Gỡ điểm nghẽn vốn và thủ tục để thúc xuất khẩu nông, thủy sản

Ngày 13/8/2026, tại Trụ sở Chính phủ, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc chủ trì cuộc họp về thúc đẩy xuất khẩu, kiểm soát nhập siêu với sự tham dự của lãnh đạo các Bộ, ngành, địa phương và đại diện các hiệp hội ngành hàng.

Theo kết luận của Phó Thủ tướng, trong 7 tháng năm 2026, kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam đạt 319,7 tỷ USD, tăng 21,7% so với cùng kỳ và cao hơn mục tiêu tăng trưởng xuất khẩu cả năm 15 – 16%. Tuy nhiên, cán cân thương mại hàng hóa vẫn nhập siêu khoảng 20,3 tỷ USD. Trong bối cảnh thương mại quốc tế tiếp tục chịu tác động từ cạnh tranh chiến lược, xung đột địa chính trị, chính sách thuế quan và chi phí logistics, việc duy trì đà tăng trưởng xuất khẩu được Chính phủ xác định là nhiệm vụ quan trọng.

Đảm bảo nguồn vốn cho doanh nghiệp thu mua nguyên liệu. Ảnh: ST

Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Công Thương tăng tốc xúc tiến thương mại, tận dụng ngay các đơn hàng xuất khẩu, đặc biệt đối với những nhóm mặt hàng đang có nhu cầu cao, trong đó có nông, thủy sản. Đồng thời triển khai các chương trình xúc tiến vào những thị trường mới, nhất là Halal, Mỹ La-tinh và châu Phi.

Bên cạnh đó, Bộ phải phát triển hệ sinh thái hỗ trợ doanh nghiệp vươn ra thị trường quốc tế, tiếp cận trực tiếp các hệ thống phân phối hiện đại và chuỗi bán lẻ quốc tế; triển khai hiệu quả Chương trình vươn ra thị trường quốc tế giai đoạn 2026 – 2030.

Theo chỉ đạo của Phó Thủ tướng, việc mở rộng thị trường được đặt trong tổng thể đàm phán các hiệp định thương mại ưu đãi, hiệp định thương mại tự do với các đối tác mới. Trước mắt, trong quý III/2026, Bộ Công Thương được yêu cầu khởi động đàm phán với Khối thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR), qua đó tạo thêm dư địa cho hàng hóa Việt Nam tiếp cận các thị trường mới. Bộ cũng cần rà soát, sửa đổi, bổ sung các quy định liên quan đến phòng chống gian lận xuất xứ, chuyển tải bất hợp pháp và phối hợp chặt chẽ, hỗ trợ kịp thời các Sở Công Thương trong việc cấp Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O).

Đối với khu vực nông nghiệp, Bộ Nông nghiệp và Môi trường được giao nhiệm vụ mở rộng không gian xuất khẩu. Bộ chủ trì đàm phán, ký kết các Nghị định thư để mở cửa thêm các loại nông sản, trái cây của Việt Nam sang các thị trường nước ngoài. Cùng đó, đẩy nhanh tiến độ xử lý hồ sơ mã số vùng trồng, vùng nuôi, cơ sở đóng gói và cơ sở chế biến phục vụ xuất khẩu.

Với lĩnh vực thủy sản, Phó Thủ tướng yêu cầu Bộ Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục triển khai đồng bộ các nhiệm vụ chống khai thác thủy sản bất hợp pháp, không báo cáo, không theo quy định (IUU), đồng thời đàm phán gỡ bỏ “thẻ vàng” IUU.

Song song với đó, nhằm bảo đảm nguồn vốn cho cả chuỗi thu mua, tiêu thụ và xuất khẩu nông sản, Phó Thủ tướng yêu cầu Ngân hàng Nhà nước có giải pháp để doanh nghiệp xuất khẩu có thể tiếp cận tín dụng cho hoạt động xuất khẩu, đồng thời ưu tiên tập trung đủ vốn tín dụng phục vụ thu mua, tiêu thụ, xuất khẩu nông sản trong những tháng cuối năm.

Đối với Bộ Tài chính, Phó Thủ tướng yêu cầu rà soát quy trình hoàn thuế giá trị gia tăng đối với hàng hóa xuất khẩu theo hướng tăng cường phân loại rủi ro, qua đó đẩy nhanh xử lý hồ sơ của những doanh nghiệp chấp hành tốt pháp luật. Đồng thời, Bộ cũng phải hướng dẫn, phổ biến các nhóm vướng mắc về hoàn thuế để doanh nghiệp biết và thực hiện, giảm chi phí về thời gian.

Với các tỉnh, thành phố, Phó Thủ tướng yêu cầu rà soát theo từng ngành hàng những yêu cầu mà doanh nghiệp trên địa bàn chưa đáp ứng được theo quy định của thị trường nhập khẩu. Trên cơ sở đó, địa phương tập trung hỗ trợ doanh nghiệp ở các lĩnh vực như kiểm nghiệm, chứng nhận, truy xuất nguồn gốc, quản lý chất lượng và hồ sơ kỹ thuật. Ngoài ra, địa phương phải thường xuyên cập nhật và cung cấp cho doanh nghiệp thông tin về biến động của thị trường toàn cầu, các hàng rào kỹ thuật và cơ hội tận dụng các hiệp định thương mại tự do (FTA).

Kết luận nhấn mạnh, cuộc họp đã tiếp nhận 32 kiến nghị của các hiệp hội ngành hàng. Phó Thủ tướng yêu cầu các Bộ, ngành, địa phương khẩn trương giải quyết các vấn đề thuộc thẩm quyền, bảo đảm trả lời rõ ràng, thực chất và có văn bản trả lời các hiệp hội trong tháng 8/2026 và trường hợp có vấn đề vướng mắc, vượt thẩm quyền báo cáo cấp có thẩm quyền theo quy định.

Hồng Hà