Sáng kiến giúp tôm càng xanh “vượt lũ”, tăng gấp đôi lợi nhuận

Với người dân vùng phá Hạc Hải, mùa mưa lũ nhiều năm qua luôn đồng nghĩa với những nỗi lo thường trực. Khi nước lũ dâng cao, nhiều hộ nuôi tôm càng xanh buộc phải thu hoạch sớm để hạn chế thiệt hại, khiến tôm chưa đạt kích cỡ thương phẩm, giá bán thấp. Nếu cố giữ lại chờ tôm lớn, chỉ một trận lũ bất ngờ cũng có thể cuốn trôi toàn bộ thành quả sau nhiều tháng chăm sóc. Thực tế đó từng xảy ra trong năm 2024, khi nhiều diện tích nuôi tôm ở khu vực này bị thiệt hại nặng do lũ về bất thường.

Xuất phát từ nhu cầu thực tiễn, Hợp tác xã sản xuất, kinh doanh dịch vụ nông nghiệp – thủy sản Lộc Phát (HTX Lộc Phát), xã Lệ Ninh đã nghiên cứu và triển khai mô hình nuôi tôm càng xanh “vượt lũ”. Điểm khác biệt của mô hình không nằm ở giống nuôi hay quy trình chăm sóc mà ở hệ thống lưới kết hợp phao nổi có khả năng tự điều chỉnh theo mực nước.

Tôm càng xanh ở phá Hạc Hải được nuôi theo quy trình “thuận tự nhiên”. Ảnh: Báo Quảng Trị 

Khi nước lũ dâng, phao sẽ nâng toàn bộ hệ thống lưới lên theo mực nước, tạo thành “hàng rào” bảo vệ, giữ tôm không bị cuốn trôi. Khi nước rút, hệ thống tự trở về trạng thái ban đầu mà không cần sử dụng điện hay máy móc vận hành. Thiết kế đơn giản, chi phí hợp lý giúp người nuôi dễ áp dụng và thuận lợi nhân rộng.

Nhờ giải pháp này, HTX Lộc Phát không còn phải thu hoạch chạy lũ như trước. Thời gian nuôi được kéo dài từ khoảng 150-180 ngày lên 230-250 ngày, tạo điều kiện để tôm đạt kích cỡ thương phẩm từ 10-15 con/kg, đáp ứng yêu cầu của các nhà hàng và hệ thống siêu thị.

Hiệu quả kinh tế cũng được cải thiện rõ rệt. Giá bán tôm tăng lên mức 270.000-300.000 đồng/kg, lợi nhuận bình quân đạt trên 500 triệu đồng/ha, cao gấp khoảng hai lần so với phương thức nuôi truyền thống.

Không chỉ mang lại giá trị kinh tế, mô hình còn phát huy lợi thế của hệ sinh thái lúa – tôm. Tôm được nuôi theo hướng thuận tự nhiên trên ruộng lúa, tận dụng nguồn thức ăn sẵn có, qua đó giảm đáng kể lượng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật, góp phần cải thiện môi trường sản xuất và nâng cao tính bền vững của hệ sinh thái nông nghiệp.

Bà Châu Thị Mai, Giám đốc HTX Lộc Phát cho biết, ý tưởng của mô hình xuất phát từ quan điểm thích ứng thay vì chống lại thiên nhiên. Nếu trước đây cứ đến mùa lũ là phải thu hoạch non để tránh thiệt hại thì nay chúng tôi tìm cách giữ tôm an toàn ngay trong mùa lũ, tạo thêm thời gian để tôm phát triển đạt kích cỡ thương phẩm. Hệ thống có nguyên lý đơn giản, chi phí phù hợp nên người dân đều có thể tự làm và áp dụng.

Là một trong những hộ trực tiếp áp dụng mô hình, ông Nguyễn Công Phát, thành viên HTX Lộc Phát chia sẻ, trước đây mỗi khi nghe dự báo có lũ, người nuôi đều thấp thỏm vì nếu thu hoạch sớm sẽ bán với giá thấp, còn chậm vài ngày có thể mất trắng. Từ khi áp dụng hệ thống “vượt lũ”, người dân yên tâm hơn trong đầu tư, chủ động kế hoạch sản xuất và giảm đáng kể sự phụ thuộc vào diễn biến thời tiết cực đoan.

Theo bà Nguyễn Thị Thắm, Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Lệ Ninh, mô hình nuôi tôm càng xanh “vượt lũ” phù hợp với điều kiện vùng phá Hạc Hải bởi được hình thành từ chính nhu cầu sản xuất của người dân. Giải pháp có tính sáng tạo, dễ triển khai và phù hợp với định hướng phát triển nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu. Nếu được mở rộng, mô hình sẽ tạo tiền đề để nhân rộng tại nhiều địa phương có điều kiện tương đồng.

Sau giai đoạn thí điểm, HTX Lộc Phát dự kiến tiếp tục mở rộng mô hình cho các hộ dân trong xã Lệ Ninh và vùng ven phá Hạc Hải, đồng thời xây dựng vùng nuôi đạt các tiêu chuẩn VietGAP, OCOP, gắn với truy xuất nguồn gốc và liên kết tiêu thụ sản phẩm.

Đặc biệt, mới đây, mô hình nuôi tôm càng xanh “vượt lũ” thích ứng với biến đổi khí hậu vùng phá Tam Giang – Hạc Hải đã xuất sắc giành giải Nhất Cuộc thi Sáng kiến phát triển kinh tế nông nghiệp thích ứng với biến đổi khí hậu tỉnh Quảng Trị lần thứ nhất. Cuộc thi thu hút 57 sáng kiến, với tổng giá trị giải thưởng và hỗ trợ hơn 1,15 tỷ đồng nhằm thúc đẩy đổi mới sáng tạo trong nông nghiệp.

Bình Nguyên