Hà Tĩnh: Phát triển nuôi tôm càng xanh theo hướng bền vững

Chuyển đổi sản xuất, nâng cao hiệu quả kinh tế

Tại xã Can Lộc, việc đưa tôm càng xanh vào nuôi trên những diện tích ruộng trũng, trồng lúa kém hiệu quả đã mang lại hướng chuyển đổi sản xuất đáng chú ý. Năm 2020, được Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh hỗ trợ thông qua mô hình trình diễn, anh Võ Minh là một trong những hộ tiên phong phát triển đối tượng nuôi này.Từ diện tích ban đầu chỉ vài héc-ta, đến nay, gia đình anh Minh đã mở rộng quy mô nuôi tôm càng xanh lên 10 ha, với thu nhập ước đạt 500 – 700 triệu đồng mỗi năm.

Theo anh Minh, hiệu quả của mô hình không chỉ đến từ việc lựa chọn đối tượng nuôi phù hợp mà còn phụ thuộc vào quá trình tích lũy kinh nghiệm và điều chỉnh kỹ thuật theo điều kiện thực tế. Gia đình chú trọng áp dụng quy trình nuôi an toàn, hạn chế sử dụng hóa chất, theo dõi môi trường và điều chỉnh chế độ chăm sóc phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng của tôm. Nhờ đó, sản phẩm tôm càng xanh được thương lái đến tận nơi đặt hàng, thu mua. 

Nông dân xã Can Lộc thu hoạch tôm càng xanh

Từ hiệu quả thực tế, mô hình đã tạo sức lan tỏa tại địa phương, khuyến khích các hộ dân tìm hiểu, học hỏi kinh nghiệm và chuyển đổi những diện tích sản xuất kém hiệu quả. Đến nay, tổng diện tích nuôi tôm càng xanh trên địa bàn xã Can Lộc đạt gần 15 ha, chủ yếu trên những vùng ruộng thấp trũng được cải tạo.

Ông Tôn Quang Hùng, ở thôn Hồng Lĩnh, xã Can Lộc, cho biết sau khi trực tiếp tham quan mô hình và được anh Võ Minh chia sẻ kinh nghiệm, gia đình đã chuyển đổi 0,5 ha ruộng lúa thấp trũng sang nuôi tôm càng xanh. Qua quá trình sản xuất, ông nhận thấy đối tượng nuôi này có khả năng mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với một số phương án sản xuất trước đây trên cùng diện tích.

Chuẩn hóa quy trình, hướng đến nuôi an toàn

Bên cạnh các mô hình nuôi trên diện tích ruộng trũng, Hà Tĩnh đang từng bước chú trọng nâng cao chất lượng và chuẩn hóa quy trình sản xuất tôm càng xanh trong ao nước ngọt. Năm 2026, Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh triển khai mô hình “Nuôi tôm càng xanh bán thâm canh trong ao đạt tiêu chuẩn VietGAP” tại cơ sở nuôi trồng thủy sản của ông Phan Lượng, thôn Ngọc Sơn, xã Toàn Lưu, với quy mô 1 ha.

Tham gia mô hình, hộ nuôi được hỗ trợ 50% chi phí con giống, thức ăn công nghiệp, vitamin C, men và chế phẩm sinh học; đồng thời được hỗ trợ 100% chi phí đánh giá, chứng nhận VietGAP. Cùng với hỗ trợ đầu vào, người nuôi được hướng dẫn thực hiện quy trình kỹ thuật, quản lý thức ăn, kiểm soát môi trường ao nuôi, sử dụng vật tư đúng yêu cầu và ghi chép hồ sơ trong quá trình sản xuất.

Theo ông Phan Lượng, việc tuân thủ quy trình giúp gia đình chủ động hơn trong quản lý ao nuôi, theo dõi sức khỏe tôm và kiểm soát các yếu tố có nguy cơ ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng. Đặc biệt, quá trình ghi chép, quản lý vật tư đầu vào và thực hiện các yêu cầu về an toàn thực phẩm giúp người nuôi từng bước thay đổi phương thức sản xuất theo hướng bài bản, có kiểm soát.

Sau 5 tháng thả nuôi, mô hình đạt tỷ lệ sống 63%, sản lượng thu hoạch 2,02 tấn/ha. Lượng thức ăn công nghiệp sử dụng thực tế thấp hơn dự kiến, góp phần tiết kiệm chi phí. Với giá bán 220.000 đồng/kg, sau khi trừ các khoản chi phí, mô hình thu lãi gần 170 triệu đồng/ha/vụ.

Mô hình “Nuôi tôm càng xanh bán thâm canh trong ao đạt tiêu chuẩn VietGAP” do Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh triển khai tại hộ ông Phan Lượng thu hút nhiều hộ dân đến tham quan, học tập kinh nghiệm.

Đáng chú ý, sau quá trình đánh giá, cơ sở nuôi của ông Phan Lượng đã được Trung tâm Chuyển giao công nghệ và dịch vụ thủy sản Việt Nam cấp chứng nhận VietGAP, trở thành cơ sở đầu tiên tại Hà Tĩnh được chứng nhận VietGAP đối với đối tượng tôm càng xanh. Kết quả này cho thấy việc áp dụng quy trình nuôi có kiểm soát không chỉ hướng đến hiệu quả kinh tế mà còn góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm, tăng tính minh bạch trong sản xuất và tạo cơ sở để xây dựng niềm tin với thị trường. 

Hà Tĩnh hiện có 4.568 ha nuôi thủy sản nước ngọt, tạo dư địa để nghiên cứu, phát triển các đối tượng nuôi có giá trị kinh tế, trong đó có tôm càng xanh. Tuy nhiên, đây không phải đối tượng có thể phát triển đại trà trên mọi vùng nuôi. Việc nhân rộng cần căn cứ vào điều kiện sinh thái, chất lượng và khả năng chủ động nguồn nước, đặc điểm nền đáy, năng lực đầu tư của người dân cũng như khả năng tiêu thụ sản phẩm.

Ông Trương Huy Dũng, Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Hà Tĩnh, cho biết: Thời gian tới, Trung tâm sẽ tiếp tục theo dõi, đánh giá và hoàn thiện quy trình kỹ thuật nuôi tôm càng xanh; đồng thời xây dựng tài liệu phục vụ công tác tuyên truyền, hướng dẫn và chuyển giao kỹ thuật cho người dân. Theo định hướng này, việc phát triển mô hình sẽ được thực hiện có chọn lọc, ưu tiên những vùng đáp ứng yêu cầu về nguồn nước, điều kiện ao nuôi và khả năng tổ chức sản xuất. Qua đó, từng bước hoàn thiện cơ sở thực tiễn để xác định những khu vực phù hợp, hạn chế rủi ro và nâng cao hiệu quả đầu tư.

Từ những kết quả bước đầu, tôm càng xanh đang cho thấy tiềm năng trong việc đa dạng hóa đối tượng nuôi, nâng cao giá trị sản xuất thủy sản nước ngọt tại Hà Tĩnh. Để phát huy lợi thế này, bên cạnh việc lựa chọn vùng nuôi phù hợp, cần tiếp tục đẩy mạnh chuyển giao tiến bộ kỹ thuật, phát triển theo hướng an toàn, có kiểm soát và tăng cường liên kết tiêu thụ, góp phần nâng cao thu nhập cho người dân và hướng tới sản xuất bền vững.

Nguyễn Hoàn