Tạp chí hãy là nơi “đặt vấn đề lớn” cho ngành

Phóng viên: Bên cạnh quảng cáo thì truyền thông thương hiệu doanh nghiệp là một trong những chiến lược kinh doanh không thể thiếu của mỗi doanh nghiệp. Vậy ông đánh giá thế nào về vai trò của báo chí trong truyền thông thương hiệu doanh nghiệp trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh hiện nay?

Ông Hồ Quốc Lực: Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu hiện nay, thương hiệu doanh nghiệp không còn đơn thuần là logo hay sản phẩm, mà là uy tín, trách nhiệm xã hội, tính minh bạch, năng lực quản trị và khát vọng phát triển bền vững. Những giá trị đó cần một kênh truyền thông có độ tin cậy cao để lan tỏa, và báo chí chính là cầu nối quan trọng nhất. Nếu quảng cáo giúp doanh nghiệp “xuất hiện” thì báo chí giúp doanh nghiệp “được tin cậy”. Đó là khác biệt rất lớn và cũng là lời giải thích vì sao báo chí luôn giữ vai trò rất quan trọng trong việc hình thành, củng cố và nâng tầm thương hiệu doanh nghiệp. Hay nói một cách khác, một nền báo chí mạnh sẽ góp phần tạo nên một cộng đồng doanh nghiệp mạnh. Ngược lại, nếu báo chí chỉ chạy theo thông tin giật gân hoặc khai thác bề nổi, doanh nghiệp rất dễ bị tổn thương về hình ảnh và thương hiệu.

Đối với doanh nghiệp thủy sản, vai trò này càng đặc biệt hơn vì ngành đang đối diện rất nhiều áp lực về: rào cản kỹ thuật và thương mại; những thông tin bất lợi về môi trường, lao động, dư lượng; sự cạnh tranh khốc liệt từ các quốc gia khác và đặc biệt là yêu cầu phát triển xanh, minh bạch và bền vững. Trong bối cảnh đó, báo chí không chỉ làm nhiệm vụ đưa tin, mà còn đồng hành cùng doanh nghiệp bảo vệ hình ảnh ngành hàng; giải thích đúng bản chất các vấn đề để tránh dư luận phiến diện; góp phần tạo dựng niềm tin với thị trường quốc tế; lan tỏa những mô hình tốt, cách làm hay và phản ánh tâm tư, khó khăn của doanh nghiệp đến cơ quan quản lý.

Phóng viên: Ông vừa nhắc đến lĩnh vực thủy sản, vậy theo ông Tạp chí Thủy sản Việt Nam đã có những đóng góp gì trong truyền thông thương hiệu thủy sản Việt Nam?

Ông Hồ Quốc Lực: Với tôi, sau nhiều năm tiếp xúc với kênh thông tin chuyên ngành này (Tạp chí Thủy sản Việt Nam), tôi thấy rằng, trong khi nhiều cơ quan báo chí thiên về tin nhanh, Tạp chí vẫn giữ được bản sắc chuyên ngành tương đối rõ, rất đáng ghi nhận. Thứ nhất, giữ được vai trò là tiếng nói chuyên ngành, khi luôn duy trì được vị trí là một kênh thông tin tương đối chuyên sâu của ngành thủy sản, nhất là trong các lĩnh vực: nuôi trồng, chế biến, xuất khẩu, chính sách ngành, khoa học kỹ thuật và thông tin thị trường. Thứ hai là hiểu ngành, hiểu người nuôi, hiểu doanh nghiệp nên nhiều bài viết của Tạp chí mang tính chia sẻ, đồng hành chứ không chỉ đưa tin đơn thuần, giúp Tạp chí luôn gần gũi với cộng đồng doanh nghiệp và người nuôi. Điều này rất quan trọng vì người làm báo chuyên ngành nếu không “sống cùng ngành” thì rất khó để phản ánh đúng thực tế của ngành. Thứ ba là Tạp chí đã có những đóng góp không nhỏ trong việc lan tỏa các mô hình sản xuất tốt. Điều này thể hiện qua những vấn đề như: nuôi tôm công nghệ cao, nuôi xanh, giảm phát thải, chuyển đổi số, phát triển bền vững, liên kết chuỗi… đã được Tạp chí quan tâm truyền tải khá sớm, góp phần tạo nhận thức tích cực trong cộng đồng ngành thủy sản.

Phóng viên: Vâng! Cảm ơn ông đã có những ghi nhận tích cực về sự đóng góp của Tạp chí Thủy sản Việt Nam trong thời gian qua và chắc hẳn ông cũng đã nhận thấy những hạn chế mà Tạp chí cần phải cải cách để có thể đồng hành cùng doanh nghiệp nói riêng và ngành thủy sản nói chung ngày một tốt hơn?

Ông Hồ Quốc Lực: Đúng vậy! Và dù tôi luôn nhớ đến câu “Lời thật, mất lòng”, nhưng với tư cách là một độc giả, một cộng tác viên lâu năm và nhất là mong muốn Tạp chí ngày một phát triển hơn, làm truyền thông cho ngành ngày một hiệu quả hơn, nên tôi cũng không ngại nói thẳng, nói thật về những hạn chế mà Tạp chí cần mạnh dạn cải cách trong thời gian tới. Trước hết, nhận thấy rằng, Tạp chí vẫn chưa thật sự sắc bén về tư duy phản biện ngành. Nhiều bài viết còn thiên về đưa tin sự kiện, hội nghị, phát biểu… nhưng thiếu chiều sâu phân tích. Trong khi đó, ngành thủy sản Việt Nam hiện nay đang có rất nhiều vấn đề lớn cần tiếng nói phản biện mạnh, như: chiến lược cạnh tranh quốc gia; giá thành nuôi cao; thiếu liên kết vùng nguyên liệu; cạnh tranh Ecuador, Ấn Độ; chuyển đổi xanh; thị trường Mỹ và các vụ kiện thương mại; áp lực tiêu chuẩn ESG; vai trò khoa học công nghệ; vấn đề giống, thức ăn, dịch bệnh… Do đó, theo tôi Tạp chí cần trở thành nơi “đặt vấn đề lớn” cho ngành, chứ không chỉ phản ánh diễn biến hằng ngày.

Phóng viên: Bên cạnh vấn đề liên quan đến tư vấn – phản biện, theo ông còn những hạn chế nào khác Tạp chí cần khắc phục?

Ông Hồ Quốc Lực: Tôi có thể chỉ ra ngay, đó là tính điều tra, dữ liệu và phân tích thị trường còn hạn chế. Đơn cử một số vấn đề thuộc dạng “nóng” của ngành, như: Vì sao Ecuador tăng trưởng mạnh? Vì sao giá thành tôm Việt Nam cao? Người tiêu dùng Mỹ đang thay đổi ra sao? Doanh nghiệp nào đang làm tốt chuyển đổi xanh? Chuỗi giá trị nào đang thất thoát lớn nhất…? còn khá thiếu trong các số phát hành của Tạp chí. Trong khi đó, báo chí hiện đại không chỉ là viết bài, mà phải có: dữ liệu, Inforgraphic, phân tích xu hướng, so sánh quốc tế và dự báo…

Một điểm yếu nữa đó là Tạp chí chưa tận dụng được sức mạnh của truyền thông số. Trong khi xu hướng báo chí hiện đại là: video ngắn; podcast; tọa đàm trực tuyến; đồ họa dữ liệu; mạng xã hội; nội dung đa nền tảng… thì Tạp chí chủ yếu làm theo hướng khá là truyền thống. Chính cách làm này đã hạn chế Tạp chí trong việc tiếp cận với doanh nhân, người nuôi trẻ; nhà đầu tư và cả độc giả quốc tế nữa. Vì vậy, theo tôi, đây là điểm mà Tạp chí cần tập trung thay đổi mạnh mẽ nhất trong thời gian tới. Và, đã nói thẳng rồi, tôi xin nói luôn điểm yếu cuối cùng, đó là Tạp chí chưa xây dựng được nhiều “tác phẩm thương hiệu”. Một tờ báo mạnh phải có những chuyên mục mang tính thương hiệu riêng để Độc giả luôn nhớ tới Tạp chí như một nơi có chiều sâu và bản sắc riêng. Ví dụ, Tạp chí có thể hình thành một số chuyên mục, như: “Tầm nhìn ngành tôm Việt Nam”; “Doanh nghiệp thủy sản tiên phong”; “Bản đồ cạnh tranh thủy sản thế giới”; “Câu chuyện chuyển đổi xanh”; “Nhật ký người nuôi”; “Diễn đàn CEO thủy sản”…

Phóng viên: Vậy ông có mong muốn và đề xuất gì để Tạp chí Thủy sản Việt Nam làm tốt hơn trong tương lai?

Ông Hồ Quốc Lực: Tôi cũng là dân lâu năm trong ngành thủy sản nên mong muốn thì rất nhiều, nhưng chỉ xin nêu ra đây một vài mong muốn mà tôi thấy nó rất cần cho cà Tạp chí lẫn doanh nghiệp và ngành thủy sản. Thứ nhất, Tạp chí hãy trở thành “bộ não truyền thông chiến lược” của ngành thủy sản vì ngành thủy sản Việt Nam hiện đang rất cần một cơ quan báo chí có tầm nhìn chiến lược. Để làm được điều này, Tạp chí không chỉ đưa tin, mà phải: phân tích; dẫn dắt; phản biện; dự báo; kết nối tiếng nói doanh nghiệp với nhà quản lý. Thứ hai là Tạp chí cần xây dựng đội ngũ phóng viên chuyên sâu thực sự vì báo chí chuyên ngành muốn mạnh phải có người hiểu nghề, hiểu thị trường, hiểu doanh nghiệp, hiểu kỹ thuật và có khả năng phân tích quốc tế. Vấn đề thứ ba là cần đẩy mạnh chuyển đổi số mà theo tôi thì đây là việc bắt buộc. Tạp chí nên đầu tư: Kênh video chuyên ngành; podcast thủy sản; bản tin dữ liệu thị trường; AI hỗ trợ phân tích dữ liệu; Infographic; nội dung song ngữ Việt – Anh… Nếu làm tốt, Tạp chí không chỉ phục vụ trong nước mà còn có thể trở thành một kênh tham khảo quốc tế về thủy sản Việt Nam. Thứ tư là tăng tính đối thoại với doanh nghiệp vì doanh nghiệp rất cần được lắng nghe, được chia sẻ, được phản ánh đúng thực tế. Do đó, Tạp chí nên tổ chức nhiều hơn các diễn đàn mở, tọa đàm trực tuyến, chuyên mục phản biện hay khảo sát ngành định kỳ để từ đó tạo hệ sinh thái kết nối: Nhà nước – doanh nghiệp – người nuôi – nhà khoa học – thị trường. Một vấn đề cuối cùng là Tạp chí phải giữ được tính trung thực và bản lĩnh nghề nghiệp, bởi chỉ có sự trung thực mới tạo nên uy tín lâu dài.

Điều cốt lõi là báo chí muốn đồng hành cùng doanh nghiệp thì không chỉ biết nói tốt cho doanh nghiệp mà điều doanh nghiệp cần hơn là sự trung thực, công tâm, có trách nhiệm với ngành, dám nói đúng vấn đề và dám bảo vệ cái đúng. Tôi tin rằng nếu cuộc cải tổ được thực hiện quyết liệt, Tạp chí Thủy sản Việt Nam hoàn toàn có thể trở thành một cơ quan báo chí chuyên ngành hiện đại; một diễn đàn chiến lược của ngành thủy sản và là người bạn đồng hành thực sự của doanh nghiệp, người nuôi và cả quá trình phát triển bền vững của thủy sản Việt Nam.

Phóng viên: Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi rất thẳng thắn và chân tình này. Những nhận xét, đóng góp xác đáng của ông là rất quý giá, giúp cho việc cơ cấu, cải cách nội dung, hình thức, phương tiện truyền tải của Tạp chí Thủy sản Việt Nam thời gian tới đây được gần gũi hơn, hiệu quả hơn với yêu cầu phát triển thương hiệu doanh nghiệp cũng như mục tiêu phát triển bền vững của toàn ngành.

Xuân Trường
(Thực hiện)