Cần phát huy hơn nữa vai trò dẫn dắt và phản biện của báo chí

Ngành thủy sản có nhiều chuyển biến tích cực

Phóng viên: Ngành thủy sản Việt Nam đã và đang đạt được những thành tựu đáng kể trong sản xuất và xuất khẩu, ông đánh giá như thế nào về chặng đường phát triển của ngành những năm qua, đặc biệt trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng hiện nay?

Tiến sĩ Phạm Anh Tuấn: Nếu nhìn lại từ khi Chiến lược phát triển thủy sản giai đoạn 2021 – 2030 được triển khai đến nay, có thể thấy ngành thủy sản Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả tích cực.

Trước hết là các chỉ tiêu về sản lượng và xuất khẩu. Năm 2021, tổng sản lượng thủy sản đạt khoảng 8,8 triệu tấn, đến hết năm 2025 đã đạt gần 9,8 triệu tấn, tăng thêm khoảng 1 triệu tấn. Giá trị xuất khẩu thủy sản cũng tăng từ khoảng 8,9 tỷ USD năm 2021 lên 11,3 tỷ USD vào năm 2025.

Trong lĩnh vực nuôi trồng, tốc độ phát triển cũng khá ấn tượng. Cụ thể, sản lượng thủy sản nuôi từ khoảng 4,8 triệu tấn năm 2021 đã tăng lên hơn 6,1 triệu tấn vào năm 2025, chiếm khoảng 64% tổng sản lượng thủy sản. Đặc biệt, nuôi biển đã có bước phát triển mạnh, với sản lượng đạt khoảng 850.000 tấn vào cuối năm 2025.

Bên cạnh đó, công tác quản lý nghề cá đã có nhiều chuyển biến tích cực. Hầu hết tàu cá có chiều dài từ 15 mét trở lên được lắp đặt thiết bị giám sát hành trình. Mặc dù vấn đề gỡ “thẻ vàng” của Liên minh châu Âu vẫn chưa hoàn tất, nhưng Việt Nam đã có những tiến bộ rõ rệt trong việc thực hiện các quy định chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), đồng thời tăng cường truy xuất nguồn gốc và đẩy mạnh chuyển đổi số trong ngành.

Cùng với đó, ý thức bảo vệ nguồn lợi thủy sản cũng được nâng cao. Các hoạt động thả giống tái tạo nguồn lợi ngày càng được mở rộng và trở thành phong trào ở nhiều địa phương, góp phần thúc đẩy phát triển nghề cá theo hướng bền vững.

TS. Phạm Anh Tuấn, Phó Chủ tịch Hội Thủy sản Việt Nam

Phóng viên: Bên cạnh những kết quả đạt được, theo ông, đâu là những hạn chế của ngành thủy sản hiện nay?

Tiến sĩ Phạm Anh Tuấn: Tôi cho rằng hạn chế lớn nhất nằm ở lĩnh vực khai thác thủy sản.

Theo định hướng của Chiến lược phát triển thủy sản 2021 – 2030, Việt Nam cần giảm cường lực khai thác và duy trì sản lượng ở mức khoảng 2,8 triệu tấn nhằm đảm bảo tính bền vững của nguồn lợi. Tuy nhiên, đến năm 2025 sản lượng khai thác vẫn duy trì ở mức khoảng 3,8 triệu tấn. Điều này cho thấy mục tiêu giảm cường lực khai thác chưa đạt được như kỳ vọng.

Thêm vào đó, mặc dù công tác quản lý tàu cá đã được tăng cường, nhưng việc quản lý đội tàu nhỏ dưới 15 mét hoạt động ven bờ vẫn còn nhiều bất cập. Các biện pháp như phân vùng khai thác, khu vực cấm khai thác, khai thác theo mùa vụ hay theo hạn ngạch vẫn triển khai rất chậm và chưa tạo được chuyển biến rõ rệt. Một vấn đề khác là việc giảm số lượng tàu cá mới chỉ đạt được về mặt số lượng, trong khi các giải pháp hỗ trợ sinh kế cho ngư dân khi chuyển đổi nghề nghiệp chưa được triển khai tương xứng.

Nhìn chung, ngành thủy sản vẫn phát triển và đạt nhiều chỉ tiêu quan trọng, nhưng những mục tiêu liên quan đến khai thác bền vững và bảo vệ nguồn lợi thủy sản vẫn còn khoảng cách khá xa so với yêu cầu đặt ra.

Báo chí có vai trò đặc biệt quan trọng

Phóng viên: Thưa ông, đồng hành cùng sự phát triển của ngành thủy sản trong thời gian qua, báo chí đã và đang giữ vai trò như thế nào?

Tiến sĩ Phạm Anh Tuấn: Theo tôi, báo chí có vai trò đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của ngành thủy sản cũng như đời sống kinh tế – xã hội nói chung.

Trước hết, báo chí là cầu nối giữa cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp, nhà khoa học và người dân. Thông qua báo chí, các chủ trương, chính sách, chiến lược phát triển của Đảng và Nhà nước được truyền tải kịp thời đến cộng đồng những người làm thủy sản, giúp nâng cao nhận thức và thúc đẩy việc thực thi chính sách trong thực tiễn.

Ở chiều ngược lại, báo chí cũng là kênh phản ánh tâm tư, nguyện vọng, những khó khăn, vướng mắc của ngư dân, người nuôi trồng thủy sản và doanh nghiệp đến các cơ quan quản lý. Đây là cơ sở quan trọng để các nhà hoạch định chính sách có thêm thông tin thực tiễn, từ đó điều chỉnh hoặc hoàn thiện các cơ chế, chính sách phù hợp hơn với yêu cầu phát triển của ngành.

Bên cạnh vai trò thông tin, báo chí còn là kênh chuyển giao tri thức rất hiệu quả. Những tiến bộ khoa học công nghệ, các mô hình sản xuất tiên tiến, kinh nghiệm quản lý, thông tin thị trường trong nước và quốc tế đều được báo chí truyền tải nhanh chóng đến người sản xuất và doanh nghiệp. Điều này giúp nâng cao năng lực cạnh tranh, giảm rủi ro và tạo động lực đổi mới sáng tạo trong toàn ngành.

Đặc biệt, trong bối cảnh ngành thủy sản đang hướng tới phát triển bền vững, hội nhập sâu rộng với thị trường thế giới và thực hiện các cam kết quốc tế về chống khai thác hải sản bất hợp pháp (IUU), bảo vệ môi trường và bảo tồn nguồn lợi thủy sản, báo chí có vai trò quan trọng trong việc tuyên truyền, nâng cao nhận thức cộng đồng và tạo sự đồng thuận xã hội đối với các mục tiêu phát triển dài hạn của ngành.

Ngoài ra, báo chí còn góp phần quảng bá hình ảnh thủy sản Việt Nam, tôn vinh những mô hình sản xuất hiệu quả, những doanh nghiệp, tập thể và cá nhân tiêu biểu, qua đó lan tỏa các giá trị tích cực và tạo động lực cho sự phát triển của toàn ngành.

Có thể nói, báo chí không chỉ là kênh thông tin đơn thuần mà còn là một lực lượng đồng hành, góp phần thúc đẩy sự phát triển hiện đại, hiệu quả và bền vững của ngành thủy sản Việt Nam.

Phóng viên: Riêng đối với Tạp chí Thủy sản Việt Nam, ông đánh giá như thế nào về những đóng góp của Tạp chí trong thời gian qua?

Tiến sĩ Phạm Anh Tuấn: Tôi đánh giá rất cao vai trò và những đóng góp của Tạp chí Thủy sản Việt Nam đối với sự phát triển của ngành. Tạp chí vừa là cơ quan ngôn luận của Hội Thủy sản Việt Nam, vừa là kênh truyền tải hiệu quả các thông tin khoa học công nghệ, thị trường và chính sách đến cộng đồng những người làm thủy sản trên cả nước.

Trong nhiều năm qua, Tạp chí đã phản ánh khá đầy đủ các hoạt động của ngành thủy sản, giới thiệu những mô hình sản xuất hiệu quả, những xu hướng phát triển mới, đồng thời truyền tải tiếng nói của nông – ngư dân và doanh nghiệp đến các cơ quan quản lý.

Không chỉ làm tốt nhiệm vụ thông tin tuyên truyền, Tạp chí còn đóng góp tích cực vào việc quảng bá thương hiệu, tôn vinh các sản phẩm và doanh nghiệp tiêu biểu của ngành thủy sản, qua đó góp phần thúc đẩy sự phát triển chung của toàn ngành.

Phóng viên: Trong bối cảnh chuyển đổi số hiện nay, theo ông, Tạp chí Thủy sản Việt Nam cần đổi mới theo hướng nào để phát triển hiệu quả hơn?

Tiến sĩ Phạm Anh Tuấn: Theo tôi, trước hết Tạp chí cần đẩy mạnh chuyển đổi số. Xu hướng hiện nay cho thấy, việc truyền tải thông tin thông qua các nền tảng số sẽ giúp tiếp cận độc giả rộng hơn, nhanh hơn và hiệu quả hơn so với hình thức xuất bản truyền thống. Vì vậy, Tạp chí cần từng bước chuyển trọng tâm từ báo in sang các nền tảng số phù hợp với xu thế phát triển của truyền thông hiện đại.

Thứ hai, Tạp chí cần phát huy mạnh hơn vai trò cầu nối hai chiều giữa cơ quan quản lý với người dân và doanh nghiệp. Hiện nay, chiều thông tin từ cơ quan quản lý đến cơ sở được thực hiện khá tốt, nhưng ở chiều ngược lại – tức là phản ánh những khó khăn, bất cập và đề xuất từ thực tiễn sản xuất, vẫn cần được tăng cường hơn nữa.

Tôi cho rằng, Tạp chí không nên chỉ tuyên truyền khi chính sách đã ban hành mà cần tham gia từ sớm, ngay trong quá trình xây dựng chính sách. Việc giới thiệu các dự thảo, định hướng chính sách và tạo diễn đàn để người dân, doanh nghiệp góp ý sẽ giúp các chính sách khi ban hành sát thực tiễn hơn.

Ngoài ra, Tạp chí cũng nên xây dựng các nền tảng tương tác số để độc giả dễ dàng tiếp cận, trao đổi thông tin và tham gia thảo luận. Xa hơn nữa, các bạn cần hướng tới vai trò dẫn dắt dư luận chuyên ngành thông qua việc dự báo xu hướng phát triển, tổ chức các diễn đàn trao đổi và khơi mở những vấn đề mới của ngành thủy sản.

Phóng viên: Nhân dịp kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam, ông có điều gì muốn gửi gắm tới đội ngũ những người làm báo?

Tiến sĩ Phạm Anh Tuấn: Trước hết, với tư cách là một độc giả, tôi xin gửi lời cảm ơn tới đội ngũ những người làm báo đã có nhiều đóng góp tích cực cho sự phát triển kinh tế – xã hội của đất nước nói chung và ngành thủy sản nói riêng.

Tôi chúc các nhà báo luôn mạnh khỏe, hạnh phúc và tiếp tục giữ vững nhiệt huyết nghề nghiệp. Đồng thời, tôi cũng mong muốn đội ngũ báo chí sẽ tiếp tục dấn thân, sáng tạo và mang đến cho xã hội những tác phẩm có giá trị, đáp ứng ngày càng tốt hơn nhu cầu thông tin của bạn đọc.

Trân trọng cảm ơn ông!

Thu Hồng
(Thực hiện)