Nâng chuẩn cá nước lạnh, mở hướng làm giàu ở Lào Cai

Kiểm soát chặt nguồn nước

Thực hiện chủ trương thúc đẩy nghề nuôi cá nước lạnh tại Việt Nam, Trung tâm Khuyến nông Quốc gia giao Trung tâm Khuyến nông Lào Cai triển khai dự án “Xây dựng mô hình nuôi cá tầm, cá hồi thương phẩm đạt chứng nhận VietGAP tại các tỉnh miền núi phía Bắc gắn với chuỗi liên kết tiêu thụ sản phẩm” trên địa bàn Lào Cai và Lai Châu.

Theo hướng dẫn kỹ thuật của mô hình, nguồn nước là một trong những yếu tố quyết định sự thành công của nuôi cá nước lạnh. Nước cấp cho bể phải sạch, lấy từ đầu nguồn, lưu thông liên tục và không bị tác động bởi nước thải sinh hoạt, chất thải chăn nuôi hay hóa chất bảo vệ thực vật.

Đối với cá hồi vân, nhiệt độ nước thích hợp khoảng 15-18°C, hàm lượng ôxy hòa tan cần duy trì trên 6 mg/lít. Khi nhiệt độ tăng hoặc lưu lượng nước giảm, người nuôi cần chủ động tăng cường cấp nước, bổ sung ôxy và áp dụng các biện pháp giảm nhiệt để hạn chế cá bị sốc.

Trong quá trình nuôi, các chỉ tiêu về nhiệt độ và chất lượng nước cần được kiểm tra thường xuyên. Việc phát hiện sớm những thay đổi bất lợi giúp người nuôi có biện pháp xử lý kịp thời, hạn chế ảnh hưởng đến khả năng sinh trưởng và tỷ lệ sống của đàn cá.

 Bể nuôi cá tầm thương phẩm. Ảnh: TTKNQG

Bên cạnh nguồn nước, hệ thống bể nuôi cũng phải được vệ sinh, tiêu độc, khử trùng trước mỗi vụ và duy trì sạch sẽ trong suốt quá trình sản xuất. Định kỳ xi phông đáy bể, loại bỏ thức ăn thừa, chất thải, rong rêu giúp hạn chế sự phát triển của các tác nhân gây bệnh, đồng thời duy trì môi trường nước phù hợp. Hệ thống cấp, thoát nước cần được kiểm tra thường xuyên nhằm bảo đảm dòng chảy ổn định, tránh tắc nghẽn hoặc thiếu nước cục bộ.

Từ con giống đến khẩu phần ăn

Chất lượng con giống có ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả nuôi. Do đó, người dân cần lựa chọn giống từ các cơ sở sản xuất uy tín, có nguồn gốc rõ ràng; cá giống phải khỏe mạnh, kích cỡ tương đối đồng đều, không dị hình và không có dấu hiệu bệnh.

Trước khi thả, cá cần được thuần nhiệt độ và xử lý theo hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật để giảm sốc, đồng thời hạn chế nguy cơ đưa mầm bệnh vào khu vực nuôi.

Trong giai đoạn chăm sóc, thức ăn công nghiệp chuyên dùng cho cá nước lạnh cần được sử dụng đúng khẩu phần, phù hợp với từng giai đoạn phát triển. Thức ăn không được chứa kháng sinh và chất cấm. Người nuôi cần quan sát khả năng bắt mồi để điều chỉnh lượng thức ăn, tránh cho ăn dư thừa làm ảnh hưởng đến chất lượng nước.

Đặc biệt, trong những ngày nắng nóng, khi nhiệt độ nước vượt ngưỡng thích hợp, cần giảm lượng thức ăn hoặc tạm ngừng cho ăn trong thời gian ngắn, đồng thời tăng cường lưu thông nước nhằm giảm stress cho cá.

Chủ động phòng bệnh, ứng phó thời tiết

Theo dõi sức khỏe đàn cá cần được thực hiện hằng ngày. Khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường như cá bỏ ăn, nổi đầu, bơi lờ đờ, xuất hiện nấm, xuất huyết hoặc chết rải rác, người nuôi cần kiểm tra ngay các yếu tố môi trường và thực hiện cách ly khi cần thiết.

Việc sử dụng thuốc, đặc biệt là kháng sinh, không nên thực hiện tùy tiện khi chưa xác định nguyên nhân gây bệnh. Người nuôi cần liên hệ cơ quan chuyên môn để được hướng dẫn xử lý, qua đó hạn chế nguy cơ kháng thuốc và bảo đảm chất lượng sản phẩm.

Đối với Lào Cai, thời điểm từ tháng 6 đến tháng 9 thường xuất hiện mưa lớn, nước suối đục, lưu lượng biến động mạnh, thậm chí xảy ra lũ quét và sạt lở. Đây là giai đoạn các cơ sở nuôi cá nước lạnh cần đặc biệt chủ động phương án phòng ngừa.

Người nuôi cần thường xuyên kiểm tra, gia cố hệ thống bể và đường ống cấp, thoát nước; chuẩn bị máy sục khí, máy phát điện dự phòng, đồng thời dự trữ thức ăn và vật tư cần thiết. Sau mưa lớn, chỉ đưa nước vào bể khi chất lượng nguồn nước bảo đảm. Việc thả giống mới hoặc vận chuyển cá cũng nên hạn chế trong điều kiện thời tiết cực đoan nhằm giảm rủi ro.

Nuôi cá hồi, cá tầm có giá trị kinh tế cao nhưng đi kèm yêu cầu kỹ thuật nghiêm ngặt. Từ quản lý nguồn nước, vệ sinh bể, lựa chọn giống, kiểm soát thức ăn đến theo dõi sức khỏe đàn cá và ứng phó thời tiết đều cần được thực hiện đồng bộ.

Thực hiện đúng quy trình sản xuất theo hướng VietGAP không chỉ góp phần hạn chế dịch bệnh, giảm thiệt hại mà còn nâng cao chất lượng, an toàn sản phẩm, tạo cơ sở để nghề nuôi cá nước lạnh tại Lào Cai phát triển theo hướng bền vững, gắn sản xuất với liên kết tiêu thụ và nâng cao giá trị kinh tế cho người dân.

Vũ Hải