Gia Lai tạo động lực phát triển nuôi trồng thủy sản công nghệ cao

Yêu cầu mới trong nuôi trồng thủy sản

Sau khi hợp nhất địa giới hành chính, Gia Lai có không gian phát triển thủy sản rộng lớn, với cả khu vực nuôi biển, nuôi nước lợ và nuôi nước ngọt. Đây là lợi thế để tỉnh cơ cấu lại ngành theo hướng đa dạng hóa đối tượng nuôi, hình thành các vùng sản xuất tập trung và gắn sản xuất với thị trường.

Theo số liệu của Thống kê tỉnh Gia Lai, 8 tháng đầu năm 2026, sản lượng nuôi trồng thủy sản toàn tỉnh đạt 12.082,1 tấn, tăng 1,8% so với cùng kỳ năm trước. Trong đó, sản lượng cá đạt 5.502,1 tấn, tăng 2,7%; sản lượng tôm đạt 5.452 tấn, tăng 1,9%; thủy sản khác đạt 1.128 tấn, giảm 2,2% so với cùng kỳ.

Mô hình nuôi tôm công nghệ cao của Công ty TNHH Việt Úc – Phù Mỹ tại xã An Lương. Ảnh: Tép bạc

Cơ cấu sản lượng cho thấy cá và tôm vẫn là những nhóm sản phẩm chủ lực trong nuôi trồng thủy sản của tỉnh Gia Lai. Tuy nhiên, với chủ trương đa dạng hóa đối tượng nuôi như ốc hương, hàu… đang góp phần đưa sản lượng nhóm thủy sản khác của tỉnh tăng khá mạnh.

Dù vậy, nuôi trồng thủy sản tại Gia Lai vẫn đứng trước không ít yêu cầu về tổ chức sản xuất. Một số vùng nuôi có quy mô nhỏ, đầu tư còn hạn chế, hạ tầng phục vụ sản xuất và kiểm soát môi trường ở một số nơi chưa đáp ứng đầy đủ yêu cầu. Cùng đó, biến động thời tiết, nguy cơ dịch bệnh, chất lượng con giống, chi phí đầu vào và khả năng kiểm soát môi trường nước tiếp tục là những yếu tố tác động trực tiếp đến hiệu quả sản xuất.

Thực tế này đặt ra yêu cầu cho ngành nuôi trồng thủy sản trong tỉnh, đó là chuyển từ phát triển theo chiều rộng sang nâng cao hiệu quả trên từng đơn vị diện tích, từng lồng nuôi và từng cơ sở sản xuất. Trong đó, tập trung sâu vào vấn đề kiểm soát môi trường, phòng ngừa dịch bệnh, tiết giảm chi phí, nâng chất lượng sản phẩm và tăng khả năng truy xuất nguồn gốc.

Hướng đến nuôi trồng hiện đại, bền vững

Tháng 3/2026, UBND tỉnh Gia Lai ban hành Kế hoạch số 146/KH-UBND về triển khai thực hiện Đề án phát triển thủy sản bền vững giai đoạn 2026 – 2030, định hướng đến năm 2050. Trong đó, tỉnh xác định phát triển thủy sản theo hướng bền vững, giảm dần cường lực khai thác, gắn với bảo vệ và phục hồi nguồn lợi thủy sản. Đồng thời đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, phát triển nuôi trồng công nghệ cao, hoàn thiện hạ tầng nghề cá và chế biến theo chuỗi giá trị.

Đối với nuôi trồng thủy sản, tỉnh đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt 8.400 ha, sản lượng khoảng 46.500 tấn. Riêng nuôi biển được định hướng phát triển mạnh, với thể tích nuôi khoảng 800.000 m³ và sản lượng khoảng 8.000 tấn/năm, từng bước ứng dụng lồng HDPE, trí tuệ nhân tạo và hệ thống giám sát tự động.

Để tạo nguồn lực cho quá trình chuyển đổi này, tháng 7/2026, HĐND tỉnh Gia Lai đã ban hành Nghị quyết số 82/2026/NQ-HĐND quy định chính sách hỗ trợ phát triển nuôi trồng thủy sản ứng dụng công nghệ cao giai đoạn 2026 – 2030. Chính sách áp dụng đối với ba lĩnh vực là nuôi biển, nuôi nước lợ và nuôi nước ngọt; áp dụng cho các tổ chức, cá nhân đầu tư phát triển nuôi trồng thủy sản ứng dụng công nghệ cao trên địa bàn tỉnh.

Tuy nhiên, các cơ sở muốn được hỗ trợ phải thực hiện đúng quy hoạch, có dự án hoặc phương án sản xuất được xác nhận, có giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện nuôi trồng thủy sản và áp dụng ít nhất một công nghệ cao.

Trong đó, các công nghệ được tỉnh xác định gồm hệ thống nuôi tuần hoàn RAS, công nghệ Biofloc, IoT, AI, hệ thống quan trắc và giám sát môi trường tự động, công nghệ số trong quản lý sản xuất và truy xuất nguồn gốc. Đối với nuôi biển, tỉnh khuyến khích sử dụng lồng HDPE hoặc vật liệu tiên tiến có tính năng tương đương. Đồng thời, cơ sở được hỗ trợ phải có vốn đối ứng và cam kết duy trì hoạt động tối thiểu 5 năm.

Hỗ trợ trực tiếp cho người nuôi, doanh nghiệp

Trong nuôi trồng thủy sản trên biển, chính sách quy định sẽ hỗ trợ 40% chi phí đầu tư lồng HDPE, mức tối đa 400 triệu đồng/hệ thống lồng. Các thiết bị, phần mềm ứng dụng IoT, AI, hệ thống quan trắc môi trường và công nghệ số phục vụ quản lý, truy xuất nguồn gốc cũng được hỗ trợ 40%, tối đa 400 triệu đồng/cơ sở.

Ngoài ra, tỉnh Gia Lai còn khuyến khích cơ sở nuôi tiếp cận các tiêu chuẩn sản xuất. Theo đó, các cơ sở nuôi biển sẽ được hỗ trợ 100% chi phí chứng nhận VietGAP, ASC hoặc GlobalGAP lần đầu, tối đa 300 triệu đồng, đồng thời hỗ trợ 50% chi phí duy trì hằng năm, tối đa 100 triệu đồng/cơ sở.

Đối với nuôi nước lợ, trọng tâm là các công nghệ nuôi ít phát thải như RAS, Biofloc, cùng hệ thống quan trắc, cảnh báo môi trường, camera giám sát và phần mềm quản lý dữ liệu. Mức hỗ trợ là 40% chi phí, tối đa 300 triệu đồng/cơ sở cho từng nội dung theo quy định.

Trong lĩnh vực nước ngọt, chính sách tập trung vào công nghệ giám sát môi trường tự động đối với nuôi lồng bè trên hồ chứa, với mức hỗ trợ tối đa 200 triệu đồng/cơ sở. Đối với các mô hình nuôi thủy sản đặc sản như cá tầm, cá chình, tôm càng xanh, cá lăng nha, cá chép giòn, tỉnh hỗ trợ ứng dụng IoT, AI, hệ thống cung cấp ôxy, thiết bị điều tiết nhiệt độ và máy cho ăn thông minh, với mức tối đa 400 triệu đồng/cơ sở.

Đặc biệt, Nghị quyết ưu tiên các mô hình sản xuất theo chuỗi giá trị, kinh tế tuần hoàn, chuyển đổi số, bảo vệ môi trường và các dự án chuyển đổi nghề khai thác thủy sản sang nuôi trồng. Việc hỗ trợ đảm bảo được thực hiện công khai, minh bạch, đúng đối tượng và không trùng lặp với các chính sách hỗ trợ khác từ ngân sách nhà nước.

Đồng thời, Nghị quyết cũng chỉ rõ, ngân sách nhà nước giải ngân kinh phí hỗ trợ một lần sau khi cơ sở nuôi hoàn thành việc đầu tư, lắp đặt hệ thống thiết bị theo hồ sơ thiết kế được duyệt; vận hành thử nghiệm thành công và được cơ quan có thẩm quyền nghiệm thu thực tế, xác nhận đạt các tiêu chuẩn, định mức kỹ thuật theo quy định.

Các chính sách mới được kỳ vọng tạo động lực thúc đẩy người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp mạnh dạn đầu tư đổi mới, giúp ngành nuôi trồng thủy sản Gia Lai nâng cao khả năng thích ứng với biến đổi khí hậu, từng bước chuyển sang phương thức nuôi dựa trên dữ liệu và công nghệ, hướng đến mục tiêu phát triển hiện đại, bền vững và có sức cạnh tranh cao.

Phan Thảo