nuôi. Đây cũng là nơi duy nhất trong nước được chứng nhận tôm nuôi hữu cơ theo tiêu chuẩn quốc tế (Naturland) với gần 7.000 ha ở huyện Ngọc Hiển. Hình ảnh những rừng ngập mặn xanh biếc là nơi nuôi tôm sinh thái của Việt Nam đã được cả thế giới biết đến. Một chuyên gia thị trường châu Âu đã phát biểu trong hội thảo tại TP Hồ Chí Minh về sản phẩm tôm Việt Nam rằng: “Phần nhiều người châu Âu yêu thích tôm Việt Nam là thông qua những hình ảnh đẹp về công nghệ nuôi tôm sinh thái trong rừng ngập mặn!”.

Bộ trưởng Bộ NN&PTNT Lê Minh Hoan cho biết, khát vọng chúng ta cần hướng tới là xây dựng một cường quốc nông nghiệp sinh thái thay vì chỉ là một cường quốc lương thực. Khi đó Việt Nam sẽ là cường quốc về đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp, trung tâm đổi mới sáng tạo lương thực thực phẩm của thế giới thay vì chỉ xuất khẩu sản phẩm thô, làm gia công, giá trị gia tăng thấp. Khi đó Việt Nam sẽ trở thành trung tâm logistics trong nông nghiệp cho khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Là trung tâm chế biến nông, lâm, thủy sản cho khu vực Đông Nam Á để tránh được những bất ổn của chuỗi cung ứng nông, lâm, thủy sản toàn cầu. Đồng thời, làm dịu bớt ảnh hưởng bất lợi của mất cân bằng cung – câu của thị trường nông, lâm, thủy sản trong ngắn hạn tới người nông dân cũng như người tiêu dùng.

Nguyễn Anh

Bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.

Hãy là người đầu tiên bình luận trong bài
error: Content is protected !!