Không thể tách rời

Đứa con dâu thành phố đâu nhìn thấy cảnh bà cụ nhất quyết không chịu vứt bó lá dong dưới khoang để hàng của xe. “Nhiều đồ đạc lèn chặt thế này thì hỏng hết cháu ơi. Lá dong bị dập nát thì làm sao ra cái bánh cho vuông thành sắc cạnh. Sao mà dám đặt lên bàn thờ cúng ông bà tổ tiên cho được”. Nghe bà cụ năn nỉ mãi cậu phụ xe dường như cũng mủi lòng. Nhìn bà cụ ôm khư khư cuộn lá dong chen về phía chỗ ngồi cậu chợt nhớ mẹ mình quá đỗi. Những người mẹ thôn quê sao mà giống nhau đến từng cái khom lưng, từng ngón tay bám phèn đỏ quạch. Dập điếu thuốc hút dở bằng mũi dép tổ ong, bác tài vỗ vai cậu phụ xe hỏi: “Lại nhớ mẹ đấy à? Đi nốt mấy chuyến này rồi sẽ được về với mẹ”. Bác tài đâu có biết, cậu ấy không còn mẹ để về.

“Sao mua sắm đủ đầy mà ngó đâu mẹ cũng kêu thiêu thiếu?”. Cô con dâu buột miệng than với chồng lúc ngồi xoay đi xoay lại chậu hoa lan đắt tiền xem nên đặt ở đâu cho đẹp. Người chồng không biết nói làm sao cho vợ hiểu cặp bánh chưng nóng hổi mà cô ấy vừa đặt về nhà thiếu đi cái hương vị quây quần, mỗi người mỗi việc cùng nhau gói bánh. Thiếu đi cái háo hức từ lúc bỏ bánh vào nồi cho đến lúc vớt ra đã qua bao nhiêu lần thêm củi, bao nhiêu canh gà gáy. Những bông hoa nằm trong chậu đắt tiền, được tỉa tót chỉn chu từng chiếc lá, uốn từ thẳng thành cong, thì sao hiểu được sự tự do của đám hoa mẹ vung tay quải ngoài vườn. Có khi đám hạt hoa trôi theo dòng nước ra mãi tận ngoài đường, gặp nắng gặp gió rồi nảy mầm trổ nụ. Thi thoảng sẽ thấy vài đám hoa co cụm lại với nhau, ấy là vì tự nguyện, muốn ra hoa hay không thì tùy, ngọn muốn ngả về phía nào cứ việc. Ngay cả sự ngăn nắp, tinh tươm trong căn nhà thành phố cũng khiến người mẹ già thấy thiếu. Chỉ có anh con trai mới hiểu mẹ mình thèm lũ vật nhỏ quanh quẩn quấn chân. Nhìn khắp nền nhà vương đầy dấu chân chó chân mèo, con dâu từng phát khiếp. Mẹ già ngại ngùng bảo: “Ở quê mà tránh làm sao được, đến chân người còn dính đầy bùn đất, nữa là…”. Kể từ đó con dâu ít về quê, năm nay cứ nằng nặc đòi đón mẹ về ăn Tết phố.

Thật ra thì người con dâu đâu khi nào ghét bỏ quê chồng. Chẳng qua chị thuộc tuýp phụ nữ hiện đại, thích lối sống tối giản mà thôi. Chị yêu anh cũng vì cái bản tính chân chất thật thà ngấm vào tận máu. Trong món ốc chuối đậu tốn cơm mà chồng hay nấu đãi vợ con, chị nhận ra có bóng hình của mẹ. Đôi khi chỉ đơn giản là nồi cá kho tiêu nhưng chị biết mẹ đã dạy anh nêm bao nhiêu muối mắm thì vừa, bỏ bao nhiêu tiêu thì đủ cay, thêm bao nhiêu gia vị của yêu thương thì cửa nhà đầm ấm. Ở trong người đàn ông mà chị yêu luôn có vết dấu của quê nhà và người mẹ tảo tần chắt chiu nuôi anh lớn. Hồn cốt quê nhà là thứ không thể tách rời trong mỗi con người. Dẫu ai đó có gắng sức gột đi làn da đen, mái óc vàng xơ màu nắng. Dẫu ai đó có khoác hào quang lên người thì thì nhà vẫn ở nguyên đâu đó trong sự bồi hồi khi bắt gặp trên đường một biển số quê hương. “Chắc tụi mình nên đưa mẹ về quê”. Chị nói vậy với chồng sau khi vô tình nhìn thấy mẹ già nhớn nhác như đứa nhỏ cố lần theo vết dấu một tiếng gà vừa gáy.

Trong chuyến xe cuối cùng năm cũ bà cụ gặp lại cậu phụ xe hôm nào. Cậu mải kể cho bác tài nghe món canh măng mẹ nấu ngon nhất trên đời. “Năm nào cháu về đến đầu ngõ đã ngửi thấy hơi hành. Mẹ cứ ngồi đầu gió vừa bóc hành vừa canh chảo mứt”. Nghe cậu kể khơi khơi người ta cứ tưởng đâu khi kết thúc chuyến xe này, mẹ cậu đã nấu cơm đợi sẵn. Chẳng ai biết được rằng giờ cậu về đến ngõ, chẳng có hơi hành mà vẫn thấy mắt cay. Nhưng đợi cậu ở nhà vẫn là mẹ đấy thôi. Trong nắm hạt hoa vạn thọ được giữ giống từ mùa này sang mùa khác. Trong căn bếp món ăn nào cũng dậy mùi kí ức được người chị dâu thơm thảo vừa nhóm lửa bắc nồi.

Vũ Thị Huyền Trang