Hoàn thiện cơ sở dữ liệu thủy sản, thúc đẩy chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính

Sau hơn 7 năm triển khai Thông tư số 24/2018/TT-BNNPTNT, cơ sở dữ liệu chuyên ngành về thủy sản từng bước được hình thành, phục vụ công tác quản lý trong các lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, khai thác thủy sản, tàu cá, bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản, kiểm ngư, chế biến và thị trường thủy sản.

Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy một số quy định không còn đáp ứng đầy đủ yêu cầu quản trị dữ liệu trong giai đoạn mới, nhất là về phạm vi dữ liệu, phân quyền tài khoản, kết nối và chia sẻ dữ liệu, trách nhiệm cập nhật, chất lượng dữ liệu cũng như bảo đảm an toàn thông tin.

Từ “cơ sở dữ liệu quốc gia” sang “cơ sở dữ liệu chuyên ngành”

Một nội dung đáng chú ý trong dự thảo là điều chỉnh tên gọi và phạm vi điều chỉnh từ “cơ sở dữ liệu quốc gia về thủy sản” thành “cơ sở dữ liệu chuyên ngành về thủy sản”, phù hợp với hệ thống pháp luật mới về dữ liệu và Danh mục cơ sở dữ liệu quốc gia.

Dự thảo xác định phạm vi điều chỉnh là việc cập nhật, truy cập, truy xuất và quản lý cơ sở dữ liệu chuyên ngành về thủy sản; áp dụng đối với các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Theo định hướng mới, cơ sở dữ liệu chuyên ngành về thủy sản được xây dựng theo hướng tập trung, thống nhất, bảo đảm dữ liệu được cập nhật đầy đủ, chính xác và kịp thời. Đồng thời, trách nhiệm của từng cơ quan, đơn vị trong tạo lập, cập nhật, quản lý và khai thác dữ liệu được phân định rõ hơn.

Đặc biệt, dự thảo tăng cường kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa cơ sở dữ liệu chuyên ngành về thủy sản với các cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành và hệ thống thông tin khác theo nguyên tắc “một nguồn dữ liệu – nhiều mục đích sử dụng”.

Cách tiếp cận này góp phần hạn chế việc yêu cầu tổ chức, cá nhân cung cấp lại những thông tin mà cơ quan nhà nước đã có, qua đó tạo thuận lợi hơn trong giải quyết thủ tục hành chính.

Ảnh minh họa. 

Mở rộng các nhóm dữ liệu thủy sản

Dự thảo Thông tư dự kiến hoàn thiện, mở rộng nhiều nhóm dữ liệu quan trọng của ngành.

Trong lĩnh vực nuôi trồng thủy sản, dữ liệu được bổ sung, chuẩn hóa về giống thủy sản, thức ăn thủy sản, sản phẩm xử lý môi trường, cơ sở nuôi trồng, nuôi biển, cơ sở nuôi có chứng nhận, quan trắc môi trường, an toàn dịch bệnh và danh mục loài thủy sản.

Đối với khai thác thủy sản, dự thảo tái cấu trúc cơ sở dữ liệu, tách dữ liệu về tàu cá và dịch vụ hậu cần nghề cá với dữ liệu về khai thác thủy sản. Đồng thời, bổ sung các nhóm dữ liệu về thiết bị giám sát hành trình, truy xuất nguồn gốc điện tử, sản lượng bốc dỡ qua cảng, tàu cá nước ngoài, tàu cá Việt Nam hoạt động ngoài vùng biển Việt Nam, đăng kiểm và cơ sở đóng mới, cải hoán tàu cá.

Trong lĩnh vực bảo vệ và phát triển nguồn lợi thủy sản, dự thảo bổ sung dữ liệu về khu bảo tồn biển, kết quả tuần tra, kiểm tra, đồng quản lý, phục hồi môi trường sống, khu vực cấm khai thác, tái tạo nguồn lợi, các loài nguy cấp, quý, hiếm, cứu hộ động vật thủy sản và điều tra nguồn lợi.

Khai báo một lần, sử dụng nhiều lần

Không chỉ dừng ở việc xây dựng và lưu trữ dữ liệu, dự thảo hướng tới khai thác dữ liệu trực tiếp phục vụ quản lý nhà nước.

Dữ liệu được khai thác, sử dụng cho giải quyết thủ tục hành chính, thanh tra, kiểm tra, xác minh, điều tra, xử lý vi phạm hành chính, thống kê, dự báo, xây dựng chính sách, truy xuất nguồn gốc và các hoạt động quản lý khác trong lĩnh vực thủy sản.

Việc sử dụng dữ liệu đã có trong hệ thống cũng góp phần thực hiện nguyên tắc “khai báo một lần, sử dụng nhiều lần”, giảm yêu cầu cung cấp lại thông tin, qua đó giảm chi phí tuân thủ và tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp.

Theo dự thảo, việc cập nhật dữ liệu được thực hiện theo thời gian thực; truy cập và truy xuất dữ liệu theo phân quyền. Cùng với đó là các yêu cầu về quản lý chất lượng dữ liệu, an toàn thông tin, an ninh mạng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

Phân quyền chặt chẽ, tăng an toàn dữ liệu

Dự thảo cũng bổ sung nhiều quy định về quản lý tài khoản, từ điều kiện, đối tượng được cấp tài khoản đến trình tự đề nghị cấp tài khoản, quyền và trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sử dụng tài khoản và các trường hợp khóa, xóa tài khoản.

Các nhóm tài khoản được phân quyền phù hợp với chức năng, nhiệm vụ và nhu cầu sử dụng. Qua đó, việc khai thác dữ liệu được thực hiện thuận lợi nhưng vẫn bảo đảm an toàn, bảo mật và đúng thẩm quyền.

Cơ chế này được xem là cần thiết trong bối cảnh cơ sở dữ liệu ngành thủy sản ngày càng mở rộng, đồng thời tăng nhu cầu kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các cơ quan, đơn vị.

Theo định hướng của dự thảo, cơ sở dữ liệu chuyên ngành về thủy sản từng bước có khả năng kết nối với Cơ sở dữ liệu quốc gia, Trung tâm dữ liệu quốc gia, Cổng dịch vụ công, Hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành khác.

Không phát sinh thủ tục hành chính mới

Theo dự thảo, việc ban hành Thông tư không làm phát sinh thủ tục hành chính mới, không quy định điều kiện đầu tư kinh doanh.

Ngược lại, việc kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu dùng chung được kỳ vọng góp phần đơn giản hóa thủ tục hành chính, nâng cao tính minh bạch, hiệu quả quản lý và chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý nhà nước, trong đó dữ liệu được xem là nền tảng để cải thiện chất lượng cung cấp dịch vụ công và giảm chi phí cho đối tượng thực hiện thủ tục.

Dự thảo Thông tư gồm 6 chương, 28 điều, tập trung vào các nhóm nội dung: quy định chung; cơ sở dữ liệu chuyên ngành về thủy sản; cập nhật, truy cập, truy xuất dữ liệu; quản lý cơ sở dữ liệu; tổ chức thực hiện và hiệu lực thi hành.

Thông tư thay thế Thông tư số 24/2018/TT-BNNPTNT được kỳ vọng tạo hành lang pháp lý đồng bộ cho quản trị dữ liệu thủy sản trong giai đoạn chuyển đổi số; nâng cao chất lượng, khả năng kết nối và khai thác dữ liệu; hỗ trợ cải cách thủ tục hành chính, truy xuất nguồn gốc, phòng, chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU).

Cùng với đó, cơ sở dữ liệu được hoàn thiện sẽ phục vụ hiệu quả hơn công tác chỉ đạo, điều hành, thanh tra, kiểm tra, thống kê, dự báo và hoạch định chính sách, từng bước hình thành nền quản trị ngành thủy sản dựa trên dữ liệu.

Dự thảo Thông tư đã được đăng tải trên Cổng thông tin điện tử Bộ Nông nghiệp và Môi trường tại chuyên mục Văn bản dự thảo để lấy ý kiến. Cục Thủy sản và Kiểm ngư mong muốn nhận được ý kiến góp ý của cơ quan quản lý, chuyên gia, hiệp hội, doanh nghiệp và ngư dân nhằm tiếp tục hoàn thiện dự thảo trước khi trình Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường ban hành.

Ý kiến góp ý được tiếp nhận qua hòm thư điện tử: hoanv2@mae.gov.vn.

Cục Thủy sản và Kiểm ngư