Ổn định sinh kế ngư dân khai thác ven bờ bằng nuôi biển

Sở hữu lợi thế về vùng biển, bãi triều và hệ sinh thái đa dạng, Cà Mau đang đặt mục tiêu phát triển nuôi biển trở thành một trong những ngành kinh tế quan trọng của địa phương. Theo kế hoạch vừa được UBND tỉnh ban hành, việc phát triển nuôi biển không chỉ nhằm tạo ra các sản phẩm có giá trị và đáp ứng nhu cầu thị trường, mà còn góp phần chuyển đổi nghề, nâng cao thu nhập cho người dân, thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường sinh thái và bảo đảm quốc phòng, an ninh trên biển.

Trong giai đoạn 2026 – 2030, tỉnh đặt mục tiêu phát triển quy mô nuôi hải sản lồng bè quanh các đảo đạt khoảng 0,15 triệu m³, sản lượng khoảng 3.000 tấn. Diện tích nuôi nhuyễn thể ven biển như nghêu, sò huyết, hàu, vẹm xanh được mở rộng lên khoảng 2.200 ha.

Tỉnh Cà Mau kỳ vọng sẽ tạo dựng ngành nuôi biển hiện đại, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế thủy sản. Ảnh: ST

Cùng đó, Cà Mau sẽ hình thành ít nhất một mô hình nuôi cá lồng bè tập trung quanh cụm đảo Hòn Chuối hoặc Hòn Đá Bạc, đồng thời xây dựng mô hình nuôi biển công nghệ cao áp dụng quy trình an toàn sinh học, có khả năng truy xuất nguồn gốc phục vụ tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Địa phương cũng định hướng hình thành chuỗi liên kết từ cung ứng con giống, thức ăn, vật tư đến dịch vụ hậu cần, thu mua, chế biến và tiêu thụ sản phẩm nhằm nâng cao giá trị gia tăng cho các đối tượng nuôi chủ lực.

Đối với ngư dân khai thác ven bờ thuộc diện cắt giảm, dừng nghề để bảo vệ nguồn lợi thủy sản, sẽ được ưu tiên tham gia các mô hình nuôi vẹm xanh theo hình thức đồng quản lý hoặc nuôi sò huyết tập trung trên bãi triều, qua đó từng bước ổn định cuộc sống và giảm áp lực khai thác tự nhiên.

Định hướng đến năm 2045, Cà Mau phấn đấu hình thành ngành công nghiệp nuôi biển hiện đại, quy mô tập trung, với hệ thống hạ tầng đồng bộ, thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng yêu cầu của thị trường.

Về đối tượng nuôi, tỉnh ưu tiên phát triển các loài có lợi thế và giá trị kinh tế cao như cá bớp, cá mú, cá hồng mỹ, nghêu, sò huyết, hàu và vẹm xanh. Bên cạnh đó, một số đối tượng mới như mực lá, cá sủ đất, cá tai tượng biển, cá cảnh biển bản địa hay ốc hương sẽ được nghiên cứu, thử nghiệm để đa dạng hóa sản phẩm.

Theo kế hoạch, khu vực Hòn Chuối, Hòn Đá Bạc sẽ tập trung nuôi cá lồng bè theo hướng công nghiệp, thay thế dần lồng gỗ bằng vật liệu HDPE chịu sóng gió. Vùng bãi triều ven biển phát triển nuôi nhuyễn thể theo mô hình đồng quản lý gắn với bảo vệ nguồn lợi thủy sản. Tại Vườn Quốc gia Mũi Cà Mau, tỉnh sẽ thí điểm nuôi nhuyễn thể dưới tán rừng và trên bãi triều nhằm kết hợp giữa bảo tồn sinh thái với phát triển sinh kế cho người dân.

Để hiện thực hóa các mục tiêu đề ra, Cà Mau sẽ triển khai đồng bộ nhiều nhóm giải pháp. Trước hết, tỉnh tập trung chuyển đổi nghề, tạo sinh kế bền vững cho ngư dân. Các địa phương ven biển sẽ rà soát, thống kê số lượng lao động và tàu cá thuộc diện cắt giảm để xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp. Song song đó, các mô hình nuôi biển và dịch vụ hỗ trợ sẽ được xây dựng, giúp người dân có thêm việc làm và tăng thu nhập.

Tỉnh cũng đẩy mạnh việc thu hút doanh nghiệp đầu tư vào nuôi biển theo hướng công nghiệp và ứng dụng công nghệ cao; Từng bước đầu tư đồng bộ hệ thống hạ tầng phục vụ sản xuất như điện, nước ngọt, thông tin liên lạc, bến neo đậu tránh trú bão và logistics lạnh; Khuyến khích phát triển các dự án theo hình thức đối tác công – tư nhằm huy động nguồn lực xã hội.

Về tổ chức sản xuất, địa phương ưu tiên phát triển theo chuỗi giá trị, tăng cường liên kết giữa sản xuất giống, vật tư đầu vào, nuôi thương phẩm, chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Nhân rộng các mô hình hợp tác xã, tổ hợp tác và đồng quản lý nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất và bảo vệ môi trường. Đồng thời đẩy mạnh việc cấp mã số vùng nuôi, áp dụng các tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP và xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc sản phẩm, đáp ứng yêu cầu chống khai thác IUU và mở rộng thị trường xuất khẩu.

Ngoài ra, tỉnh cũng tăng cường liên kết với các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp để tiếp nhận các công nghệ tiên tiến; từng bước thay thế lồng bè truyền thống bằng vật liệu HDPE, áp dụng hệ thống cho ăn tự động, công nghệ lọc tuần hoàn, quan trắc môi trường và quản lý thông minh; Thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý nuôi biển thông qua hệ thống quan trắc tự động, ứng dụng công nghệ IoT và GIS để giám sát môi trường, cảnh báo dịch bệnh và quản lý hiệu quả các vùng nuôi tập trung.

Thông qua những định hướng và giải pháp đồng bộ, tỉnh Cà Mau kỳ vọng sẽ tạo dựng ngành nuôi biển hiện đại, góp phần chuyển dịch cơ cấu kinh tế thủy sản, nâng cao thu nhập cho người dân và khai thác hiệu quả tiềm năng kinh tế biển của địa phương.

Phạm Thu